پایان نامه دسترسی به اطلاعات و محتوای اطلاعاتی


Widget not in any sidebars

با افزایش کاربردهای وب، طراحان وب روش های جدیدی را در ایجاد وب سایت ها به کار بستند که باعث راحت تر شدن دسترسی به داده ها برای کاربر و مشارکت کاربر در ایجاد داده ها می شود. نمونه ی بسیار روشنی از این سایت ها ویکی پدیا است که توسط کاربرانش گسترش پیدا می کند و مدیران این سایت فقط محیطی را برای استفاده از توانایی های کاربران فراهم می کنند.
مفهوم وب 2 اولین بار در یک همایش توسط معاون موسسه ی اوریلیمطرح شد. آن ها به دنبال نسل جدیدی از وب بودند که بتواند جذاب، کاربردی و قابل گسترش باشد. این گونه بود که کنفرانس وب 2 شکل گرفت و بحث های زیادی پیرامون این پدیده مطرح شد. امروزه جستجوی این عبارت در گوگل بیش از 10 میلیون نتیجه را برمی گرداند.
طراحی و معماری وب 2 بر پایه ی مشارکت ها، همکاری ها و تعاملات انسان ها، ماشین ها، نرم افزار و عامل های هوشمند با یکدیگر استوار است.
وب 1 بسیار محدودتر و ساده تر بود و تنها تعدادی نسبتا اندک از موسسات گوناگون، دانشگاه ها، مراکز تبلیغاتی و غیره به ایجاد مطلب و محتوا بر روی آن مبادرت می نمودند. این در حالی بود که کاربران در وب 1 تنها امکان دسترسی به اطلاعات موجود و استفاده از آن ها را داشتند و نه توان ایجاد و یا تغییر را. در وب 2 کاربران قادرند خود به ایجاد و خلق محتوا اقدام نمایند، آن را ساماندهی و تنظیم کنند، دیگران را در اطلاعات و داشته های خود شریک و سهیم سازند و یا به انتقاد و تغییر بپردازند.
1-6-1 مشخصه های مهم وب 2
کسانی که درمورد وب 2 صحبت می کنند، مباحث مختلفی را پیش می کشند. برخی مایلند جنبه های تکنیکی آن را برای مخاطبانی همچون برنامه نویسان و طراحان وب تشریح کنند، بعضی نیز به کاربردهای تجاری آن نظر دارند، اما در اینجا به آن دسته از ویژگی های جدید وب که با نگرش سیستمی سازگاری بیشتری دارد اشاره می شود.
وب مردمی تر: وب واقعا همگانی تر شده است. مهم ترین تبلور این ویژگی را باید در این واقعیت جستجو کرد که مصرف کنندگان اطلاعات اکنون خود تولیدکننده اند. سایت کتابفروشی آمازون که به کاربران اجازه می دهد، نقد خود درباره ی محتوای یک کتاب را پای صفحه ی مخصوص همان کتاب درج کنند، یک مثال مشهور در این زمینه است. تقریبا اکثر کسانی که برای خرید کتاب به آمازون مراجعه می کنند، متوجه می شوند که اظهارنظر خوانندگان یک کتاب به مراتب از اطلاعات رسمی آمازون درباره ی آن کتاب، جالب تر است.
ساز و کار خودترمیمی محتوا: ساز و کار خودترمیمی محتوای وب را می توان به دو صورت مشاهده کرد: یکی با واسطه و دیگری بی واسطه. در ساز و کار با واسطه، خوانندگان و مصرف کنندگان یک محتوای اطلاعاتی (مثلا بازدیدکنندگان یک سایت خبری و یا آموزشی) با درج کامنتو اظهارنظر، اطلاعاتی که ناشر ارائه داده است را نقد می کنند، چیزهایی به آن می افزایند، ایرادهایی از آن می گیرند و یا برای اصلاحش پیشنهادهایی می دهند. خودترمیمی بی واسطه، یک پدیده ی کاملا جدید در وب 2 است، ویکی و مشتقات آن تبلور همین ساز و کار است. در این شیوه مردم امکان می یابند مستقیما یک محتوای اطلاعاتی را ویرایش کنند.
جهش در معنای آموزش: وب 2 را می توانید در قالب تحولات مفهوم آموزش نیز ببینید. مهم ترین ویژگی وب 2 در این مورد، غیرتجاری کردن دانش از طریق به کارگیری رهیافت توسعه باز است. در این شیوه، مردم می توانند در فرآیند توسعه یک مقوله علمی یا فنی آزادانه مشارکت داشته باشند و به طور رایگان از حاصل آن استفاده کنند. این در حقیقت سطح متعالی تری از آموزش است. آموزش به وسیله ی موتورهای جستجو جنبه ی دیگری از تحول در معنای آموزش در فضای سایبر را نشان می دهد. موتورهای جستجو را از این نظر می توان به آموزگارانی تشبیه کرد که جواب هر سوالی را می دانند، اما کیفیت پاسخ هایشان بستگی به کیفیت پرسش های پرسشگر دارد.
پویایی داده ها: پدیده ی وب را از زوایای مختلفی می توان بررسی کرد. وب یک شبکه اطلاعاتی است. یک فناوری است. یک رسانه نیز هست. اما اگر آن را به عنوان مهم ترین تبلور فضای سایبر درنظر بگیرید، آن گاه می توان وب را به سیستمی تشبیه کرد که حیات دارد، زنده است، راکد نمی ماند، پی در پی تغییر می کند و نو می شود. یکی از مفاهیمی که وب 2 سعی در توضیح و تبیین آن دارد، همین کارکرد دوگانه ای است که برخی از اطلاعات در شبکه ی اینترنت دارند. گونه ای از این اطلاعات را مردم پدید آورده اند و در یک روند تعاملی بسیار پویا و پیچیده مرتبا به آن می افزایند.
مفهومی به نام سرویس: وب 2 متضمن پاره ای از مفاهیم کلیدی نیز هست. واژه ی خدمت یا سرویس نمونه ای از این مفاهیم است. وب جدید به گونه ای است که مفهوم سرویس به یکی از ارکان کسب و کارهای آنلاین تبدیل شده است. این مفهوم هم دربرگیرنده ی معنای لغوی آن، یعنی خدمت رسانی، و هم دربرگیرنده ی معنای تازه و مدرن آن است که نشان می دهد یک فرآیند اطلاعاتی (مثلا ارسال نامه ی الکترونیکی) به جای آن که از طریق یک کحصول نرم افزاری انجام شود، می تواند به واسطه ی یک سیستم آنلاینرخ دهد. این شیوه از ارائه ی خدمات، متکی بر نظریه ای است که می گوید هر نرم افزار را می توان به صورت یک سرویس ارائه کرد. سرویس در وب 2 با یک مفهوم کلیدی دیگر نیز ارتباط نزدیک دارد و آن، معنای واژه ی توسعه است
. وقتی که به تدریج سرویس های آنلاین جای بسته های نرم افزاری قابل نصب را بگیرند، آن گاه ممکن است با شرایطی رو به رو شویم که در آن همواره روند توسعه، اصلاح و تکمیل نرم افزار در معرض دید مصرف کننده قرار دارد. بنابراین توسعه در عصر وب 2 یعنی تقریبا همیشه با محصولاتی سر و کار داریم که در مرحله ی آزمایشی قرار دارند.
پول سازی با قلک آنلاین: می توان به فهرست پیامدهای مردمی تر شدن وب، اقلام دیگری را نیز افزود. مثلا کسب و کارهای وب 2 به وضوح نسبت به وب 1 اهمیت بیشتری به تک تک کاربران می دهند. ایده ی ریالی کسب و کار این است که با مشتریان محدودتر ولی پولدارتر تعامل داشته باشید. بنابراین صاحبان کسب و کار تمایل زیادی دارند که به جای سر و کله زدن با صد مشتری که هرکدام فقط کمی پول خرج می کنند، با 10 یا 5 مشتری که رقم های بزرگی می پردازند، رو به رو شوند. وب 2 این نظریه را با تردید رو به رو کرده است. ظاهرا کسب و کارهای چابک و تیزهوشی مانند گوگل و ای بی توانسته اند راهی پیدا کنند که درآمد خود را به جای تکیه بر خریدهای چند هزار دلاری مشتریان بزرگ، براساس دریافت تنها چند سنت از میلیون ها مصرف کننده کم درآمد بنا کنند.
پلتفرمموبایل: یک مشخصه ی مهم دیگر نیز در فضای وب 2 قابل تشخیص است و آن نقش فزاینده ی پلتفرم موبایل و به طور کلی آن دسته از تجهیزات همراه است که قابلیت جابجایی فیزیکی اطلاعات را در اختیار کاربر قرار می دهند. با کمی تامل می توان دریافت که در عصر وب 2 دیگر حالت فیزیکی دسترسی به اطلاعات محدود به یک کامپیوتر ساکن نیست. کاربر می تواند در همه ی حالت ها، مثلا هنگامی که مشغول قدم زدن در یک پارک است، وارد فضای سایبر شود. این کاربر مثلا می تواند همان لحظه وبلاگ خود را به روز کند و یا پای یک یادداشت یا مقاله کامنت بگذارد]7][8[.
1-7 تشریح وب 3 و دستاوردهای آن
برای همه ی ما بارها و بارها اتفاق افتاده که کلمه یا عبارتی را از طریق یکی از سایت های جستجو مثل گوگل جستجو کرده اما نتایج مطابق خواست و منظور ما طبقه بندی نشده اند و درنتیجه درمقابل حجم انبوهی از اطلاعات درهم که بسیاری از آن ها کمکی به ما نمی کنند سردرگم شده ایم. مثلا موتورهای جستجوی کنونی تفاوت بین پاریس هیلتونو هیلتون این پاریسو یا اپلبه معنی میوه ی سیب و اپل به معنی شرکت قول کامپیوتری را درک نمی کنند. ساتیا نادلا (نایب رییس جستجو، پورتال و تبلیغات مایکروسافت) در این باره می گوید: یک سوم جستجوهای امروزی، جواب موردنظر کاربران را در نخستین جستجو ارائه نمی کنند و این یکی از جنبه هاییست که وب مفهومی، وب 3 و یا همان وب درحال ظهور به آن پرداخته اند.
اگر یک خط از سمت وب 1 به وب 2 بکشید و آن را ادامه دهید به جایی می رسید که احتمالا با این فناوری به آن خواهیم رسید.
درواقع پس از آنکه وب به ابزاری برای ایجاد ارتباط دوسویه بین کاربران خود تبدیل شد(وب 2)، حال در وب 3 تعامل دوسویه بین کاربران و خود وب مورد توجه قرار گرفته است. و از وب هوشمند انتظار می رود که منظور و مقصود کاربر را درک کرده و او را در راه رسیدن به هدف خود همراهی کند.
زمان و گذر آن به سمت ایجاد مفاهیم جدید و تغییرات اساسی پیش می رود. درست به همین دلیل هم هست که مفهوم جدیدی از دنیای مجازی به وجود آمده است. این مفهوم جدید را کسی جز خالق وب جهانی نمی تواند ایجاد کند. بنابراین وب 3 اولین بار توسط “تیم برنزلی” به کار برده شد تا توجه همه را به خودش جلب کند.
او برای اولین بار مفهوم وب 3 را در سال 2001 با نوشتن مقاله ای علمی به وجود آورد و در عرصه ی عمومی مطرح کرد. برنزلی عبارت “وب 3” را به عنوان مکانی که در آن ماشین ها و دستگاه ها می توانند صفحات وب را مانند انسان ها بخوانند، توصیف کرد. او حتی برای توصیف بیشتر یک آیینه ی متصل به وب را مثال زد که امکان نمایش اخبار جدید منتشر شده در وب را به کاربرانش می دهد.
مفاهیم مختلفی برای وب 3 ارائه شده است که همه به تکامل کاربرد وب و تعامل بیشتر آن از راه های متفاوت اشاره دارند. تیم برنزلی اما وب 3 را در یک عبارت “وب معنایی” تعریف کرده است.
وب معنایی که بیشتر کارشناسان برای تعریف وب 3 بر سر آن توافق دارند، در حقیقت تحول گسترده ای از وب جهانی است که در آن مفهوم وب نه تنها در زبان طبیعی ظهور پیدا می کند، بلکه در فرمی قابل درک و کامل برای تولیدکنندگان بزرگ نرم افزار دنیا ارائه می شود.
وب 3 همچنین حرکت به سمت دسترسی وسیع به اطلاعات از طریق نرم افزارهایی غیر از مرورگرهای اینترنتی و حتی به وسیله ی تکنولوژی های مربوط به هوش مصنوعی است.
درواقع وب 3 در تعبیر فرهنگ نامه های معتبر جهانی، نسل سوم خدمات وب مبتنی بر اینترنت است که بر ارائه ی اطلاعات از طریق امکانات فیزیکی ماشین ها و دستگاه ها تاکید می کند تا به این ترتیب تجربه ای خلاق و شهودی تر را برای کاربرانش به ارمغان آورد]9][10[.
1-8 تخمین آینده ی وب
آینده ی وب شنیدنی است. وب، اغلب برای کسانی طراحی می شود که آن را می بینند. طبیعت اچ تی ام الو سی اس اسروی چگونگی به نظر رسیدن وب تمرکز دارد. با افزایش محبوبیت ترکیب تکنولوژی و پیشرفت در فراگیری ماشین، تاکید روی این است که نه تنها نحوه ی به نظر رسیدن یک وب سایت اهمیت دارد، بلکه چگونگی تعامل با آن نیز بسیار مهم است.

پایان نامه با موضوع سیستم های اطلاعاتی و سیستم های اطلاعات


Widget not in any sidebars
در این مبحث ، نقش سیاست امنیت فن آوری اطلاعات سازمان ، سیاست امنیتی سیستم های اطلاعاتی ، مدیریت امنیت فن آوری اطلاعات ، تدوین مسئولیت ها ، تشکیلات امنیت فن آوری اطلاعات سازمان ، شناسایی و ارزش گزاری دارایی ها ، بررسی سازگاری امنیتی ،‌پشتیبانی حوادث ،‌آگاهی رسانی و آموزش امنیت ،‌مدیریت پیکربندی و تغییرات ،‌مستند سازی،نگهداری،نظارت،ارزیابی و تست امنیتی و طرح تداوم فعالیت ،‌بعنوان حفاظ های سازمانی و نقش محافظت فیزیکی از اجسام و محیط ها
در مقابل دسترسی فیزیکی ، محافظت در مقابل آتش،آب،حوادث طبیعی،دزدی و برق،جریان سالم هوا و کابل کشی بعنوان حفاظ های فیزیکی تشریح شده و در ادامه ، مراجع موجود در خصوص هر یک از حفاظ های فوق ، ارائه شده است.
حفاظ های خاص سیستم های اطلاعاتی
در این مبحث ،‌نقش شناسایی و تشخیص هویت ، دسترسی کنترل لاجیکی و بازرسی ،‌محافظت در مقابل کد های مخرب ، مدیریت شبکه و رمزنگاری ، بعنوان حفاظ های خاص سیستم های اطلاعاتی تشریح شده و در ادامه ، مراجع موجود در خصوص هریک از حفاظ های فوق ارائه شده است.
4- رویکرد پایه :انتخاب حفاظ بر اساس نوع سیستم اطلاعاتی
محتوای این قسمت از گزارش فنی ، ابتدا حفاظ های عمومی قابل استفاده برای سیستم های اطلاعاتی و در ادامه ، حفاظ های خاص سیستم های اطلاعاتی را به تفکیک برای ایستگاه های کاری مستقل ، ایستگاه های کاری متصل به شبکه و سرویس دهنده ی شبکه ، ارائه داده است.
5- انتخاب حفاظ بر اساس تهدید ها و نگرانی های موجود
محتوای این قسمت از گزارش فنی ، ابتدا به ارزیابی نگرانی های امنیتی پرداخته و این موضوع را شامل ارزیابی صدمات وارده بر محرمانگی ، تمامیت ، دسترس پذیری ،‌پاسخگویی، قابلیت تشخیص هویت و قابلیت اعتماد دانسته و ابعاد هریک از موارد را تشریح و در ادامه ، حفاظ های قابل استفاده برای تامین هر یک از فاکتورهای امنیتی فوق را ارائه نموده است.
: ISO/IEC TRبخش پنجم 13335
،در سال 2001 تحت عنوان “رهنمود ISO/IEC TR بخش پنجم گزارش فنی شماره 13335
مدیریتی در امنیت شبکه ” منتشر شد . در این بخش ،‌پس از بیان تعاریف و ساختار ها اولیه ،‌مواردی به شرح زیر ارائه شده است (دبیرخانه شورای عالی امنیت فضای تبادل اطلاعات کشور.1383 ص 24)
1- نیازمندی های بازبینی سیاست امنیتی فن آوری اطلاعات سازمان
به منظور تامین امنیت شبکه ، لازم است ابتدا سیاست امنیتی فن آوری اطلاعات موجود ،‌بررسی شود. محتوای این قسمت از گزارش فنی، ابتدا موضوع بازبینی سیاست امنیتی فن آوری اطلاعات سازمان را
تشریح و در ادامه ، فراهم نمودن ، نیازمندی های لازم برای اجرایی نمودن سیاست ها را مطرح نموده است.
2- بازبینی ساختار و کاربرد های شبکه
به منظور تامین امنیت شبکه ،‌همچنین ساختار شبکه و کاربرد های ارائه شده یا طراحی شده برای ارائه روی شبکه ، ارزیابی شوند. محتوای این قسمت از گزارش فنی ،‌انواع شبکه ها ، پروتکل های ارتباطی و اجرای کاربردها روی شبکه را ارائه داده و مواردی که باید بررسی شوند را مطرح نموده است.
3- بازبینی انواع اتصالات شبکه
اقدام دیگری لازم است به منظور تامین امنیت شبکه انجام گیرد ، بررسی اتصالات شبکه در داخل و یا به خارج از سازمان می باشد. محتوای این قسمت از گزارش فنی ، لیستی از اتصالات ممکن در شبکه ارائه داده و در ادامه ، موضوعات قابل بررسی در ارتباط با اتصالات شبکه را ارائه نموده است.
4- ارزیابی ویژگی های شبکه و ارتباط مطمئن

