پایان نامه رایگان درمورد اقوال و آراء دانشمندان و آیت الله خامنه ای


Widget not in any sidebars

شیوه صاحب جواهر در این کتاب چنین است که نخست یک اصطلاح فقهی را آورده و به بحث درباره جنبه‌های ادبی و لغوی آن می پردازد. سپس عبارات متن ” شرایع الاسلام ” را به صورت مزجی ذکر می‌کند و با استدلال تفصیلی و اشاره به اقوال و آراء دانشمندان بزرگ شیعه در هر یک از آن موارد‌‌، به نقد آن می پردازد و رأی نهایی خویش را با استدلال منطقی و استناد به آیات و روایات‌‌، اجماع و دلیل عقلی ثابت می‌کند.
در واقع جواهر الکلام طیف گسترده ای از منابع فقهی‌‌، اصولی‌‌، کلامی‌‌، قرآنی‌‌، تاریخی‌‌، حدیثی و ادبی است که بخش مهمی از آن کتاب‌های فقهی فقهای مشهور شیعه از زمان امامان معصوم تا زمان مؤلف را در بر می‌گیرد و آثار بزرگانی چون شیخ صدوق‌‌، شیخ مفید‌‌، سید مرتضی‌‌، و شهید اول و ثانی و محمد باقر مجلسی و وحید بهبهانی را در بر می‌گیرد.
تعداد این منابع را اگرچه 551 اثر ذکر کرده اند‌‌، ولی شماری از این منابع با واسطه استفاده می‌شدند.
اکنون هیچ فقیهی خود را از جواهر بی نیاز نمی‌داند. کتاب جواهر عظیم ترین کتاب فقهی مسلمین است و با توجه به اینکه هر سطر این کتاب مطلب علمی دارد‌‌، مطالعه یک صفحه آن وقت و دقت می خواهد‌‌، می توان حدس زد که تألیف این کتاب بیست هزار صفحه ای چقدر نیرو برده است‌. سی سال تمام یکسره کار کرد تا چنین اثر عظیمی را به وجود آورد. این کتاب مظهر بلوغ و همّت و استقامت‌‌، عشق و ایمان یک انسان به کار خودش است‌.
رهبر معظم انقلاب حضرت آیت الله خامنه ای از مقام علمی صاحب جواهر اینطور تجلیل می‌کنند و می فرمایند : ” ویژگی عمده فقهای بزرگ از قبیل صاحب جواهر این بود که اندیشه‌ی رایج فقهی زمان خودشان را متحوّل کردند.
صاحب جواهر از جمله افرادی بود که بر خلاف برخی از فقها به شهرت و اجماع در مسایل بسیار تکیه می‌کرد. در عین حال این مرد دارای افکار نو و جدیدی است‌.
ایشان فتواهایی دارد‌‌، جاهایی که به فتوا نرسیده است‌‌، حرف را نزدیک به فتوا می‌کند که قبل از ایشان احدی از فقها نگفته اند یا حداقل معروف نیست‌. به عنوان نمونه مسأله ی عدم مشروع بودن جهاد ابتدایی در زمان غیبت که بین فقهای متأخر مشهور است‌‌، و لی ایشان طوری بحث کرده اند که نتیجه مشروعیت آن است و اگر اجماعی در بین نباشد، این خود یک نوآوری است “‌.
امام خمینی(ره) نیز در پیامی خطاب به مراجع و روحانیون می فرمایند : ” امّا در مورد روش تحصیل و تحقیق حوزه‌ها اینجانب معتقد به فقه سنّتی و اجتهاد جواهری هستم و تخلّف از آن را جایز نمی‌دانم “.
1-3-2. ویژگیهای فقه جواهری
آنچه که موجب شد یک اثر جاودانه شود‌‌، ویژگی‌های ممتاز آن می باشد که در مقایسه با آثار مشابه درخشش آن پدیدارتر است‌.
کتاب جواهر الکلام که یکی از مهمترین مدارک و منابع فقه شیعه محسوب می شود و جلوه ی جمیلی است‌‌، از شیوه ی نیکوی سلف صالح تا جایی که امام خمینی(ره) فقه سنّتی را مترادف و همسو با فقه جواهری می دانند و می‌فرمایند: ” مبادا خدای ناخواسته اشتغال به مبادی و مقدّمات موجب شود که از غایت اصلی که ابقاء و رشد تحقیقات علوم اسلامی خصوصاً فقه به طریقت سلف صالح و بزرگان مشایخ همچون شیخ الطائفه و امثاله است و در متأخرین چونان صاحب جواهر و شیخ انصاری باز دارند.