مقاله درمورد سیستم‌های اطلاعاتی حسابداری و استانداردهای حسابداری


Widget not in any sidebars

رعایت الزامات قانونی مربوطه
امکان تهیه گزارش‌ها مالی داخلی و خارجی
ابعاد ساختار کنترلی مناسب
برای سنجش معیارهای فوق از سه پرسش‌نامه استفاده‌شده است.
پرسش‌نامه «الف»: این پرسش‌نامه شامل دو بخش است. بخش اول آن مربوط به مشخصات استفاده‌کنندگان از سیستم‌های اطلاعاتی حسابداری و بخش دوم آن مربوط به ویژگی‌ها و قابلیت‌های ذاتی و ساختاری سیستم‌های اطلاعاتی حسابداری مورداستفاده در سازمان‌ها یا شرکت‌های دولتی است. هدف این پرسش‌نامه پی بردن به رشته تحصیلی، میزان تحصیلات، تجربه، میزان دوره‌های مهارت‌آموزی کامپیوتر (عمومی و اختصاصی) و همچنین ویژگی‌ها و قابلیت‌های ذاتی و ساختاری سیستم‌های اطلاعاتی حسابداری نظیر امنیت، پشتیبانی، قابلیت ارتقا، قابلیت پاسخگویی، یکپارچگی، فراگیر شدن و… است.
پرسش‌نامه «ب»: هدف این پرسش‌نامه اندازه‌گیری اثربخشی سیستم‌های اطلاعاتی حسابداری مبتنی بر کامپیوتر است؛ و به سه بخش تقسیم‌شده است. قسمتی از پرسش‌ها منطبق با معیار «تأمین نیازهای اطلاعاتی» مطرح گردیده است. نیازهای اطلاعاتی شامل نیازهای اطلاعاتی بیرون و درون سازمان است. نیازهای اطلاعاتی بیرون سازمان نظیر سازمان‌های نظارتی (سازمان بازرسی، دیوان محاسبات، استانداری، خزانه و …) و سایر سازمان‌ها است. نیازهای اطلاعاتی درون سازمان شامل مدیریت، بخش‌ها و واحدهای جانبی سازمان است.
بخش دوم پرسش‌نامه «ب» منطبق با معیارهای «رعایت الزامات قانونی» و «ایجاد ساختار کنترلی مناسب» مطرح‌شده است
بخش سوم پرسش‌نامه «ب» منطبق با معیار «استانداردهای گزارشگری» است. پرسش‌های این بخش به‌منظور بررسی مربوط بودن اطلاعات، قابل‌مقایسه بودن اطلاعات، قابل‌فهم بودن اطلاعات، قابلیت اتکا و به‌موقع بودن اطلاعات است.
پرسش‌نامه «ج»: هدف از پرسش‌نامه «ج» ارزیابی رضایت شغلی پاسخ‌دهندگان است و شامل ده پرسش است. این سؤالات از پرسش‌نامه استاندارد رضایت شغلی JDI گرفته‌شده است. پاسخ‌دهی به این پرسش‌ها در قالب مقیاس 5 درجه‌ای لیکرت امکان‌پذیر است.
2-13-ویژگی‌های کیفی اطلاعات حسابداری
2-13-1- قابل‌اتکا بودن
اطلاعاتی قابل‌اتکاست که عاری از اشتباه و تمایلات جانب‌دارانه بااهمیت باشد و به‌طور صادقانه معرف آن چیزی باشد که مدعی بیان آن است یا به‌گونه‌ای معقول انتظار می‌رود بیان کند. با استفاده از ضابطه‌های کیفی زیر
می‌توان قابل‌اتکا بودن را ارزیابی کرد:
2-13-1-1- بیان صادقانه
اطلاعات باید اثر معاملات و سایر رویدادهایی را که ادعا می‌کند بیانگر آن است یا به‌گونه‌ای معقول انتظار می‌رود بیانگر آن باشد به‌طور صادقانه بیان کند.
2-13-1-2-رجحان محتوا بر شکل
اگر قرار است اطلاعات بیانگر صادقانه معاملات و سایر رویدادهایی که مدعی بیان آن‌هاست باشد. لازم است که اطلاعات بر اساس محتوا و واقعیت اقتصادی و نه صرفاً شکل قانونی آن‌ها به‌حساب گرفته شود. محتوای معاملات و سایر رویدادها همواره با شکل قانونی آن‌ها سازگار نیست. هرچند اثرات خصوصیات قانونی یک معامله خود بخشی از محتوا و اثر تجاری آن است. این اثرات بایستی در چارچوب کلیت معامله ازجمله هرگونه معاملات مرتبط مورد تفسیر قرار گیرد.
2-13-1-3- احتیاط
رعایت جوانب احتیاط در رویدادهایی که ابهاماتی بر آن سایه افکنده برای ارتقاء قابل‌اتکا بودن صورت‌های مالی ضروری است. احتیاط عبارت است از کاربرد درجه‌ای از مراقبت که در اعمال قضاوت برای انجام برآورد در شرایط ابهام موردنیاز است به‌گونه‌ای که درآمدها یا دارائی‌ها بیشتر از واقع یا بدهی‌ها کم‌تر از واقع ارائه نشود.
2-13-1-4-بی‌طرفی
اطلاعات مالی باید بی‌طرفانه یعنی عاری از تمایلات جانب‌دارانه باشد. چنانچه انتخاب و یا ارائه این‌گونه اطلاعات به‌گونه‌ای باشد که بر تصمیم‌گیری یا قضاوت در جهت نیل به نتیجه‌ای از قبل تعیین‌شده، اثر گذارد صورت‌های مالی بی‌طرف نیست.
2-13-1-5-کامل بودن
اطلاعات مالی باید با توجه به کیفیت اهمیت و ملاحظات مربوط به فزونی منافع بر هزینه تهیه و ارائه آن کامل باشد (پیوست استانداردهای حسابداری ایران).
2-13-2-مربوط بودن
اطلاعاتی مربوط تلقی می‌شود که بر تصمیمات استفاده‌کنندگان در ارزیابی رویدادهای گذشته، حال یا آینده یا تأیید یا تصحیح ارزیابی‌های گذشته آن‌ها مؤثر واقع شود «اطلاعات مربوطه»، یا دارای ارزش پیش‌بینی کنندگی و یا حائز ارزش تأییدکنندگی است. نقش‌های پیش‌بینی کنندگی و تأییدکنندگی اطلاعات به هم مربوط است. به‌طور مثال، اطلاعات در مورد سطح و ساختار فعلی دارایی‌های واحد تجاری، برای استفاده‌کنندگانی که سعی دارند توان واحد تجاری را در استفاده از سرعت‌ها و واکنش به شرایط نامطلوب پیش‌بینی کنند؛ دارای ارزش است. همین اطلاعات دارای نقش تأییدکنندگی در مورد پیش‌بینی‌های گذشته مثلاً درباره ساختار واحد تجاری و ماحصل عملیات است.

منابع و ماخذ پایان نامه تجارت الکترونیک، تجارت الکترونیکی، اسناد الکترونیکی، سیستم اطلاعاتی

این نگهداری نیز در برخی موارد ممکن است به دستور مقام قضایی باشد و رعایت ضوابط مربوطه نیز که در ماده آمده است نا مشخص و مبهم است و مرجع وضع این ضوابط نیز مشخص نشده است.
نتیجه و پیشنهاد
الف – نتیجه
یافته های تحقیق به شرح ذیل است :
۱- سند الکترونیکی از منظر قانون تجارت الکترونیکی هر گونه اطلاعات پردازش شده می باشد که بین اشخاص مبادله می شود،این اطلاعات می توانند پست الکترونیک ( داده پیام ) ، اطلاعات ارائه شده در یک پایگاه اطلاع رسانی ( وب سایت) و یا اطلاعات رد و بدل شده و یا اذعان شده در شبکه های اجتماعی باشند.
۲- هر گاه وجود یک نوشته از نظر قانون لازم باشد داده پیام در حکم نوشته است.
۳- در صورت وجود شرایط قانونی زیر داده پیام منتسب به اصل ساز ( فرستنده ) می باشد.
الف ) اگر توسط اصل ساز و یا به وسیله شخصی ارسال شده باشد که از جانب اصل ساز مجاز به این کار بوده است.
ب) اگر به وسیله یک سیستم اطلاعاتی برنامه ریزی شده یا تصدی خود کار از جانب اصل ساز ارسال شود.
۴ – کلیه اسناد و ارتباطات الکترونیکی در صورت استفاده از سیستم اطلاعاتی مطمئن به عنوان سابقه قابل استناد می باشند.
۵- سیستم اطلاعاتی مطمئن عبارتست از :
الف – به نحو معقولی در برابر سوء استفاده و نفوذ محفوظ باشد.
ب – سطح معقول از قابلیت دسترسی و تصدی صحیح را دارا باشد.
ج – به نحو معقول متناسب با اهمیت کاری که انجام می دهد پیکربندی و سازماندهی شده باشد.
د – مطابق با رویه ایمن Secure Method باشد.
اسناد الکترونیکی در صورت وجود شرایط قانونی به عنوان دلیل الکترونیکی مطمئن قابل استناد بوده و همانند اسناد رسمی غیر قابل انکار و تردید می باشند.
۶- ارجاع در سند الکترونیکی معتبر بوده و در صورت وجود شرایط قانونی زیر قابل استناد و ایجاد تعهد برای ارسال کننده می شود.
الف – مورد ارجاع به طور صریح در داده پیام معین شود.
ب – مورد ارجاع برای طرف مقابل که به آن تکیه می کند روشن و مشخص باشد.
ج -داده پیام موضوع ارجاع مورد قبول طرف باشد.
۷- داده پیام ارسال شده از زمان ارسال منشاء ایجاد تعهدات برای طرفین می باشد.
۸- اصل به استقلال داده پیام است مگر ارتباط آن با داده پیام دیگر مشخص شود.
۹- یکی از مهمترین ابزارهای امتیازدهی به مبادلات الکترونیک، پذیرش امضای الکترونیک و فراهم کردن مقتضیات فنی آن است. امضای الکترونیکی را می توان به طور کلی جایگزین امضای سنتی نمود. امضای الکترونیکی انواع مختلفی داشت و همه آنها سطح یکسانی از امنیت را فراهم نمی آورند با استفاده از امضای دیجیتال می توان بالاترین درجه اطمینان را نسبت به مبادلات الکترونیکی مطمئن آمده که در تولید آن از دو کلید عمومی و خصوصی استفاده می شود.
۱۰- جهت حل و فصل اختلافات اشخاص باید به شیوه هایی روی آورند که در عین کم هزینه بودن و سریع بودن از کارایی بالایی برخوردار باشند.
۱۱- با تصویب قانون تجارت الکترونیکی ایران مانعی برای پذیرش کلی و معتبر شمردن اسناد که به صورت الکترونیکی مبادله می گردند وجود ندارد و امکان پذیرش اسناد الکترونیکی با توجه به مفهوم سند وجود دارد. از نظر قانون گذار، سند الکترونیکی مطمئن از نظر عدم قابلیت انکار و تردید در ردیف اسناد رسمی قرار گرفته که این خود حاکی از توجه به قانون گذار به سند الکترونیکی در تمام مراجع می باشد.
۱۲- امضای الکترونیک به عنوان یکی از اعمال دارای آثار حقوقی همانند با امضای دستی مورد پذیرش قانونی نظام های حقوقی دنیا قرار گرفته و جایگاه خود را تثبیت نموده است. در ادله اثبات دعوا و امضای الکترونیک تفاوتی از حیث آثار حقوقی با سایر امضاهای دست نویس ندارد، یعنی چنانچه امضای الکترونیک از تمام شرایط فنی لازم برخوردار باشد و توسط علوم رایانه ای ایمنی آن تضمین گردد ، از همان اعتبار و جایگاه امضا دست نویس در ادله اثبات دعوا برخوردار است و می توان آن را به عنوان دلیل در مقام دعوی یا دفاع مورد استناد قرار داد.
۱۳- امضاهای الکترونیک روشی برای تایید اسناد می باشند که در عین حال ایمنی آنها را در طول یک مبادله تضمین می کند و خصوصیتی نسبت به سایر امضاها ندارند که موجب عدم اعتبار آنها گردد و فقط نحوه ایجاده آنها متفاوت است . بنابراین هیچ منع قانونی در استفاده از این نوع فناوری وجود ندارد . از طرفی امضای الکترونیکی قابلیتهایی دارد که آن را نسبت به امضای دستی مقبول تر می سازد :
الف – تضمین تمامیت داده ها
ب – غیر قابل انکار و تردید بودن
ج – دارا بودن مهر زمان
د – سرعت و دقت
ه – محرمانگی
۱۴- توجه به مبانی و زیر ساخت ها شرط نخست ورود در دنیای تجارت الکترونیکی و پیشرفت در آن حوزه به شمار می آید . قانون تجارت الکترونیکی را علی رغم پاره ای از ایرادات و نواقص باید نقطه شروع این روند محسوب داشت . تجربه دیگر کشورها نشان می دهد که در صورت تحقق تجارت الکترونیکی ، بحث ایمنی از یک سو و مدلل ساختن دعاوی از سوی دیگر مطرح خواهد بود . در بخش اول ایجاد و ثبت امضای دیجیتالی و در سوی دوم ثبت الکترونیکی اسناد و مدارک الکترونیکی راه گشای بسیاری مشکلات قابل تصور در این عرصه می باشد. در مورد ثبت الکترونیکی امضا و مدارک ، نکته مهم اعتماد به سر دفتر و تلاش در جهت رسیدن به استاندارهای روز پیشرفت می باشد . مورد اخیر آنقدر اهمیت دارد که بدون آن نمی توان امکان ثبت الکترونیکی کارآمد و اصولی را تصور نمود .
۱۵- اسناد الکترونیکی دارای ویژگیهایی به شرح ذیل می باشند:
الف – اسناد الکترونیکی دارای اطلاعاتی هستند که انعکاس دقیقی از ‌آنچه که در زمان خاصی رخ داده است را نشان می دهد.
ب – از سیاق و شکل این اسناد که در ارتباط با محتوای ‌آنهاست، می توان دروه تولید و نوع استفاده آنها را فهمید.
ج – ساختار این اسناد را می توان به طریق الکترونیکی باز سازی کرد، پس هر جز این ساختار بر روی هم یک کل را تشکیل می دهد که به طریق روشنی ارائه می گردند.
۱۶- طرفین می توانند در بدو امر به نحوه ارتباط با یکدیگر توافق نمایند، این توافق می تواند استفاده از ارتباطات الکترونیکی باشد، در اینصورت هرگونه تغییر در آن می بایست با رضایت و توافق طرفین باشد.
۱۷- قائم مقام قانونی طرفین داده پیام می توانند از تعهدات ایجاد شده از ان استفاده نمایند.
۱۸- اجرای مفاد و آثاراسناد الکترونیکی در حکم اسناد معتبر و قابل استناد در مراجع قضایی و حقوقی است.
۱۹- تصدیق دریافت داده پیام از سوی گیرنده می تواند منشاء ایجاد تعهداتی برای او شود.
۲۰- مکان و زمان ارسال و دریافت داده پیام از لحاظ قانون حاکم و دادگاه صالح به رسیدگی تاثیر گذار است.
۲۱- تبلیغ کنندگان در بستر مبادلات الکترونیکی برای حفظ حقوق مصرف کننده ملزم به رعایت شرایطی می باشند، عدم رعایت این شرایط می تواند تعهداتی برای وی ایجاد نماید. اثبات این موارد برعهده تبلیغ کننده یا فروشنده می باشد.
۲۲- در معامله از راه دور و در بستر مبادلات الکترونیک خریدار ۷ روز کاری حق فسخ به حکم قانون را دارا است، خریدار محتاج به ارائه دلیل برا ی اعمال حق خود نبوده و فقط هزینه استرداد کالا بر عهده وی می باشد.
۲۳- تامین کننده کالا یا خدمات نمی تواند کالا یا خدمات دیگری غیر از مورد توافق به مصرف کننده یا خریدار ارائه نماید اما می تواند کالا یا خدمات مشابه مورد توافق را به خریدار یا مصرف کننده تحمیل نماید.
۲۴- اشخاصی که در ارتباطات الکترونیکی اطلاعاتی در خصوص اسرار تجاری افراد کسب می نمایند موظف به حفظ و نگهداری آنها بوده و در صورت افشاء غیر قانونی آن مسئول می باشند.
۲۵- داده پیام یک اماره است و می تواند به عنوان دلیل مورد استفاده قرار گیرد .
ب – پیشنهادات
۱- در بند ح ماده ۲ قانون تجارت الکترونیکی قانونگذار در تعریف سیستم اطلاعاتی مطمئن در ۳ شرط از ۴ شرط مندرج از کلمه به نحوی معقول استفاده نموده است، معقول بودن دارای معانی و تفاسیر متعدد است و به اقتضاء می توان از آن تعابیر متفاوت وگاه متضاد نمود و شخص مضطر می تواند با اتکاء به برخی معانی از بار مسئولیت شانه خالی کند. قضات محاکم به دلیل عدم تسلط به این امر موضوع را به کارشناس ارجاع می دهند و نکته قابل توجه اینست که هر کارشناس اگر چه در رشته مورد نظر صاحب نظر باشد اما با توجه به جنبه جدید بودن این علم و نوآوری روزمره آن الزاما نمی توان او را صاحب نظر دانست. لذا می بایست در زمینه با ایجاد رشته های کارشناسی مختص به این امر در پرورش کارشناسان متخصص و خبره در زمینه تجارت الکترونیکی مبادرت نمود.
البته در بند ن همین ماده معقول ( سنجش عقلانی ) تعریف شده است اما سنجش برخی شرایط یک شخص توسط شخص دیگر منطقی به نظر نمی رسد و داشتن سلیقه های مختلف موجب ابراز آنها در تعیین سطح معقول بودن خواهد شد . اگر چه در ترجمه قانون خارجی اگر از عبارت ” متعارف ” استفاده می شود مفهوم و عبارت آن بهتر می بود اما متعارف اشاره به عرف دارد و متاسفانه در جامعه ما در سیستمهای رایانه ای و استفاده از شبکه و معاملات مجازی عرفی شکل نگرفته است و راهها و روشهای متعدد در این خوصو وجود دارد که نمی توان حتی یک روش آنرا مورد استفاده اکثریت در مدت طولانی یافت.
لذا پیشنهاد می شود قانونگذار با ایجاد مرکزی همانند پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات و بکارگیری اشخاصی که در زمینه تجارت الکترونیکی خبره هستند و نه هر شخص دارای مدرک گرایشهای مختلف در رایانه و همچنین تعیین ضابطه برای این سنجش راه برای توسعه و بررسی دقیق و علمی این امر مشخص نماید.
۲- جهت ثبت امضاء الکترونیکی معتبر و قابل اطمینان هر اقدامی در واگذاری ثبت به سازمان جدید و یا اشخاصی که هیچ تخصصی در امور ثبتی ندارند، به دلیل نا آشنایی آنها به اصول و قواعد ثبت محکوم به شکست خواهد بود . ثبت امضا و مدارک الکترونیکی از همان قواعد و اصولی تبعیت می کند که در مورد سایر اسناد و امضاها (کاغذی و دستی )معمول است و برخلاف نظر عده ای ، نمی توان تحولات فناوری را مستمسک نقص اصول و قواعد قرار داد. قبل از هر چیز باید با تصویب قانون مناسب، ثبت الکترونیکی را به رسمیت شناخت و تعدادی از دفاتر اسناد رسمی موجود را بعد از آموزشهای لازم به این عمل اختصاص دارد امکان ثبت به هر دو شیوه الکترونیکی و کاغذی در این دفاتر بهترین دلیل برای عدم عدول از اصول و قواعد موجود می باشد . دفتر ثبت الکترونیکی در عین اینکه می توان امضای دیجیتالی را ثبت و از سند ثبتی پشتوانه الکترونیکی تهیه کند ؛ قادر خواهد بود که به امور روزمره و عادی خود نیز پرداخته و برای مثال معاملات ملکی را ثبت نماید . البته صلاحیت دفاتر اسناد رسمی در این رابطه عام بوده قابلیت تنظیم هر نوع سندی را دارا می

منابع و ماخذ پایان نامه سیستم اطلاعاتی، سند الکترونیکی، قائم مقام، تجارت الکترونیک

تصدیق قید می شود داده پیام مطابق با الزامات فنی استاندارد یا روش مورد توافق طرفین دریافت شده،فرض بر این است که آن الزامات رعایت شده است.” ۱۶۱
در صورتیکه تمام و یا قسمتی از توافق یا الزامات فنی رعایت نشده باشد این امر می بایست به اثبات برسد، ممکن است ارسال کننده و یا مخاطب داده پیام عمدا یا سهوا ، مراحلی را انجام نداده باشند ، اگر چه در یک مرتبه امکان دارد طرفین بصورت اتفاقی متوجه این امر نگردند اما اگر تکرار شود قطعا در بررسی روابط فی ما بین یکی از آنها متوجه این نقصان شده و با مقایسه بین توافق یا الزامات فنی نقض انجام شده کشف خواهد شد، به طور معمول تکرار این امر ناشی از اشتباه سهوی است شخص مرتکب عمدی معمولا یک خلاف را مکرر انجام نمی دهد، البته ذکر این موارد مانع از انجام مکرر این عمل به صورت عمد نیست که در این حالت قطعا منافعی برای شخص خاطی متصور است که به این عمل اقدام می نماید.
مبحث چهارم : تعهدات طرفین ناشی از شرایط ، زمان و مکان ارسال و دریافت سند الکترونیکی
در اسناد الکترونیکی با توجه ماهیت آنها و امکان دریافت در زمانها و مکانهای متعدد ، در راستای نظم بخشیدن و قانونمند نمودن زمان و مکان منشاء اثر، قانونگذار شرایطی را احصاء نموده است. برخی تعهدات دارای مدت معین برای انجام می باشند و زمان و مکان دریافت یک سند الکترونیکی می تواند سر منشاء ایجاد این تعهدات برای گیرنده آن باشد که مورد بررسی قرار خواهد گرفت
گفتار اول : سند الکترونیکی ارسال شده
در مباحث پیشین شرایط داده پیام ارسال شده را مورد بررسی قرار گرفت.
” داده پیامی که بر اساس یکی از شروط زیر ارسال می شود مخاطب حق دارد آن را ارسال شده محسوب کرده و مطابق چنین فرضی(ارسال شده ) عمل نماید.
الف- قبلا به وسیله اصل ساز روشی معرفی و یا توافق شده باشد که معلوم کند آیا داده پیام همان است که اصل ساز ارسال کرده است.
ب- داده پیام دریافت شده توسط مخاطب از اقدامات شخصی ناشی شده که رابطه اش با اصل ساز یا نمایندگان وی باعث شده تا شخص مذکور به روش مورد استفاد ه داده اصل ساز دسترسی یافته و داده پیام را به مثابه داده پیام خود بشناسد.”۱۶۲
اما در ماده ۲۶ شرط سومی برای ارسال داده پیام ذکر شده است،مطابق با این ماده ” ارسال داده پیام زمانی تحقق می یابد که به یک سیستم اطلاعاتی خارج از کنترل اصل ساز یا قائم مقام وی وارد شود.”
دو شرط ماده ۱۹ براین مبنا است که روشی برای ارسال داده پیام مشخص شده و ناشی از اقدامات طرفین باشد،ممکن است هر دو این موارد وجود داشته باشد اما داده پیام تحت اراده اصل ساز بوده و این عمل موجب سوء استفاده وی گردد، به عنوان مثال ممکن است فرستنده مدیر یک شرکت باشد و مخاطب یکی از کارمندان که مدیر دستوراتی را به او ابلاغ می نماید و نحوه ارسال از طریق سیستم داخلی شرکت باشد که کنترل کننده آن ،فرستنده باشد و بنا به دلائلی مانع از دریافت آن توسط مخاطب شود،همچنین ممکن است ارسال از طریق اپراتور YAHOO و یا سایر اپراتورها انجام شود که قابل کنترل توسط فرستنده نیستند اما وی به عنوان مسئول با اختلال در سیستم شبکه مانع دسترسی مخاطب شود،در این حالت ممکن است در داده پیام تعهداتی برای مخاطب ایجاد شده باشد که دارای زمان محدود هستند و یا سایر موارد که در صورت تاخیر در اطلاع مخاطب به آنها موجب ورود خسارت به او می شود، در این راستا است که در ماده ۲۶ قانون تجارت الکترونیکی ارسال داده پیام را زمانی محقق می داند که داده پیام وارد سیستم اطلاعاتی شده باشد که خارج از کنترل فرستنده و یا قائم مقام وی باشد،در این صورت دیگر اشخاص مذکور امکان جلوگیری از دسترسی مخاطب به محتوای داده پیام را نداشته و عملا راه سوء استفاده آنها بسته خواهد شد، مجددا تاکید می شود که شرایط اثبات این موارد در قانون ذکر نشده است و با سکوت قانون راه برای تفسیرهای متعدد و متضاد هموار خواهد شد،کما اینکه اکنون در اکثر ادارات و شرکتهای دولتی و بخش خصوصی ارتباط مدیران با کارمندان با شرایط از پیش تعریف شده از طریق سیستم ارتباط داخلی می باشد و عملا امکان بروز این موارد مهیا می باشد که در صورت بروز، اثبات آن با مشکل همراه خواهد بود.۱۶۳
گفتار دوم : زمان دریافت سند الکترونیکی
در برخی موارد زمان اطلاع مخاطب از موضوعی بسیار مهم است، با توجه به شرایط کنونی و ارتباطات زیاد در روابط اجتماعی گاه دقیقه ها نیز بسیار نقش مهمی بازی می کنند و با توجه به سرعت و دسترسی سریع در شبکه، استفاده از آن به سرعت رو به افزایش است و دقیقه ها در شبکه تبدیل به ثانیه ها شده است که در نتیجه اطلاع از زمان دریافت یک داده پیام بسیار مهم و گاه حیاتی می باشد.
” زمان دریافت داده پیام مطابق شرایط زیر خواهد بود :
” الف ) اگر سیستم اطلاعاتی مخاطب برای دریافت داده پیام معین شده باشد،دریافت زمانی محقق می شود که : ۱ – داده پیام به سیستم اطلاعاتی معین وارد شود؛یا ۲- چنانچه داده پیام به سیستم اطلاعاتی مخاطب غیر از سیستمی که منحصرا برای اینکار معین شده وارد شود،داده پیام بازیافت شود.
ب) اگر مخاطب یک سیستم اطلاعاتی برای دریافت معین نکرده باشد، دریافت زمانی محقق می شود که داده پیام وارد سیستم اطلاعاتی مخاطب شود.”۱۶۴
در این ماده قانونگذار دو حالت را متصور شده است،حالات نخست اینکه برای دریافت داده پیام سیستم اطلاعاتی مخاطب مشخص شده باشد و حالت دوم اینکه سیستم اطلاعاتی مشخص نشده باشد.
ابتدا باید بررسی کنیم که سیستم اطلاعاتی مخاطب برای دریافت داده پیام به چه منظور است.
همانگونه که ذکر شد ارسال و دریافت داده پیام از طریق اپراتورهایی انجام می شود که برای این کار طراحی شده اند و پایگاه اصلی آنها خارج از کشور می باشد، در ادارات و شرکتها ممکن است چنین سیستمی برای استفاده نیز طراحی و نصب شود و مورد استفاده قرار گیرد، در هر صورت ارسال و دریافت داده پیام از طریق این اپراتورها بصورت خودکار و بدون دخالت انسان صورت می پذیرد و پس از ارسال داده پیام توسط فرستنده، سیستم بطور خودکار آنرا به نشانی مخاطب ارسال و داده پیام وارد صندوق پستی مخاطب با ثبت تاریخ و زمان ورود می شود، همچنین مخاطب می تواند در هر جای کره زمین که باشد با دسترسی به شبکه وارد پست الکترونیک خود شده و پیامهای وارده را مشاهده نماید. به نظر می رسد منظور قانونگذار از تعیین سیستم اطلاعاتی مخاطب برای دریافت داده پیام در خصوص شرکتهای دولتی و خصوصی است که برای ارتباط با یکدیگر در ابتدا با تفاهم نامه شرایط را تعیین و سپس بر اساس آن با یکدیگر ارتباط بر قرار می کنند و در آن کلیه شرایط از جمله نحوه ارتباط و مشخص نمودن پست الکترونیک مربوطه و سایر موارد مشخص می باشد. معمولا این امر بستگی به نوع شرکت با دبیرخانه، مسئول دفتر مدیریت ، شخص مدیر و یا سایر مسئولین خواهد بود ولی منظور از سیستم اطلاعاتی ، سیستم رایانه مشخص و در محل معین را می توان تعبیر نمود که فرد خاصی با توافق طرفین به آن دسترسی خواهد داشت.۱۶۵
شخص ممکن است در هر جای این کره خاکی به پست الکترونیک خود مراجعه و داده پیام مربوطه را دریافت نماید اما به دلیل اینکه از قبل سیستم وی مشخص شده و داده پیام می بایست حتما به همین سیستم وارد شود زمان دریافت داده پیام در چنین حالتی زمانی است که در سیستم معین شده بازیافت شود. به زبان ساده تر اینکه از طریق حافظه های جانبی به سیستم معین شده منتقل شود و یا مجددا از طریق سیستم معین و بوسیله شبکه به آن مراجعه و سپس در سیستم ذخیره شود؛ نکته مهمی که مد نظر قانونگذار می باشد اینست که در هر صورت داده پیام باید در سیستم معین شده وارد شود تا از نظر قانون زمان ورود به سیستم ، زمان دریافت داده پیام قلمداد گردد.
البته این امر مانع از اقرار دریافت کننده مبنی بر دریافت داده پیام در زمان مشخص نمی باشد و به دلیل اینکه هدف از وضع این قوانین متعهد نمودن اشخاص به آثار مکاتبات خود می باشد ، با اقرار شخص مبنی بر دریافت داده پیام در زمان مشخص این آثار را می توان به او بار نمود.
در حالت دوم فرض بر اینست که سیستم اطلاعاتی برای دریافت داده پیام معین نشده باشد زمان دریافت، زمانی است که داده پیام وارد سیستم مخاطب شود. ابهامی که در اینجا وجود دارد اینست که با توجه به اینکه از قبل سیستمی تعیین نشده است این مخاطب است که می بایست اعلام نماید که کدام سیستم، سیستم متعلق به اوست تا از این طریق بتوان زمان دریافت داده پیام را تعیین نمود. همچنین در بین اشخاص حقیقی که با یکدیگر مکاتبه می نمایند اثبات این امر که کدام سیستم مربوط به مخاطب است بسیار مشکل خواهد بود و سکوت قانونگذار در این رابطه ، موجب بروز ابهامات در تفسیر این امر و همچنین تفسیرهای متعارض و در نتیجه اختلافات متعدد خواهد شد.
” مفاد ماده ۲۷ این قانون بدون توجه به محل استقرار سیستم اطلاعاتی جاری است.”۱۶۶
در این ماده قانونگذار این اختیار را به طرفین داده است که سیستم اطلاعاتی مخاطب برای ورود داده پیام را در هر محل که تمایل دارند انتخاب نماید. طرفین ممکن است در حال حاضر از یک سیستم اطلاعاتی در یک محل با یکدیگر مکاتبه می نمایند و در این مکاتبه سیستم اطلاعاتی مخاطب جهت دریافت داده پیام را سیستم دیگری در محل و یا حتی کشور دیگری تعیین نمایند، همچنین ممکن است مخاطب از سیستمهای قابل حمل ( NOTEBOOK) استفاده نمایند و در مکانهای مختلف با اتصال به شبکه به پست الکترونیک خود دست یابد. این انتخاب از نظر قانونگذار بلامانع است و هدف از این امر با توجه گستردگی روابط اشخاص از جمله روابط تجاری ،اجتماعی،سیاسی و ….. احترام به توافق طرفین و سهولت در روابط می باشد.
گفتار سوم : مکان ارسال و دریافت سند الکترونیکی
همانطور که ذکر شد ممکن است یک سیستم اطلاعاتی برای دریافت داده پیام مشخص شده باشد و شرط سوم ارسال داده پیام، ورود آن به این سیستم معین می باشد. این سیستم ممکن است یک رایانه مشخص باشد و یا یک شبکه تعیین شده که در مکانهای مختلف امکان دسترسی به آن وجود داشته باشد، به عنوان مثال یک شرکت دارای سیستم اتوماسیون اداری است که مکاتبات از طریق آن ارسال و دریافت می شوند. کما اینکه در اکثر شرکتهای دولتی و خصوصی چنین است، در این حالت می بایست مکان دریافت داده پیام مشخص باشد؛ حال شرکت ممکن است دارای شعبات متعدد در مکانهای مختلف باشد که هر شعبه از طریق این سیستم اتوماسیون مکاتبات خود را انجام می دهد، در اینجا چگونه می بایست مکان ارسال و دریافت داده پیام را مشخص نمود.
” اگر محل استقرار سیستم اطلاعاتی یا محل استقرار دریافت داده پیام مختلف باشد مطابق قاعده زیر عمل می شود:
الف- محل تجاری یا کاری اصل ساز محل ارسال داده پیام است