اسلام اگر خدای نخواسته همه چیزش از دست برود‌‌، ولی فقهش به طریقه‌ی موروث از فقهای بزرگ بماند، به راه خود ادامه می‌دهد و اگر همه چیز بدستش آید ولی خدای نخواسته فقهش به همان طریقه‌ی سلف صالح از دستش برود‌‌، راه حق را نمی‌تواند ادامه دهد و به تباهی خواهد کشید…”
در حقیقت جواهر الکلام همان گوهر ارزشمندی است که گوهرشناسی چون خاتم المجتهدین‌‌، شیخ انصاری‌‌، نقل شده که فرموده اند :
«یکفی لِلمجتهد فی اَهبته و عده تحصیله نسخه من الجواهر و أخری مِنَ الوسائل مع ما قد یحتاج الیه من النظر فی کتب الاوائل».
کفایت می‌کند برای مجتهد در مدت تحصیل نسخه ای از جواهر الکلام و کتاب وسایل با داشتن این دو کتاب از دیگر کتب بی نیاز خواهد بود.
در حقیقت کتاب ارزشمند جواهر کتابی است که از نظر دارا بودن آراء و گفته‌های علماء همراه با دلیل‌های آنان بی نظیر است و از نظر جامع بودن به اقوال پیشینیان و متأخرین مورد استقبال و رغبت اهل علم و پژوهندگان علم فقه بوده و هست‌. از ویژگی‌های مهم جواهر الکلام می‌توان به این مطلب که فروع فقهی زیادی در هر موضوع را شامل می‌شود اشاره کرد. به گونه‌ای که برخی مسائل که در هیچ منبع فقهی مطرح نشده در این کتاب یافت می‌شود.
در اینجا به بیان مختصری درباره ویژگی‌های مهم این کتاب می پردازیم:
1-3-2-1. استفاده کامل از ادلّه استنباط
فقیه هر چه بر ادلّه استنباط مسلط تر باشد‌‌، بهتر می تواند در استنباط از آنها بهره جوید و هرچه آگاهی او از علوم مختلف بیشتر باشد‌‌، اطمینان به استخراج حکم الهی فزونی خواهد یافت‌. فقیه و محقق بزرگوار‌‌، صاحب جواهر‌‌، از این امتیاز بخورداراست و از این روی که نه تنها از ادلّه اربعه (کتاب‌‌، سنّت‌‌، عقل‌‌، اجماع) درجای خود استفاده کرده‌‌، بلکه از لغت‌‌، تاریخ‌‌، نظرات عرفی و‌… نیز بهره‌ها برده است‌. بخش مهمی از مباحث جواهرالکلام را بحث و تحلیل درباره‌ی چگونگی استنباط احکام فقهی از احادیث تشکیل داده است که عمدتا به بررسی دلالت احادیث بر آن احکام و حل تعارض آن احادیث با یکدیگر یا با ادله‌ی دیگر اختصاص دارد. بحث تفصیلی درباره‌ی سند احادیث در این کتاب کمتر دیده می‌شود. این امر همچنان که از تعابیر صاحب جواهر بر می‌آید نتیجه‌ی منطقی این دیدگاه اصولی اوست که ضعف سند احادیث با اجماع یا شهرت یا فتوای فقها جبران شدنی است.
1-3-2-2. یک دوره‌ی کامل فقهی
از ویژگی‌های مهم جواهر آن است که تمامی ابواب فقه را از طهارت تا دیات را در بر دارد. برخی از بزرگان علم فقه اظهار کرده اند که : فقیه با داشتن جواهر و رسایل از سایر کتب بی نیاز است و می تواند به استنباط خود اعتماد کافی داشته باشد. شاید یکی از دلایل آن همان کامل و جامع بودن این کتاب است‌.
مرحوم مظفّر در جایی گفته است : کتاب جواهر الکلام دائره المعارف فقهی است که بر تمام مجموعه‌های فقهی پیشینیان از نظر گستردگی و جمع و ترتیب و احاطه و تسلّط بر گفتار و دلایل اقاویل فقها چیره شده است و به همین خاطر موفقیّت بی مانندی نصیب این کتاب شده است‌.
کتابی که جامع الاطراف باشد و همه‌ی مسائل فقهی در آن آورده شده باشد و حتی به مسائل ریز و مسائلی که شاید در گمان برخی آوردن آنها وجهی ندارد نشان از نبوغ نویسنده و توجه کامل او به مسائل پیرامونش دارد.