دانلود مقاله با موضوع سیستم اطلاعاتی، سند الکترونیکی، استاندارد، قائم مقام

استاندارد داده پیام را دریافت نموده و تصدیق می نماید،فرض بر اینست که تمام اصول و توافقات بطور کامل و با طی تمامی مراحل انجام شده است.
” هنگامیکه که در تصدیق قید می شود داده پیام مطابق با الزامات فنی استاندارد یا روش مورد توافق طرفین دریافت شده،فرض بر این است که آن الزامات رعایت شده است.” ۱۶۱
در صورتیکه تمام و یا قسمتی از توافق یا الزامات فنی رعایت نشده باشد این امر می بایست به اثبات برسد، ممکن است ارسال کننده و یا مخاطب داده پیام عمدا یا سهوا ، مراحلی را انجام نداده باشند ، اگر چه در یک مرتبه امکان دارد طرفین بصورت اتفاقی متوجه این امر نگردند اما اگر تکرار شود قطعا در بررسی روابط فی ما بین یکی از آنها متوجه این نقصان شده و با مقایسه بین توافق یا الزامات فنی نقض انجام شده کشف خواهد شد، به طور معمول تکرار این امر ناشی از اشتباه سهوی است شخص مرتکب عمدی معمولا یک خلاف را مکرر انجام نمی دهد، البته ذکر این موارد مانع از انجام مکرر این عمل به صورت عمد نیست که در این حالت قطعا منافعی برای شخص خاطی متصور است که به این عمل اقدام می نماید.
مبحث چهارم : تعهدات طرفین ناشی از شرایط ، زمان و مکان ارسال و دریافت سند الکترونیکی
در اسناد الکترونیکی با توجه ماهیت آنها و امکان دریافت در زمانها و مکانهای متعدد ، در راستای نظم بخشیدن و قانونمند نمودن زمان و مکان منشاء اثر، قانونگذار شرایطی را احصاء نموده است. برخی تعهدات دارای مدت معین برای انجام می باشند و زمان و مکان دریافت یک سند الکترونیکی می تواند سر منشاء ایجاد این تعهدات برای گیرنده آن باشد که مورد بررسی قرار خواهد گرفت
گفتار اول : سند الکترونیکی ارسال شده
در مباحث پیشین شرایط داده پیام ارسال شده را مورد بررسی قرار گرفت.
” داده پیامی که بر اساس یکی از شروط زیر ارسال می شود مخاطب حق دارد آن را ارسال شده محسوب کرده و مطابق چنین فرضی(ارسال شده ) عمل نماید.
الف- قبلا به وسیله اصل ساز روشی معرفی و یا توافق شده باشد که معلوم کند آیا داده پیام همان است که اصل ساز ارسال کرده است.
ب- داده پیام دریافت شده توسط مخاطب از اقدامات شخصی ناشی شده که رابطه اش با اصل ساز یا نمایندگان وی باعث شده تا شخص مذکور به روش مورد استفاد ه داده اصل ساز دسترسی یافته و داده پیام را به مثابه داده پیام خود بشناسد.”۱۶۲
اما در ماده ۲۶ شرط سومی برای ارسال داده پیام ذکر شده است،مطابق با این ماده ” ارسال داده پیام زمانی تحقق می یابد که به یک سیستم اطلاعاتی خارج از کنترل اصل ساز یا قائم مقام وی وارد شود.”
دو شرط ماده ۱۹ براین مبنا است که روشی برای ارسال داده پیام مشخص شده و ناشی از اقدامات طرفین باشد،ممکن است هر دو این موارد وجود داشته باشد اما داده پیام تحت اراده اصل ساز بوده و این عمل موجب سوء استفاده وی گردد، به عنوان مثال ممکن است فرستنده مدیر یک شرکت باشد و مخاطب یکی از کارمندان که مدیر دستوراتی را به او ابلاغ می نماید و نحوه ارسال از طریق سیستم داخلی شرکت باشد که کنترل کننده آن ،فرستنده باشد و بنا به دلائلی مانع از دریافت آن توسط مخاطب شود،همچنین ممکن است ارسال از طریق اپراتور YAHOO و یا سایر اپراتورها انجام شود که قابل کنترل توسط فرستنده نیستند اما وی به عنوان مسئول با اختلال در سیستم شبکه مانع دسترسی مخاطب شود،در این حالت ممکن است در داده پیام تعهداتی برای مخاطب ایجاد شده باشد که دارای زمان محدود هستند و یا سایر موارد که در صورت تاخیر در اطلاع مخاطب به آنها موجب ورود خسارت به او می شود، در این راستا است که در ماده ۲۶ قانون تجارت الکترونیکی ارسال داده پیام را زمانی محقق می داند که داده پیام وارد سیستم اطلاعاتی شده باشد که خارج از کنترل فرستنده و یا قائم مقام وی باشد،در این صورت دیگر اشخاص مذکور امکان جلوگیری از دسترسی مخاطب به محتوای داده پیام را نداشته و عملا راه سوء استفاده آنها بسته خواهد شد، مجددا تاکید می شود که شرایط اثبات این موارد در قانون ذکر نشده است و با سکوت قانون راه برای تفسیرهای متعدد و متضاد هموار خواهد شد،کما اینکه اکنون در اکثر ادارات و شرکتهای دولتی و بخش خصوصی ارتباط مدیران با کارمندان با شرایط از پیش تعریف شده از طریق سیستم ارتباط داخلی می باشد و عملا امکان بروز این موارد مهیا می باشد که در صورت بروز، اثبات آن با مشکل همراه خواهد بود.۱۶۳
گفتار دوم : زمان دریافت سند الکترونیکی
در برخی موارد زمان اطلاع مخاطب از موضوعی بسیار مهم است، با توجه به شرایط کنونی و ارتباطات زیاد در روابط اجتماعی گاه دقیقه ها نیز بسیار نقش مهمی بازی می کنند و با توجه به سرعت و دسترسی سریع در شبکه، استفاده از آن به سرعت رو به افزایش است و دقیقه ها در شبکه تبدیل به ثانیه ها شده است که در نتیجه اطلاع از زمان دریافت یک داده پیام بسیار مهم و گاه حیاتی می باشد.
” زمان دریافت داده پیام مطابق شرایط زیر خواهد بود :
” الف ) اگر سیستم اطلاعاتی مخاطب برای دریافت داده پیام معین شده باشد،دریافت زمانی محقق می شود که : ۱ – داده پیام به سیستم اطلاعاتی معین وارد شود؛یا ۲- چنانچه داده پیام به سیستم اطلاعاتی مخاطب غیر از سیستمی که منحصرا برای اینکار معین شده وارد شود،داده پیام بازیافت شود.
ب) اگر مخاطب یک سیستم اطلاعاتی برای دریافت معین نکرده باشد، دریافت زمانی محقق می شود که داده پیام وارد سیستم اطلاعاتی مخاطب شود.”۱۶۴
در این ماده قانونگذار دو حالت را متصور شده است،حالات نخست اینکه برای دریافت داده پیام سیستم اطلاعاتی مخاطب مشخص شده باشد و حالت دوم اینکه سیستم اطلاعاتی مشخص نشده باشد.
ابتدا باید بررسی کنیم که سیستم اطلاعاتی مخاطب برای دریافت داده پیام به چه منظور است.
همانگونه که ذکر شد ارسال و دریافت داده پیام از طریق اپراتورهایی انجام می شود که برای این کار طراحی شده اند و پایگاه اصلی آنها خارج از کشور می باشد، در ادارات و شرکتها ممکن است چنین سیستمی برای استفاده نیز طراحی و نصب شود و مورد استفاده قرار گیرد، در هر صورت ارسال و دریافت داده پیام از طریق این اپراتورها بصورت خودکار و بدون دخالت انسان صورت می پذیرد و پس از ارسال داده پیام توسط فرستنده، سیستم بطور خودکار آنرا به نشانی مخاطب ارسال و داده پیام وارد صندوق پستی مخاطب با ثبت تاریخ و زمان ورود می شود، همچنین مخاطب می تواند در هر جای کره زمین که باشد با دسترسی به شبکه وارد پست الکترونیک خود شده و پیامهای وارده را مشاهده نماید. به نظر می رسد منظور قانونگذار از تعیین سیستم اطلاعاتی مخاطب برای دریافت داده پیام در خصوص شرکتهای دولتی و خصوصی است که برای ارتباط با یکدیگر در ابتدا با تفاهم نامه شرایط را تعیین و سپس بر اساس آن با یکدیگر ارتباط بر قرار می کنند و در آن کلیه شرایط از جمله نحوه ارتباط و مشخص نمودن پست الکترونیک مربوطه و سایر موارد مشخص می باشد. معمولا این امر بستگی به نوع شرکت با دبیرخانه، مسئول دفتر مدیریت ، شخص مدیر و یا سایر مسئولین خواهد بود ولی منظور از سیستم اطلاعاتی ، سیستم رایانه مشخص و در محل معین را می توان تعبیر نمود که فرد خاصی با توافق طرفین به آن دسترسی خواهد داشت.۱۶۵
شخص ممکن است در هر جای این کره خاکی به پست الکترونیک خود مراجعه و داده پیام مربوطه را دریافت نماید اما به دلیل اینکه از قبل سیستم وی مشخص شده و داده پیام می بایست حتما به همین سیستم وارد شود زمان دریافت داده پیام در چنین حالتی زمانی است که در سیستم معین شده بازیافت شود. به زبان ساده تر اینکه از طریق حافظه های جانبی به سیستم معین شده منتقل شود و یا مجددا از طریق سیستم معین و بوسیله شبکه به آن مراجعه و سپس در سیستم ذخیره شود؛ نکته مهمی که مد نظر قانونگذار می باشد اینست که در هر صورت داده پیام باید در سیستم معین شده وارد شود تا از نظر قانون زمان ورود به سیستم ، زمان دریافت داده پیام قلمداد گردد.
البته این امر مانع از اقرار دریافت کننده مبنی بر دریافت داده پیام در زمان مشخص نمی باشد و به دلیل اینکه هدف از وضع این قوانین متعهد نمودن اشخاص به آثار مکاتبات خود می باشد ، با اقرار شخص مبنی بر دریافت داده پیام در زمان مشخص این آثار را می توان به او بار نمود.
در حالت دوم فرض بر اینست که سیستم اطلاعاتی برای دریافت داده پیام معین نشده باشد زمان دریافت، زمانی است که داده پیام وارد سیستم مخاطب شود. ابهامی که در اینجا وجود دارد اینست که با توجه به اینکه از قبل سیستمی تعیین نشده است این مخاطب است که می بایست اعلام نماید که کدام سیستم، سیستم متعلق به اوست تا از این طریق بتوان زمان دریافت داده پیام را تعیین نمود. همچنین در بین اشخاص حقیقی که با یکدیگر مکاتبه می نمایند اثبات این امر که کدام سیستم مربوط به مخاطب است بسیار مشکل خواهد بود و سکوت قانونگذار در این رابطه ، موجب بروز ابهامات در تفسیر این امر و همچنین تفسیرهای متعارض و در نتیجه اختلافات متعدد خواهد شد.
” مفاد ماده ۲۷ این قانون بدون توجه به محل استقرار سیستم اطلاعاتی جاری است.”۱۶۶
در این ماده قانونگذار این اختیار را به طرفین داده است که سیستم اطلاعاتی مخاطب برای ورود داده پیام را در هر محل که تمایل دارند انتخاب نماید. طرفین ممکن است در حال حاضر از یک سیستم اطلاعاتی در یک محل با یکدیگر مکاتبه می نمایند و در این مکاتبه سیستم اطلاعاتی مخاطب جهت دریافت داده پیام را سیستم دیگری در محل و یا حتی کشور دیگری تعیین نمایند، همچنین ممکن است مخاطب از سیستمهای قابل حمل ( NOTEBOOK) استفاده نمایند و در مکانهای مختلف با اتصال به شبکه به پست الکترونیک خود دست یابد. این انتخاب از نظر قانونگذار بلامانع است و هدف از این امر با توجه گستردگی روابط اشخاص از جمله روابط تجاری ،اجتماعی،سیاسی و ….. احترام به توافق طرفین و سهولت در روابط می باشد.
گفتار سوم : مکان ارسال و دریافت سند الکترونیکی
همانطور که ذکر شد ممکن است یک سیستم اطلاعاتی برای دریافت داده پیام مشخص شده باشد و شرط سوم ارسال داده پیام، ورود آن به این سیستم معین می باشد. این سیستم ممکن است یک رایانه مشخص باشد و یا یک شبکه تعیین شده که در مکانهای مختلف امکان دسترسی به آن وجود داشته باشد، به عنوان مثال یک شرکت دارای سیستم اتوماسیون اداری است که مکاتبات از طریق آن ارسال و دریافت می شوند. کما اینکه در اکثر شرکتهای دولتی و خصوصی چنین است، در این حالت می بایست مکان دریافت داده پیام مشخص باشد؛ حال شرکت ممکن است دارای شعبات متعدد در مکانهای مختلف باشد که هر شعبه از طریق این سیستم اتوماسیون مکاتبات خود را انجام می دهد، در اینجا چگونه می بایست مکان ارسال و دریافت داده پیام را مشخص نمود.
” اگر

منابع و ماخذ پایان نامه نرم افزار، سیستم اطلاعاتی، سازماندهی، اطلاع رسانی

در آرشیوها بر اساس استانداردها و با استفاده از دستگاههای پیشرفته و مرتبط می باشد و اطلاع رسانی نسبت به این منابع از طریق ساماندهی اسناد مکتوبی که رقمی شده، از طریق پایگاههای اطلاعاتی بوده است. این موضوع یعنی تهیه نسخه پشتیبان و پیدا کردن راهی برای نگهداری منابع در جاهای دور از دسترس انسان ها از دغدغه های آرشیوها در قرن بیستم بوده است.۲۴
مسائل زمانی، موضوعاتی از قبیل زمان ارسال، دریافت پیام و سابقه موضوعات مرتبط، از جمله ایجاب و قبول را بیان می‌کنند. از دیگر موضوعات، مکان ارسال یا دریافت است. یوتا اظهار می‌دارد: جز در مواردی که خلاف آن مقرر شود، سابقه الکترونیکی زمانی ارسال می‌شود که سه امر زیر محقق شود:
الف. سابقه الکترونیکی به درستی به رایانه یا سیستم پردازشگر اطلاعاتی که توسط گیرنده، طراحی شده، ارسال شود، به گونه‌ای که وی قادر باشد، آن سابقه الکترونیکی را اصلاح نماید.
ب. سیستم پردازشگر رایانه‌ای یا اطلاعاتی، که توسط گیرنده، طراحی شده، بتواند سابقه الکترونیکی را پردازش کند.
ج. سابقه الکترونیکی وارد رایانه یا سیستم پردازشگر اطلاعاتی خارج از کنترل ارسال کننده شود، یا وارد حوزه سیستم رایانه‌ای یا پردازشگر اطلاعاتی طراحی شده، توسط گیرنده، شود.۲۵
“سابقه الکترونیکی مطمئن عبارت از داده پیامی است که با رعایت شرایط یک سیستم اطلاعاتی مطمئن ذخیره شده و به هنگام لزوم در دسترس و قابل درک باشد.”۲۶
در قانون تجارت الکترونیکی گاه از مفاهیم و عباراتی استفاده شده است که دارای معانی متفاوتی می باشند که این خود موجب بروز اختلاف نظرها خواهد شد. مع الوصف سیستم اطلاعاتی مطمئن را قانونگذار چنین بیان نموده است :
” Secure Information System ( سیستم اطلاعاتی مطمئن) سیستم اطلاعاتی است که :
۱- به نحو معقولی در برابر سوء استفاده و نفوذ محفوظ باشد.
۲- سطح معقول از قابلیت دسترسی و تصدی صحیح را دارا باشد.
۳- به نحو معقول متناسب با اهمیت کاری که انجام می دهد پیکربندی و سازماندهی شده باشد.
۴- مطابق با رویه ایمن ( Secure (Method باشد.”۲۷
چهار شرط فوق را با توجه به عبارات بکار رفته درآنها می توان به شرح ذیل بیان نمود.
الف ) به نحو معقولی در برابر سوء استفاده و نفوذ محفوظ باشد.
در تعریف معقول مباحث زیادی می توان مطرح کرد اما محافظت در برابر سوء استفاده را می توان از لحاظ فیزیکی بیان نمود به این معنی که سیستم در دسترس هر شخصی قرار نگیرد، سیستم دارای رمز عبور باشد و سایر مواردی که اشخاص برای حفاظت از سیستم بکار می برند و منظور از نفوذ را می توان نفوذ مجازی یا همان هک کردن تعبیر نمود، در حال حاضر در هر سیستمی انواع نرم افزارهای دفاعی در برابر ویروسها و تروجانها و سایر موارد نصب شده است ولی همیشه راههای جدیدی برای ورود به سیستم قربانی ابداع می شود، اگر بخواهیم مطابق تعریف عمل کنیم هیچ شخصی نمی تواند بگوید سیستم او در برابر نفوذ کاملا ایمن است کما اینکه گاه اخباری از نفوذ به سیستمهای پر قدرت حفاظت شده دولتها به گوش می رسد، البته این موضوع که سیستم مورد نظر در چه محلی و تحت نظارت چه شخصی و توسط چه سیستم هایی کنترل و هدایت می شود می تواند این بحث را پیچیده تر نماید. این نفوذها توسط اشخاصی بنامهای هکر۲۸ و کناکر۲۹ صورت می پذیرد.
ب ) سطح معقول از قابلیت دسترسی و تصدی صحیح را دارا باشد.
اشخاصی اجازه دسترسی به سیستم را دارند باید در رابطه با کار خود و با مجوز مافوق و دسترسی آنها در حد وظایف آنها باشد، در حال حاضر در سیستمهای بسیار بزرگ هر کارمند دارای یک نام کاربری۳۰ و یک رمز عبور۳۱ است و پس از ورود امکان دسترسی و تغییرات توسط وی محدود است و بنا به اقتضاء شغلی فقط به اطلاعاتی که در رابطه با شغلش است امکان دسترسی دارد، در مواردی که چند نفر به صورت نوبتی یک وظیفه را انجام می دهند هر تغییری بنام شخص وارد شده ثبت می شود تا قابلیت تشخیص و دسترسی به او فراهم و امکان انکار این موارد از وی سلب می شود. البته موارد فوق در جایی است که یک سیستم بصورت بسته عمل نماید، در سیستمهای بزرگ و پیچیده که اغلب ارتباطات بین المللی دارند کلیه رایانه ها به اینترنت متصل بوده و بعضا برخی افراد مجاز به دسترسی به سیستم از محلی غیر از محل کار خود وارد سیستم می شوند. امنیت این سیستم را نمی توان به راحتی تضمین نمود، رخنه گرها به راحتی می توانند بوسیله نرم افزارها کلیه اطلاعات تایپ شده فرد بوسیله صفحه کلید را به سرقت ببرند، معمولا این نرم افزارها از طریق پست الکترونیک به قربانی فرستاده می شوند و قربانی با باز نمودن آن به سارق اجازه نصب نرم افزار مورد نظر را می دهد، این نرم افزار کلیه حروف وارد شده توسط کاربر از طریق صفحه کلید را ذخیره و از طریق اینترنت به پست الکترونیکی سارق می فرستد، این اطلاعات می تواند شامل نام کاربری و رمز عبور، اطلاعات حساب بانکی، مکاتبات شخصی و سایر اطلاعات قربانی باشد. جهت جلوگیری از این امر باید در هنگام استفاده از شبکه در کافی نت به هیچ وجه از رمزها و اطلاعات حساب بانکی استفاده نکرد و همچنین نامه های الکترونیکی ناشناس را بدون خواندن پاک نمود. این روش یکی از ابتدایی ترین روشهای دسترسی غیر مجاز به اطلاعات افراد است.
ج ) به نحو معقول متناسب با اهمیت کاری که انجام می دهد پیکربندی و سازماندهی شده باشد.
گذشته از لفظ معقول که می تواند معانی و تدابیر مختلف داشته باشد، در امور تخصصی و در شرکتهای تجاری از جمله راهسازی، ساختمان سازی و خدمات الکترونیکی سیستمهای متفاوتی وجود دارد. ترسیم نقشه فنداسیون، پلانهای طبقات، محاسبات ساختاری مصالح ، نقشه مدارات الکترونیکی و سایر موارد که هر یک بسته به مورد ممکن است دارای نرم افزار و سخت افزار خاص خود باشد و به دلیل حجم بالای اطلاعات و پردازش آنها ممکن است برای هر یک سیستم جداگانه اختصاص داده شود و هر سیستم می بایست به تناسب دارای اطلاعات دیگری نیز باشد،پروژه های بسیار عظیم که غالبا دارای هزینه های هنگفت می باشند معمولا توسط شرکتهایی انجام می پذیرند که دارای بخشهای متعدد می باشند که یکی از این بخشها می تواند جهت انجام موضوع اصلی شرکت یا قرارداد مورد استفاده قرار گیرد، امروزه در پروژه های بزرگ کلیه اقدامات در ابتدا توسط سیستمهای رایانه ای محاسبه و پردازش می شوند و پس از تایید نهایی به مرحله اجرا گذاشته خواهند شد، این بخش که مهمترین رکن انجام یک پروژه است در برخی مواقع می طلبد که سیستمهای نرم افزاری و سخت افزاری متعدد و پیچیده و نیروی انسانی لازم را در یک مجموعه جمع نماید، هدف از بیان این شرط نیز سازماندهی این نوع سیستمها جهت کارکرد بهتر و جلوگیری از تداخل و اشتباهات است، ذکر این شرط به این معنی نیست که اگر در برخی موارد دو یا چند مورد در یک سیستم مورد استفاده قرار گیرند از نظر قانون فاقد اعتبار می باشد.
د ) مطابق با رویه ایمن Secure Method باشد.
” رویه ایمن، رویه ای است برای تطبیق صحت ثبت داده پیام، منشاء و مقصد آن با تعیین تاریخ و برای یافتن هرگونه خطا با تغییر در مبادله، محتوا و یا ذخیره سازی داده پیام از یک زمان خاص.
یک رویه ایمن ممکن است با استفاده از الگوریتم ها یا کدها،کلمات یا ارقام شناسایی،رمزنگاری،روشهای تصدیق یا پاسخ برگشت و یا طرق ایمنی مشابه انجام شود.”۳۲
منظور از رویه ایمن ، برنامه یا نرم افزاری است که بتوان از طریق آن صحت داده پیام را از لحاظ انتساب به فرستنده، مبدا ، مقصد و زمان آن با ذکر تاریخ مشخص نمود و در صورت هر گونه تغییر و یا خطایی در محتوای آن در یک زمان خاص قابل تشخیص باشد. ۳۳در حال حاضر بیشتر اپراتورهای پیشتیبان کننده پست الکترونیک زمان و تاریخ کلیه اعمال فرستنده را در خود ثبت می نماید، هر داده پیام دارای تاریخ و ساعت در لحظه ساخت، ذخیره و یا ارسال است ، از طریق نرم افزارهایی می توان از زمان ورود اشخاص به ایمیل خود بدون داشتن رمز ورود مطلع شد که این در سیستم YAHOO به راحتی قابل اعمال است، اما برخی اطلاعات را بایستی با داشتن رمز ورود بررسی نمود که چگونگی دسترسی به این اطلاعات مبهم است و با توجه به اینکه کلیه اپراتورهای مطرح و مورد استفاده اشخاص در خارج از ایران فعالیت می نمایند،چگونگی دستیابی به این امر حتی از طریق مقامات قضایی نیز به نظر بعید و در صورت عدم همکاری فرستنده غیر ممکن به نظر می رسد. البته اشخاص خبره می توانند در برخی موارد اطلاعات مورد نظر را از رایانه استخراج نمایند.
اطلاعاتی که در سیستمی با مشخصات فوق ذخیره و نگهداری می شود و قابل دسترسی باشد می تواند به عنوان سابقه به خصوص در محاکم و ادارات دولتی مورد استفاده قرار گیرند و این محاکم و ادارت نمی توانند صرفا با توجه به اینکه این اطلاعات به صورت داده پیام یا سایر قالبها در سیستمی ذخیره شده اند از پذیرش آنها خودداری نمایند . مقنن بر این تاکید دارد که:
” اسناد و ادله اثبات دعوی ممکن است به صورت داده پیام بوده و در هیچ محکمه یا اداره دولتی نمی توان بر اساس قواعد ادله موجود، ارزش اثباتی داده پیام را صرفا به دلیل شکل و قالب آن رد کرد.”۳۴
همانگونه که بیان شد اطلاعات ارسال شده در داده پیام در صورت دارا بودن سایر شرایطی که در قبل ذکر شده است می تواند له یا علیه شخص مورد استناد قرار بگیرد، به عنوان مثال ممکن است دلیلی بر فروش اموال شخص ، اقرار او، حاوی مطالب مبتنی بر توهین، افترا و یا سایر موارد باشد و منجر به محکومیت کیفری و یا حقوقی شخص شود که متن داده پیام در صورت وجود سایر شرایط قابل استناد در محاکم و ادارت دولتی است و بنا به حکم قانون در هیچ مرجعی نمی توان بر اساس شکل ظاهری و نحوه نگهداری و ارائه از پذیرش اینگونه اسناد خودداری کرد.
در پرونده کلاسه ۹۰۰۶۴۰ بازپرسی شعبه سوم دادسرای جرائم رایانه ای تهران شاکی با مراجعه به شرکت خدمات مسافرتی ضمن اخذ ویزا ، بلیط و هتل به مقصد دبی از شرکت مربوط تقاضای اخذ وقت از سفارت آمریکا در دبی را می نماید، شرکت مربوطه ضمن تامین بلیط و ویزای دبی برای شاکی و همسر وی دو وقت از طریق پایگاه اطلاع رسانی سفارت تهیه و نسخه چاپ شده را به ایشان تحویل می دهد. شاکی پس از مراجعه به سفارت آمریکا در دبی متوجه می شود وقت تعیین شده فقط برای همسرش معتبر بوده و سفارت وقت تهیه شده برای وی را معتبر نمی داند. وی پس از بازگشت به ایران با اعلام شکایت جعل از شرکت خدمات مسافرتی مبنی بر اینکه هر دو وقت تعیین شده دارای یک بارکد بوده و فقط اسامی متفاوت است می نماید. قاضی پرونده ضمن احضار مسئولین شرکت مربوطه از آنها تحقیق و ایشان اعلام می دارند که تعیین وقت آنها صحیح بوده و شاکی مدارک ناقص به سفارت ارائه داده

تدوین الگوی شایستگی کانونی تخصصی و سنجش آن در میان دانشجویان دوره ی کارشناسی علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه های تهران، شهید چمران اهواز، شیراز و فردوسی مشهد- قسمت ۷

کارشناسی 

 

———– 

 

آشنا ساختن دانشجویان با اهمیت نقش کتابخانه در گسترش فرهنگ و علوم و فنون در جامعه به نحوی که آمادگی لازم را جهت کار در انواع مختلف کتابخانه پیدا کنند و مهارتهای لازم را در انجام این امور کسب نمایند. 

 

 

کارشناسی ارشد 

 

کتابخانه های دانشگاهی 

 

هدف کلی: باتوجه به گسترش سریع علوم و فنون و حجم روز افزون انتشارات علمی و سایر رسانه ها و نیز نیازهای متغیر جامعه استفاده کننده اطلاعات، وجود کارشناسان متخصص و آزموده رشته های علم اطلاعات و دانششناسی برای اداره کتابخانهها و مراکز اسناد و مدارک و سازمان دادن برای بهره برداری صحیح و نیز ارائه خدمات متناسب با نیاز، امری لازم است. علاوه بر این لزوم پوشش دادن پژوهش در این زمینه از علوم و فنون و نیز احتیاجات آموزشی این رشته تربیت متخصصان واجد شرایط و مستعد را که بتوانند در زمینه های آموزشی و پژوهشی فعالیت نمایند، ایجاد میکند. بنابراین، هدف این سطح از برنامه، تربیت مدیران و پژوهشگران در شاخه های۴  گانه پیشبینی شده است. 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

 

 

تربیت کتابداران متخصص برای انجام اداره و انجام امور تخصصی کتابخانه های دانشکده ای و دانشگاهی و موسسات آموزش عالی و نیز پژوهش در زمینه مسائل کتابخانه های فوق 

 

 

کتابخانه های آموزشگاهی 

 

تربیت کتابداران برای اداره و انجام کارهای تخصصی کتابخانه های آموزشگاهی و مراکز منابع آموزشی و نیز پژوهش در امور خدمات اینگونه کتابخانه ها و مراکز. 

 

 

کتابخانه های عمومی 

 

آماده کردن کتابداران متخصص برای اداره و نظارت بر انجام امور فنی و خدماتی این کتابخانه ها، ست رشد دامنه فعالیت کتابخانه های عمومی و پژوهش در زمینه مسائل و فعالیتهای مربوط. 

 

 

اطلاع رسانی 

 

فراهم کردن امکانات آموزشی لازم برای تربیت متخصصان این رشته جهت اداره و انجام کارهای تخصصی و پژوهشی در مراکز مدارک، کتابخانه های تخصصی و سازمانها و موسساتی که در زمینه های مربوط به خدمات اطلاع رسانی فعالیت مینمایند 

 

 

دکتری 

 

———– 

 

تربیت متخصصانی که با احاطه یافتن بر آثار این حوزه و آشنا شدن با روش های پیشرفته تحقیق در این زمینه و دستیابی به آخرین پیشرفتها در این رشته بتوانند با نوآوری در این زمینه، خصوصاً در مسائل مربوط به ایران به پیشرفت رشته در ایران کمک کنند. هدف دیگر، تربیت نیروی انسانی خلاق و کارآمد برای تدریس و تحقیق در موسسات آموزشی و پژوهشی است 

 

بررسی اهداف مقاطع مختلف تحصیلی بیانگر این است که تاکید بر کسب مهارتهای حرفهای در دوره کارشناسی، اداره انواع کتابخانهها و پژوهش در دوره کارشناسی ارشد و نیز آموزش، پژوهش و کمک به سازندگی رشته در دورهی دکتری تخصصی از جایگاهی قابل توجه می‌باشند. این نکته در تصویر ۲-۲ نشان داده شده است. انتظار می‌رود هر چه از قاعدهی هرم به سمت راس آن حرکت کنیم، تاکید بر پژوهش و سازندگی رشته بیشتر و تلاش برای انتقال این آموختهها به قاعده هرم بیشتر خواهد شد. البته همانطور که نمی‌توان اهداف این سهم قطع را از یکدیگر جدا دانست و آموختههای سطوح پایینتر تحصیلی در تجلی یافتن اهداف مقاطع بالاتر موثر است، جریان دستاوردهای حاصل از تحقق اهداف سطوح بالا به بخشهای زیرین هرم و تاثیر مداوم آن نیز ناگزیر است. بر این اساس هر چه فرایندها و به ویژه برنامههای آموزشی و محتوای آنها دقیق‌تر، عالمانهتر و هشیارانهتر تنظیم شوند، بالندگی اهداف در دوره های زمانی مختلف و در آینده امکان‌ پذیرتر و واقع بینانهتر خواهد بود (آخشیک، ۱۳۹۱، ص ۸ و۹).
انتظار می‌رود مقاطع تحصیلی رشته، ارتباط مستدلی با یکدیگر داشته باشند و درسهای ارائه شده در سطوح  کارشناسی ارشد و دکتری همانطور که حیدری (۱۳۹۰، ص ۹۷ ) نیز اشاره می‌‌کند باید به صورت پایه، در دوره کارشناسی ارائه گردند و در دوره های بالاتر ابعاد تخصصی آنها مدنظر قرار گیرد، نه اینکه دانشجو در دوره های کارشناسی ارشد و دکتری با مفاهیم اولیه آشنا شود، درحالی که در گذشته فرصتی برای تأمل درباره آنها پیدا نکرده باشد.

تصویر۲-۲: اهداف مقاطع مختلف تحصیلی و برهمکنش آنها ( آخشیک، ۱۳۹۱)
ورودیهای رشته که در مقاطع مختلف تحصیلی با این اهداف مشخص و از پیش تعیین شده وارد سیستم آموزش علم اطلاعات و دانش شناسی می‌شوند، بیش از هر چیز نیازمند فرایندها و
بخشهایی هستند که آنها را متناسب با اهداف آموزشی مقطع مربوطه تغییر دهد. مهمترین قسمت بخشهای تغییر دهنده این سیستم، برنامههای درسی است که متناسب با هدف هر مقطع و با بهره‌ گیری از منابع (امکانات و تجهیزات مراکز آموزشی، منابع آموزشی، مدرسان) تدوین شده و
خروجی های سیستم آموزشی را شکل می‌دهند. بدیهی است توجه انحصاری به این بخشها بدون در نظر داشتن کیفیت ورودیها و نیز امکانات و منابع مورد نیاز نمی‌‌تواند خروجی های مطلوبی داشته باشد. همانطور که در تصویر۲-۳ نیز آمده است، فرایندهای سیستم آموزشی که بر مبنای اهداف این نظام تدوین شده‌اند. از منابع سهگانه پیش گفته تغذیه می‌کنند و مسلم است کمبود این منابع، بر فرایندها تأثیر گذار است.
پس از گذشت ۵ دهه از آغاز آموزش این رشته در ایران، بیش از۱۵۰۰ عنوان کتاب در این حوزه به انتشار درآمده است که به لحاظ کمّی،‌ رقم قابل ملاحظهای است و انتظار می‌رود کمک درخور توجهی در تأمین منابع آموزشی باشد، اما متأسفانه بررسی کیفی در این مقوله انجام نگرفته است تا مشخص شود میزان کارآمدی این انتشارات در ساختار آموزشی رشته تا چه اندازه است. وجود بیش از صد فارغ التحصیل مقطع دکتری در رشته علم اطلاعات و دانششناسی، بستر مناسبی در تغذیه آموزش عالی کشور فراهم نموده است. البته توانمندیهای این عده و نحوهی استفاده از تخصصشان در بعد آموزش، به طور علمی‌ مورد بررسی قرار نگرفته است بدیهی است کادر آموزشی باید توانمندی اداره برنامههای آموزشی را داشته باشند. همچنین وضعیت امکانات و تجهیزات موجود آموزشی نیز به طور دقیق مشخص نیست و بدون داشتن این اطلاعات قضاوت در مورد کارآیی فرایندهای آموزشی چندان دقیق نخواهد بود.

تصویر۲-۳: اجزاء سیستم آموزش رشته علم اطلاعات و دانش شناسی و تعامل آنها با یکدیگر (آخشیک، ۱۳۹۱)
در نهایت، خروجی ها عناصری هستند که به واسطه فعالیتهایی که در بخشهای تغییر دهنده در ورودیها انجام شده، آنها بر اساس اهداف سیستم آموزشی رشته شکل داده شده‌اند. آنچه به عنوان ورودی سیستم در نظر گرفته می‌‌شود، در پایان بایستی از سیستم خارج شوند. این خروجی ها، یا وارد مقاطع بالاتر تحصیلی می‌شوند یا اینکه به احتمال زیاد خود را برای ورود به بازار کاری آماده می‌سازند که متناسب با اهداف هر مقطع تحصیلی باشد بهطور منطقی، انتظار می‌رود هر چه به مقاطع بالاتر تحصیلی نزدیک می‌شویم از تعداد ورودیها کاسته شود و در عین حال عمق آموزه ها افزوده گردد (آخشیک، ۱۳۹۱، ص ۱۰)
رشته علم اطلاعات و دانششناسی بنا بر تقاضای اجتماعی به دنیا آمده است. بنابراین بازسازی مستمر آموزش برای پاسخگویی به رشد فناوری جدید و تقاضای اجتماعی را متعهد کرده است. در این موقعیت بسیار بیثبات، مجبوریم به آنچه بنیادی و آنچه موقتی است چنگ بزنیم از بنیادها است که میتوانیم علم اطلاعات و دانششناسی را باز هم رشد دهیم و پایه گذاری کنیم (ام یوشیدا، ۱۳۷۶، ص ۱۰). ازجمله این بنیادها نظریهی شایستگی اطلاعات و نظریهی کوانتومی اطلاعات است که با الهام از این نظریه ها و کمک گرفتن از سایر پژوهشهای پیشین قادر خواهیم بود تمام ابعاد یا به عبارتی تمام مؤلفه های تشکیل دهندهی رشته علم اطلاعات و دانششناسی را شناسایی کرده و آنها را برای طراحی و تدوین الگویی منسجم و کارآمد برای تعیین محتوای اطلاعاتی تمامی گرایشها و مقاطع تحصیلی این رشته استفاده کنیم.
 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
۲-۳٫ پیشینهی پژوهش در خارج و ایران
با مراجعه به متون مختلف حوزه علم اطلاعات و دانششناسی چنین برداشت میشود که در چند دههی اخیر مطالعاتی دربارهی وضعیت آموزش علم اطلاعات و دانششناسی در ایران و ضرورت بازنگری و هماهنگسازی محتوای رشته با نیازهای در حال تغییر جامعهی اطلاعاتی در کشور انجام گرفته است، و هر یک از پژوهشگران به بحث دربارهی تغییر و ضرورت بازنگری در برنامهی آموزشی علم اطلاعات و دانششناسی پرداختهاند. در برخی از این پژوهشها توجه به مهارتها و ویژگیهای مورد نیاز کتابداران و اطلاعرسانان با رویکردی نو – امّا نه تحت عنوان شایستگیهای کانونی- مورد مطالعه قرار گرفته است، با این وجود تاکنون پژوهش جامعی در زمینهی شایستگیهای مورد نیاز متخصصان اطلاعات و سنجش میزان تسلط آنها بر شایستگیهای مورد نظر انجام نگرفته است. از
آنجا که پژوهش حاضر قصد دارد مزیت آموزش مبتنی بر شایستگی کتابداران و متخصصان اطلاعات بیان کند لاجرم پیشینهها در دو دسته شایستگیهای مورد نیاز کتابداران و وضعیت آموزش شایستگیهای کانونی تخصصی کتابداران تقسیم بندی شدهاند در ادامه پس از بیان پیشینهی پژوهش در خارج از کشور، به شمهای از مطالعات صورت گرفته در حوزهی علم اطلاعات و دانششناسی در ایران پرداخته خواهد شد.
۲-۳-۱٫ پیشینهی پژوهشهای شایستگیهای مورد نیاز کتابداران در خارج
محمود[۵۷] (۲۰۰۱) در پژوهشی به بررسی مهارتهای مورد نیاز کتابداران دانشگاهی آینده پاکستان از نظر مدیران کتابخانه های سازمانها و مؤسسات عمومی و خصوصی پرداخت. در این پژوهش که به روش پیماشی انجام شد، علیرغم اختلاف نظرها کتابداران درباره هر یک از شایستگیها، همپوشانی قابل توجهی بین نظرات کتابداران بخش خصوصی و عمومی دیده شد. بر اساس اداراکات مدیران کتابخانهها، مهمترین مهارتهای مورد نیاز کتابداران آینده، توانایی آنها در استفاده از فناوری اطلاعات (همچون استفاده از پست الکترونیکی، اینترنت، اینترانت و چند رسانهایها) است. مهارتهای مورد نیاز برای تبدیل فعالیتهای فهرستنویسی، امانت، فراهمآوری، و نشریات ادواری از حالت دستی به خودکار در رده دوم اهمّیّت قرار داشت.
نتیجه تصویری درباره فناوری اطلاعات
میدلتون[۵۸] (۲۰۰۳) در پژوهشی با عنوان مهارتهای مورد انتظار از فارغالتحصیلان کتابداری به ارزیابی میزان تسلط فارغالتحصیلان دوره های مختلف علم اطلاعات و دانششناسی دانشگاه صنعتی کوینزلند[۵۹] بر مهارتهای مورد نیاز آنها پرداخت. در این پژوهش که به روش پیمایشی صورت گرفت، پس از بررسی مدارک موجود دربارهی دانش، مهارتها و شایستگیهای مورد نظر، ۱۶۹ مهارت در نه دستهی کلی طبقهبندی و بین اعضای جامعه توزیع شد. نتایج نشان دهندهی تسلط بالای فارغالتحصیلان در زمینهی ارائه “خدمات اطلاعاتی[۶۰]” و “ارتباطات[۶۱]” بود، به گونهای که از میان ۱۰ مهارتی که بیشترین امتیاز را کسب کردند ۷ مهارت در دستهی خدمات اطلاعاتی و ۳ مهارت در دستهی ارتباطات جای گرفت. هم چنین میزان تسلط کتابداران بر مهارتهای مرتبط با “نظامهای اطلاعاتی[۶۲]” و “به کارگیری فنون آمار استنباطی” که متعلق به حوزهی پژوهش است، بسیار ضعیف بود.
در حوزهی ژنتیک پذیرفته شده که هر شخص (صرف نظر از دوقلوهای همسان) الگوی دی.ان.ای[۶۳] منحصر به فردی دارد. این الگو که از دو رشته مارپیچ تشکیل شده، ویژگیها و
کیفیتهایی را مشخص میکند، که هر شخص نشان میدهد. پارتریج و هالم[۶۴] (۲۰۰۴)، با الهام از الگوی واتسون و کریک [۶۵] بر روی تصویری از مارپیچ مضاعف دی.ان.ای انسانی، الگوی دی.ان.ای متخصص اطلاعات را ارائه دادند. بر اساس این الگو، مارپیچ مضاعف یک متخصص اطلاعات از رشته های مکمل دانش تخصصی و شایستگیهای عمومی تشکیل میشود. پژوهشگران در گام بعدی با هدف شناسایی واحدهای سازندهی هر کدام از این رشته ها دست به مرور گستردهی متون موجود زدند. در گام بعدی جلساتی با حضور شرکت کنندگانی از بخشهای مختلف علم اطلاعات و دانششناسی برگزار شد. پس از بحث و گفتوگو به این نتیجه رسیدند که حوزهی دانش علمی و توانایی های عمومی کاملاً به هم پیوسته و مرتبط و برای موفقیت متخصصان علم اطلاعات و دانششناسی در قرن بیست و یکم ضروریاند. در پایان حاصل بحث و گفتوگوی شرکت کنندگان در قالب سیاههای از دانش تخصصی و توانایی های عمومی مورد نیاز متخصصان علم اطلاعات و دانششناسی ارائه شد.
جدول ۲-۲: دانش تخصصی و توانایی های عمومی مورد نیاز متخصص اطلاعات (پارتریج و هالم، ۲۰۰۴)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دانش تخصصی اطلاعات و جامعه، مسئولیت قانونی و اخلاقی، سازماندهی اطلاعات، خدمات اطلاعاتی، مدیریت و گسترش مجموعه، منابع اطلاعاتی و بازیابی، مدیریت اطلاعات، نظامهای اطلاعاتی برای متخصصان علم اطلاعات و دانششناسی، مدیریت محتوای وب، مهارتهای برنامه ریزی شغلی، مدیریت اسناد و آرشیو، پژوهش
توانایی های عمومی سواد اطلاعاتی، یادگیری مادامالعمر، کار گروهی، مسئولیت اجتماعی و اخلاقی، مدیریت پروژه، تفکر انتقادی، حل مسأله، تیز هوشی تجاری، خود مدیریتی

 

ماریون[۶۶] و دیگران (۲۰۰۵) در پژوهش خود که به روش تحلیل محتوا انجام دادند به بررسی انتظارات کارفرمایان از متخصصان اطلاعرسانی در ایالات متحده آمریکا و استرالیا پرداختند. آنان محتوای ۳۹۵ مورد آگهی استخدامی را در دو کشور مذکور مورد مطالعه قرار دادند و به این نتیجه رسیدند که مهارتهای بین فردی و ویژگیهای رفتاری به کرّات در آگهیهای استخدامی تکرار شدهاند و از اهمیت ویژهای برخوردارند. کارفرمایان در استرالیا و آمریکا از کارمندان میخواهند که در محیطهای متغیر، انعظافپذیر و قابلیت به روز شدن را داشته و به مجموعهای از مهارتهای مورد نیاز و مورد انتظار مجهز باشند.
کنان و دیگران [۶۷] (۲۰۰۶) در مجموعه پژوهشهایی که در سالهای ۱۹۷۴، ۱۹۸۴، ۱۹۹۴ و ۲۰۰۴ انجام دادند، به بررسی انتظارات متغیر کارفرمایان از متخصصان اطلاعات پرداختند. از نظر ایشان دورهی مذکور حامل تغییرات زیادی بوده که به واسطهی حضور روزافزون فناوریهای اطلاعات، تغییر در محیطهای کاری و انتظارات مراجعهکنندگان اتفاق افتاده است. آنان در بررسی آگهی استخدام متخصصان اطلاعرسانی، که از طرف کارفرمایان ارائه میشود به بیان وضعیت شغلی کتابدارن (تماموقت، پارهوقت، قراردادی و موقتی)، شایستگیها، تجربیات و مهارتهای مورد نیاز برای جذب آنان در خلال دوره های زمانی مذکور پرداختهاند. به باور آنان سیر این آگهیها نشان دهندهی حرکتی است که از سادگی آن در سال ۱۹۷۴ از خدمات مرجع شروع و به پیچیدگی و تخصصی شدن شان در سال ۲۰۰۴ به مهارتهای بین فردی و خصوصیات رفتاری ختم میشود. زیرا در سال ۱۹۷۴، خدمات فنی و مرجع به ترتیب با ۶۱ و ۶۴ درصد بیشترین انعکاس را در آگهیهای استخدامی داشتند در حالیکه مهارتهای بین فردی و ویژگیهای رفتاری بالاترین درصد را در سال ۲۰۰۴ به خود اختصاص دادند.
وارالاکشمی[۶۸] (۲۰۰۶) در مقالهای با عنوان “آموزش متخصصان کتابخانه و علم اطلاعات در قرن بیست و یکم: بررسی نیازها و انتظارات متخصصان و فارغالتحصیلان کتابخانه و علم اطلاعات هند”، عقاید متخصصان باتجربه و جوان علم اطلاعات و دانش شناسی راجع به درسهای علم اطلاعات و دانششناسی، توانایی هایشان در برآورده کردن نیازها و مسئولیتهای رو به افزایششان را بیان
میکند. این بررسی نشان میدهد که مهارتهای فناوری اطلاعات و ارتباطات باید در اولویت قرار گیرد و کارشناسان اطلاعات بر این باور بودند که برای اینکه بتوانند در دنیای جدید نقش بیافرینند، آموزش آنان باید مهارتهای فناوری[۶۹]، مدیریتی و مهارتهای نرمافزاری[۷۰] را در برگیرد؛ همچنانکه آموزش در کشورهای آمریکا و انگلستان سیر پیشرفتهای در دروس داشته و مواردی از جمله ابتکارات مدیریتی و فناوری نظامهای اطلاعاتی بین سازمانی، تفسیر اطلاعات، معماری اطلاعات، اطلاعات دیجیتالی، کتابخانه های دیجیتالی، فناوری اینترنت، استعمال و به کارگیری فناوری اینترنت، طراحی پایگاه اطلاعات مفهومی و ارزیابی محتوای پایگاه های اطلاعاتی را در برنامه خود جای داده است.
چان لین[۷۱] (۲۰۰۹) در بررسی خود با عنوان “تدوین پرسشنامهی شایستگی برای دانشجویان کارشناسی کتابخانه و علم اطلاعات در دانشگاه کاتولیک فیو-جن[۷۲]” ضمن اشاره به ضرورت کسب مهارتها و شایستگیهای جدید توسط متخصصان علم اطلاعات و دانششناسی به منظور سازگاری با فناوریهای جاری و پاسخگویی به نیازهای جامعهی امروزی، به تدوین چارچوبی برای ارزشیابی دانشجویان کارشناسی کتابخانه و علم اطلاعات این دانشگاه پرداخت. در این پژوهش ۳۱ مهارت در ۵ مقولهی اصلی جای گرفت، که از میان آنها “خدمات اطلاعاتی کتابخانه” با میانگین ۱۹۵/۳ بالاترین و “توسعهی نظامها” با میانگین ۴۱۲/۲ کمترین میزان شایستگی در بین دانشجویان را به خود اختصاص دادند. به منظور بررسی اینکه آیا بین سالهای تحصیلی دانشجویان و میزان شایستگی آنها رابطهای مثبت وجود دارد یا نه، از آزمون تی استفاده شد. اختلاف معنادار مقوله های “خدمات اطلاعاتی کتابخانه”، “سواد رسانهای[۷۳]“، “سواد شبکهای[۷۴]“، “توسعهی نظامها[۷۵]“، نشانگر مهارت بالاتر دانشجویان سالهای سوم و چهارم نسبت به دانشجویان سالهای اول و دوم بود. یافتهها نشان داد که هیچ تفاوتی در مهارت “سواد رایانهای[۷۶]” دانشجویان وجود ندارد، چرا که امروزه این مهارت جزء مهارتهای عمومی در علم اطلاعات و دانششناسی است.
جابر[۷۷] (۲۰۱۰) در مقالهای با عنوان “سنجش شایستگیهای متخصصان عمّانی اطلاعات از دیدگاه متخصصان” با در نظر گرفتن تغییرات وسیعی که در برنامههای آمادهسازی متخصصان اطلاعات در سراسر جهان رخ داده به بررسی شایستگیهای متخصصان عمانی بر اساس معیارهای انجمن کتابخانه های اختصاصی پرداخته است. به طور کلی تحلیل شایستگیهای متخصصان اطلاعات تحت بررسی، بیانگر نگرش مثبت آنها نسبت به شایستگیهای تخصصی مندرج در پرسشنامه بود. با این وجود، متخصصان بیشتر بر شایستگیهای مرتبط با مهارتهای فنی، دانش عمومی از فناوری، و شایستگیهای آگاهیرسانی جاری تأکید داشتند که ناشی از آموزش تخصصی پیشین آنها است. نسبت به شایستگیهای مرتبط با ابزارها و فنون جدید مدیریتی همچون کتابداری مبتنی بر شواهد، مذاکره، مشورت، شبکه های همکاری و سنجش رضایتمندی توجه کمتری شده بود و متخصصان چندان با آنها موافق نبودند.
انجمن کتابخانه های تحقیقاتی کانادا (CARL ) (2010) برای کتابدارن خود لیستی از شایستگیها را تعیین کرده است. در این گزارش که با نام صلاحیتهای اصلی کتابداران قرن ۲۱ CARL منتشر شده است شایستگی های مورد نیاز کتابداران را در ۷ گروه تقسیم بندی کرده است. که عبارتند از: دانشهای بنیادین، مهارتهای فردی، رهبری و مدیریت، توسعه مجموعه، سواد اطلاعاتی، تحقیقات و ابداعات حرفه، مهارتهای فناوری اطلاعات.
۲-۳-۱٫ پیشینهی پژوهشهای وضعیت آموزش شایستگیهای کانونی تخصصی کتابداران در خارج
در پژوهش ویچ[۷۸] (۱۹۹۴) تحت عنوان آموزش اقتصاد اطلاعات[۷۹] در مدارس کتابداری و اطلاعرسانی ایالات متحده آمریکا، تحلیل محتوایی شرح درس اقتصاد اطلاعات در برخی مدارس معتبر علوم کتابداری و اطلاعرسانی ایالات متحده آمریکا مد نظر بوده است. نتایج این پژوهش نشان میدهد که تنها ۶ مدرسه مشغول ارائه این درس بودهاند. این درحالی است که ۲۳ مدرسه این درس را از برنامه آموزشی خود حذف کردهاند.
عکس مرتبط با اقتصاد

 

دانلود مقاله معیارهای ارزیابی عملکرد و مفروضات تئوری نمایندگی


Widget not in any sidebars

همواره اقتصاد در کشورهای مختلف تحت تأثیر عوامل و شرایط مختلف قرار دارد که باعث رونق یا رکود اقتصادی در جامعه می‌شود. در چنین شرایطی مؤسسات مالی و شرکت‌های تجاری که نقش اساسی در اقتصاد دولت‌ها ایفا می‌کنند نیز از این شرایط مستثنی نیستند. به طور کلی می‌توان این شرایط رونق و رکود اقتصادی را به عنوان چرخه‌های تجاری یاد کرد. مؤسسات مالی و شرکت‌ها در مقابل این چرخه‌های تجاری سیاست‌ها و رویه‌های مختلفی در پیش می‌گیرند که از جمله از این ابزارها می‌توان به مدیریت سود اشاره کرد. این مسئله که آیا مدیریت سود و اقلام تعهدی تحت تأثیر شرایط رونق و رکود اقتصادی (چرخه‌های تجاری) عکس‌العمل‌ها و واکنش‌های مختلفی انجام می‌دهد، باعث به وجود آمدن و انجام این تحقیق گردید. هدف اصلی از انجام این تحقیق بررسی وجود این رابطه است. متغیرهای مورد بررسی در این پژوهش شامل متغیر مستقل چرخه‌های تجاری و متغیر وابسته مدیریت سود است که در یک دوره زمانی از سال 1377 تا 1388 مورد بررسی قرار می‌گیرد با توجه به سال انجام این تحقیق دلیل این مطلب که به داده‌های سال‌های گذشته پرداخته شده است این است که اولا این تحقیق یک دوره اقتصادی را مورد بررسی قرار خواهد داد و نه سال‌های مختلف و ثانیا تقسیم‌بندی چرخه‌های تجاری مختلف تا سال 1388 در ایران توسط مختارزاده انجام گرفته است که قابل استناد و استفاده می‌باشد نتایج حاصل از این تحقیق بیانگر آن است که بین چرخه‌های تجاری مختلف و مدیریت سود رابطه معناداری وجود دارد.
کلمات کلیدی:
رونق و رکود اقتصادی ، چرخه های تجاری ، مدیریت سود ، اقلام تعهدی
فصل اول: کلیات پژوهش
1-1 مقدمه
حسابداری، به منظور ایجاد محتوای اطلاعاتی و ارزش پیش‌بینی کشیدگی جریان‌های نقدی مورد انتظار بنا نهاده شده است (ویلسون و همکاران، 1986). هر گونه دستکاری فرصت‌طلبانه در قسمت تعهدی سود، قابلیت اعتماد ارقام حسابداری و سودمندی آن‌ها را برای تصمیم‌گیری کاهش می‌دهد.
ژی (2001) در مطالعه‌ای از اقلام تعهدی احتیاطی به عنوان شاخص مدیریت سود استفاده کرده بود، شواهدی یافت که نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران، اقلام تعهدی را (که می‌تواند مبین دخالت مدیران در فرآیند گزارشگری مالی به منظور گمراه کردن سرمایه‌گذاران باشد) به درستی ارزیابی نمی‌کنند، امکان دستکاری سود از طریق نزدیک کردن سود گزارش شده به سطح سود هدف (آستانه) انجام می‌گیرد. اجتناب از گزارش زیان، گزارش وضعیت مطلوب مؤسسه از نقطه‌نظر تداوم در سودآوری و همسو نمودن گزارش سود مؤسسه با پیش‌بینی تحلیل‌گران از جمله دلایلی، در راستای رسیدن به سود هدف می‌باشد. اسکات در سال 1977 مدیریت سود را به عنوان انتخاب خط‌مشی‌های حسابداری، به منظور دستیابی به برخی اهداف خاص توسط مدیریت، تعریف نموده است. وجود زمینه مناسب برای مدیریت سود، ناشی از تضاد مناف و همچنین به علت پاره‌ای از محدودیت‌های ذاتی حسابداری از جمله:
1- نارسایی موجود در فرآیند اندازه‌گیری (برآوردها) و پیش‌بینی‌های آتی؛
2- امکان استفاده از روش‌های متعدد حسابداری توسط بنگاه‌ها، موجب شده است که سود واقعی از سود گزارش شده در صورت‌های مالی متفاوت باشد.
1-2 بیان مسئله:
این تحقیق به بررسی رفتار مدیریت سود با توجه به چرخه‌های تجاری در بورس اوراق بهادار تهران می‌پردازد. شرایط اقتصادی می‌تواند تأثیرات متفاوتی بر شرکت‌ها داشته باشد و رفتار مدیریتی سود را تحت تأثیر قرار می‌دهد. برای نمونه در شرایط رکود اقتصادی انتظار می‌رود مدیریت سود بیشتری اعمال شود و در دوران رونق انتظار می‌رود عکس این موضوع رخ دهد. در نتیجه می‌توان گفت انتظار می‌رود شرایط اقتصادی تأثیر متفاوتی بر مدیریت سود داشته باشد.
بنابراین آگاهی از تغییر رفتار مدیریت سود با توجه به چرخه‌های تجاری می‌توانند سرمایه‌گذاران و سایر تصمیم‌گیرندگان بازارهای مالی را در پیش‌بینی دقیق‌تر یاری رساند.
از آنجایی که سود، یکی از مهمترین معیارهای ارزیابی عملکرد و تعیین‌کننده ارزش بنگاه‌های اقتصادی تلقی می‌گردد موضوع مدیریت سود، مورد توجه محققان و دست‌اندرکاران حرفه حسابداری قرار گرفته است. از طرف دیگر شاید این سؤال در ذهن متبادر شود که ممکن است مدیریت سود، در راستای علایق سهامداران باشد و چنین رفتاری را بتوان در چارچوب نظریه علامت‌دهی تفسیر نمود به این صورت که مدیران بنگاه اقتصادی با دستکاری سود به دنبال اطلاع‌رسانی به سهامداران راجع‌به گزارش وضعیت مطلوب مؤسسه از نقطه‌نظر سودآوری در سال‌های آتی هستند. حال سؤال مهم این است که سهامداران و استفاده‌کنندگان از نتایج گزارش‌شده مالی چگونه می‌توانند مدیریت شرکت را در خصوص مدیریت سود ارائه شده کنترل نمایند؟ طبق یکی از مفروضات تئوری نمایندگی، تأیید کارهای مدیران توسط مالکان بسیار مشـکل و پرهزینه است به نحوی که هزینـه‌های آن منفعت حاصـله را توجـیه نمی‌نماید. در این راستا استفاده‌کنندگان به دنبال راهکارهایی هستند که بدون دربر داشتن هزینه‌های یاد شده از کیفیت و دقت گزارشات ارائه شده، اطمینان حاصل نمایند.
1-3 اهمیت و ضرورت تحقیق
سود به عنوان یکی از مهمترین شاخص‌های حسابداری است که همواره برای مقاصد مختلف نظیر ارزیابی سهام و عملکرد مدیریت شرکت‌ها و مواردی از این قبیل، به ویژه توسط استفاده‌کنندگان در ایران مورد توجه بوده است. تا چند سال اخیر، اغلب تحقیقاتی که در زمینه تأثیر چرخه تجاری بر بازده سهام صورت گرفته، برای دستکاری و مدیریت سود اهمیت چندانی قائل نشده‌اند. اما در سال‌های اخیر ورشکستگی شرکت‌های عظیم، و عدم آگاهی قبلی استفاده‌کنندگان از این موضوع، منجربه این مورد شد که محققان و تحلیل‌گران مالی تأکید و اهداف خویش را بر کیفیت به جای رقم سود ارائه شده و همچنین شناسایی راه‌های بررسی مدیریت سود معطوف دارند.
1-4 اهداف و فرضیه‌های تحقیق:
این تحقیق به طور کلی یک هدف را دنبال می‌کند و آن بررسی رابطه چرخه‌های تجاری و مدیریت سوداست. در همین راستا یک فرضیه اصلی مورد بررسی قرار می‌دهد که بین چرخه‌های تجاری و مدیریت سود رابطه معناداری وجود دارد.
2-3 اهداف تحقیق و کاربردها:
یک عامل بنیادی در آزمون مدیریت سود، شناسایی راه‌های اعمال مدیریت سود است، بررسی ادبیات مبتنی‌بر مدیریت سود بیانگر وجود رویکردهای متفاوت با شناسه‌های مختلف در تعیین سود گزارش شده است. یکی از مهمترین این رویکردها مبتنی‌بر کاربرد اقلام تعهدی اختیاری به عنوان شاخصی برای تعیین و کشف مدیریت سود در واحدهای تجاری است. هیلی، دی‌آنجلو و جونز در انجام تحقیقاتی در زمینه مدیریت سود اقدام به ارائه مدل‌هایی کرده‌اند که در تحقیقات بعدی بارها آزموده شده‌اند. دچو و همکاران با ارائه مدلی که از آن پس به مدل تعدیل‌شده جونز نام گرفت این مدل را با مدل‌های جونز، هیلی و دی‌آنجلو و نیز مدل صنعت مورد مقایسه قرار دادند و به این نتیجه رسیدند که مدل تعدیـل‌شده جونز از قدرت بیشتری برای کشف مدیـریت سـود در واحـدهای تجـاری برخـوردار مـی‌باشد در تحقیقات بعدی که توسط جیانمینگ صورت گرفت کارآیی مدل‌های جونز و مدل تعدیل‌شده آن ازطریق به کارگیری سه معیار زیر در صورت‌های مالی، افزایش پیدا کرد: سرمایه در گردش غیرنقدی غیرعادی ابتدای دوره، نسبت سرمایه در گردش، نرخ استهلاک تاریخی.
در تحقیقی که ایشان ارائه نموده است در تعدادی از سناریوها از جمله اجتناب از زیان و عرضه سهام فصلی، نشان داده است که سیستم حسابداری تعهدی غیرمنتظره منطبق‌بر مدل پیشنهادی، با زمان کمتر، سرعت و قدرت بالاتر در بررسی و آزمون مدیریت سود، کارآیی داردکه قابل مقایسه با مدل‌های موجود می‌باشد. مدل تعهدی پیشنهادی ایشان نشانگر مزایای تحلیل‌های سری زمانی و مقطعی مدل جونز می‌باشد اما بر کمبودهای آن نیز غلبه می‌نماید. بررسی فرآیند مدیریت سود نشان‌دهنده این است که بسیاری از پژوهشگران علم حسابداری بر آنند که علت دستکاری نتیجه عملیات عادی شرکت را بدانند و اغلب به دنبال این موضوع هستند که چگونه اساسا می‌توان نتایج حاصل از عملیات را تحت تأثیر قرار داد اغلب محققین به دنبال شناسایی راه‌هایی جهت کشف موارد مدیریت‌شده سود ارائه‌شده می‌باشند. بنابراین در تحقیق حاضر برای بررسی مدیریت سود در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بازار بورس تهران از مدل ارائه‌شده توسط جیانمینگ استفاده می‌گردد.
نتایج این تحقیق را می‌توان مورد توجه سیاست‌گزاران بازار سرمایه قرار گیرد چون می‌توانند درصورت تأثیر داشتن متغیرهای مستقل بر کیفیت اطلاعات ارائه‌شده به تقویت آن بپردازند. همچنین این نتایج می‌تواند مورد توجه سرمایه‌گذاران و تحلیل‌گران باشد و مبنایی را برای ارزیابی کمیت و کیفیت محتوای اطلاعاتی سود گزارش‌شده توسط مدیریت ارائه نماید، به علاوه این نتایج می‌تواند مورد توجه محققین دانشگاهی قرار گیرد چون باعث افزایش شناخت روش‌های دستیابی به کشف مدیریت سود منجر می‌گردد. نتیجه حاصل از این تحقیق می‌تواند مورد استفاده سازمان‌های نظارت‌کننده بر شرکت‌ها (سازمان
بورس اوراق بهادار و مؤسسات حسابرسی و…) قرار گیرد چون که می‌توانند با توجه به نتایج به دست آمده کیفیت و مطلوبیت گزارشگری مالی شرکت‌ها را مورد بررسی قرار داده و اطلاعات بهتری را در اختیار ذینفعان بازار سرمایه قرار دهند. سرانجام این نتایج می‌تواند مورد استفاده مدیران شرکت‌ها قرار گیرد چون نشان می‌دهد که کیفیت سود ارائه‌شده توسط ایشان مورد توجه سرمایه‌گذاران و سایر نهادها می‌باشد. به همین دلیل می‌توانند با استفاده از این موارد کیفیت و اعتبار اطلاعات ارائه‌شده را افزایش دهند.

تحقیق رایگان با موضوع بازده حقوق صاحبان سهام و استانداردهای حسابداری

سیستم مدیریت هزینه : شامل مجموعه ای از روش هایی است که جهت برنامه ریزی و کنترل فعالیت های هزینه زای یک سازمان برای رسیدن به اهداف آن سازمان تدوین شده است . این سیستم نوعی سیستم برنامه ریز ی و کنترل است که به بررسی بهینه سازی عملیات می پردازد( شباهنگ، 1381).
Widget not in any sidebars

عملکرد مالی: عملکرد مالی، بیان کنندهی مقدار مازاد بازدهی است که شرکت توانسته نسبت به بازده بدون ریسک کسب کنند ( شارپ ، 1996).
انعطافپذیری: انعطاف پذیری بر قابلیت شرکت برای بدست آوردن سرمایه از هر منبعی که بخواهد بهره برداری کند، اشاره دارد(احمدپور، 1386).
قابلیت سودآوری: یکی از مهمترین ملاحظاتی که در انتخاب شیوههای ممکن تامین مالی در شرکتها باید مورد توجه قرار گیرد، توجه به اثرات اهرم مالی، بر بازده حقوق صاحبان سهام و نیز التزام طرحهای تامین مالی بر سود هر سهم است. وقتی که سطح سود هر سهم پیش از بهره و مالیات پایین باشد، از دید سود هر سهم، تامین مالی از راه حقوق سهامداران مطلوبتر از تامین مالی از محل بدهی است. از سوی دیگر وقتی، وقتی که سطح سود پیش از بهره و مالیات بالا است، از دید سود هر سهم، تامین مالی از راه بدهی اقتصادیتر از تامین مالی از راه سهام عادی است(احمدپور، 1386).
1-15- خلاصه پژوهش
در این فصل پس از بیان مقدمهای مرتبط با موضوع پژوهش به تشریح و بیان مساله پژوهش، مروری بر چارچوب نظری پژوهش، اهمیت و ضرورت انجام پژوهش، اهداف پژوهش، اهداف علمی، اهداف کاربردی، پرسشهای پژوهش، تبیین فرضیههای پژوهش، نوآوری پژوهش، روش پژوهش، قلمرو پژوهش، جامعه آماری پژوهش، روش و ابزار گردآوری دادهها و اطلاعات پرداخته شده و در ادامه، روش تحلیل دادهها و در نهایت تعریف مفاهیم، واژههای اختصاصی و متغیرهای پژوهش بیان گردیده است.
1-16- ساختار کلی پژوهش
فصل اول به بیان موضوع، اهمیت و اهداف پژوهش اختصاص یافت و فرضیهها و تعاریف متغیرهای پژوهش نیز ارائه شدند. در فصل دوم به مبانی نظری پژوهش پرداخته و سپس خلاصهای از پژوهشهای خارجی و داخلی انجام شده در این زمینه در پایان فصل ارائه شده است. در فصل سوم به موضوع و روششناسی پژوهش پرداخته و توضیحات لازم در مورد جامعه، نمونه و آزمونهای مربوط ارائه میشود، در فصل چهارم به تحلیل آماری اطلاعات پرداخته شده و نتایج مربوط به آزمون فرضیهها ارائه میگردد و سرانجام در فصل پنجم ارزیابی نتایج آزمون فرضیهها، نتیجهگیری کلی، پیشنهاد براساس نتایج پژوهش و پیشنهاد برای پژوهشهای آتی ارائه خواهد شد.
فصل دوم:
« ادبیات، چارچوب نظری و مروری بر پژوهشهای مربوط»

2-1- مقدمه
ﻧﺮخ ﺗﻐﻴﻴﺮات اﻗﺘﺼﺎدی و ﻓﻦآوری دﻧﻴﺎ ﺗﺎﻛﻨﻮن، ﺑﻪ اﻧﺪازه ﭼﻨﺪ دﻫﻪ اﺧﻴﺮ ﻧﺒﻮده اﺳﺖ. اﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات، ﺗﻤﺎﻣﻲ وﺟﻮه‬ ﺣﻴﺎت ﻳﻚ ﺳﺎزﻣﺎن را ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار داده اﺳﺖ. ﺳﺎزﻣﺎنﻫﺎی ﻣﻮﻓﻖ دﻧﻴﺎی اﻣﺮوز، ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﺤﻴﻄﻲ ﭘﻴﺮاﻣﻮن ﺧﻮد را ﺑﻪ‬ ﺷﻴﻮهی ﺷﺎﻳﺴﺘﻪای ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ. اﻣﺮوزه دﻧﻴﺎی ﺗﺠﺎرت، ﺑﺮ ﻧﻮآوری و ﻛﺴﺐ رﺿﺎﻳﺖ ﻣﺸﺘﺮی ﺗﺄﻛﻴﺪ دارد. اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع‬ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ از ﻣﻨﻈﺮ ﺷﺨﺼﻲ ﻛﻪ در ﺑﻴﺮون ﺳﺎزﻣﺎن ﻗﺮار دارد، ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺎزﻣﺎن ﺧﻮد ﺑﭙﺮدازد.‬
دهه اخیر تغییرات عمدهای را در حوزه حسابداری بهای تمام شده و حسابداری مدیریت شاهد بوده است. این تغییرات ناشی از محیط رقابتی، با رقابت فزاینده به سبب معرفی فناوریهای تولیدی و اطلاعاتی نوین، افزایش تمرکز بر روی مشتری و به اصطلاح مشتری مداری و رشد بازار جهانی است( الکلتی ، 2006، ص 36). مدیریت راهبردی شاخهای از مدیریت است که به دنبال بهبود موقعیت راهبردی شرکت است که در آن مزیت رقابتی به استمرار موفقیت منجر می شود. راهبرد مجموعهای از اهداف و برنامه های عملیاتی است که چنان بدانها نائل شود، مزیت رقابتی مدنظر حاصل خواهد شد. مدیریت راهبردی شامل شناسایی و اجرایی کردن این اهداف و برنامهها است (گودرزی و رمضانپور نامقی، 1389، 150).
اما مدیریت راهبردی هزینه رویکردی از مدیریت هزینه است که نشان دهنده تغییر نقش سنتی مدیریت هزینه به نقش راهبردی است. مدیریت راهبردی هزینه عبارت است از اجرای فنون مدیریت هزینه به نحوی که هزینهها کاهش یابند و به طور همزمان موقعیت راهبردی شرکت ارتقا پیدا کند. یکی از شاخصهای مهم تعیینکننده موقعیت راهبردی شرکت، رضایت مشتری است که کاهش یا افزایش آن مستقیما و به تاًکید نظریهپردازان بر موقعیت راهبردی شرکت تاثیر خواهد گذاشت (گودرزی و رمضانپور نامقی، 1389، 150).
2-2- مبانی نظری
استراتژی مدیریت هزینه به عنوان یکی از پارامترهای هدفگذاری شرکت در جهتگیریهای شرکت مطرح میباشد، لذا در این بخش پژوهش، به بررسی مبانی نظری موضوع پژوهش مرتبط با متغیرهای پژوهش میپردازیم.
2-2-1- هزینه و سود
در حسابداری مالی، اصطلاح هزینه اینگونه تعریف شده است؛ هزینه بعنوان یک معیار اندازهگیری قابل سنجش به پول، به عبارتی منابع استفاده شده برای بعضی از مقاصد است (شیم و سیقال، 1999، 9). هیات تدوین استانداردهای حسابداری ایران (سازمان حسابرسی) در مبانی نظری حسابداری و گزارشگری مالی در ایران، هزینه را اینگونه تعریف نموده است؛ هزینه عبارت است از خروج وجه نقد و داراییهای دیگر از یک واحد انتفاعی، یا مصرف و استهلاک داراییهای موجود یا افزایش بدهیهای یک واحد و یا ترکیبی از آنها که در نتیجه اجرای فعالیتهای اصلی یا جانبی آن واحد شود (سازمان حسابرسی، 1376، 69).
در حسابداری مدیریت هزینه اینگونه تعریف شده است؛ هزینه عبارت است از منابع استفاده شده در مقابل مقاصد مختلف و متنوع (شیم و سیقال، 1999، 9).
از دیدگاه اطلاعاتی، مفهوم تحقق سود، نتیجه فعالیت حسابداری را بیان میکند. ولی به عنوان معیار اساسی اندازهگیری، همچنان مورد تردید قرار دارد. براساس مفروضات بازار کارای سرمایه، پژوهشهای تجربی موید این مطلب هستند که سود حسابداری دارای محتوای اطلاعاتی میباشد. البته حسابداران حرفهای، چه برای اندازهگیری سود و چه برای شناسایی اطلاعات انعکاس یافته در محاسبه سود حسابداری، همچنان بر نقش اندازهگیری سود تاکید ورزیده و تحلیل گران مالی نیز خواهان اندازهگیری و انتشار آن میباشند. به عنوان مثال، بیانیه شماره یک”FASB ” اظهار میدارد که مهمترین هدف گزارشگری مالی تهیه آن گونه اطلاعاتی است که با اندازهگیری سود و اجزای تشکیل دهنده آن فراهم شده و عملکرد واحد تجاری را نشان میدهد(بلکویی، 1381).
2-2-2- مدیریت راهبردی هزینه و مدیریت سنتی هزینه
ریشههای مدیریت سنتی هزینه به زمانی باز میگردد که کانون توجه به کل زنجیره ارزش معطوف نبود. مدیریت سنتی هزینه در محیط کسب و کاری نه چندان چالشی و نه چندان پایدار، توسعه پیدا کرد که در آن تولید عامل اصلی رقابت محسوب میشد. وظیفه اصلی سیستم های هزینهای ثبت و گزارشدهی فعالیتهای گذشته با توجه به هزینه و سود (در قالب گزارشهای دورهای) بود( برلینر و بریمسون ، 1988).
مطالعات بسیاری وجود دارد که نشان میدهد سیستمهای سنتی مدیریت هزینه برای نیازمندیهای محیط کسب و کار امروز ناکافی هستند. بر اساس نوشته جانسون و کاپلان (1991) سیستمهای مدیریت سنتی هزینه عمدتا بر هزینههای کوتاه مدت تمرکز دارند. برای کاهش اثرگذاری این هزینهها، سیستمهای مدیریت هزینه هرچه بیشتر باید به هزینههای بلند مدت محصول متمرکز شوند. هزینههای بلند مدت محصول هزینههای طراحی، توسعه و مهندسی، همچنین هزینههایی که از حوزههای خارج از شرکت نشات میگیرند (بازاریابی، توزیع، هزینههای خدمات) به علاوه هزینههای ثابت که با خروجی تولید مرتبط هستند، شامل میشود.
امروزه، اهمیت نسبت نیروی کار مستقیم و سربار تغییر کرده است و م
وضوع این گونه مطرح میشود که نه تنها سربار قسمتی فزاینده از هزینه کل را تشکیل میدهد، بلکه اکنون سربار تولید بیانگر چیزی در حدود یک سوم کل هزینههای ساخت در هر شرکت نوعی است؛ به علاوه سربار اداری (هزینه های فروش، عمومی و اداری) که بالغ بر 30 تا 50 درصد از کل هزینههای تولید است( الکلتی ، 2006).
سیستمهای مدیریت هزینه باید تاثیری راهبردی بر هزینهها داشته باشند. عموما بیشتر سیستمهای هزینه بر مرحله تولید از چرخه عمر محصول متمرکز شدهاند( تاتیکوندا ، 1994). سیستمهای هزینه استاندارد نخستین مثالها از این نوع سیستم های هزینه هستند که توجه خود را بر فرآیندهای تولید تمرکز میکنند.
سازمانها در حال حاضر دریافتهاند که باید بتوانند همگام با محیط متغیری که پیشرو دارند، حرکت کنند. در چنین وضعیتی سازمانها تولد رویکرد جدیدی از حسابداری را شاهد بودهاند که عبارت از «مدیریت راهبردی هزینه» است. برای تعریف این رویکرد ابتدا باید به ریشههای مفهومی آن در حسابداری و مدیریت بازگشت. اصطلاح «مدیریت هزینه» غالبا به اشتباه تعریف شده است. این موضوع بعید به نظر نمی رسد؛ زیرا «مدیریت هزینه» از دو مفهوم تشکیل شده است؛ «حسابداری بهای تمام شده» و «حسابداری مدیریت»، که خود بارها در معرض تفسیر نادرست قرار داشته اند( هانسن و موون ، 2000).

1 2 3 4