پایان نامه توان‌های محیطی و جاذبه‌های گردشگری شهرستان و کهگیلویه و بویراحمد


Widget not in any sidebars

اولین تعریف جامع، معتبر و کوتاه درباره‌ی اکوتوریسم توسط انجمن بین‌المللی اکوتوریسم در سال 1990 به صورت زیر ارائه شد:
سفر مسئولانه به مناطق طبیعی به منظور حفظ محیط‌زیست و بهبود اوضاع اقتصادی جوامع محلی.
تعریف دیگری توسط مارت هانی(1999) که بهترین و کامل‌ترین تعریف است، ارائه شده است که اکوتوریسم، سفر به مناطق حساس، بکر، سالم و معمولاً حفاظت‌شده است. اکوتوریسم برای گردشگر، یک سفر آموزنده است که درآمد آن، صرف حفاظت محل شده و مستقیماً در رشد و توسعه‌ی اقتصادی و تقویت سیاسی جوامع محلی تأثیر می‌گذارد و موجب تکریم فرهنگ‌های گوناگون و حقوق بشر می‌گردد(درام و مور،5:1388).
رهنمایی اکوتوریسم را چنین تعریف کرده: اکوتوریسم در برگیرنده تمام جلوه‌های طبیعی است که بر روی کره‌ی زمین وجود داشته و انسان‌ها علاقه‌مندند آنها را ببینند، بشناسند و از علت وجودی و ویژگی‌های آنها اطلاع حاصل نمایند(رهنمایی،36:1380).
به اعتقاد گودوین، گردشگری مبتنی بر طبیعت، همه‌ی انواع گردشگری متمرکز، گردشگری با انگیزه‌های هیجان‌طلبی و گردشگری با پیامدهای خفیف را که در آن‌ها انگیزه‌ی اصلی، بهره‌برداری از طبیعت وحشی و دست‌نخورده همراه با گونه‌ها و زیستگاه‌های جانوری، سیماهای طبیعی و رودخانه‌های جذاب و تماشایی را شامل می‌شود(1995:130,Goodwin). به عبارت دیگر، گردشگری مبتنی بر طبیعت، مسافرت به منظور لذت بردن از نواحی طبیعی دست‌نخورده و مشاهده‌ی نزدیک حیات‌وحش گیاهی و جانوری است(وارثی و رخشانی نسب،303:1384).
فنل معتقد است، اکوتوریسم، نوعی گردشگری در طبیعت است که تأثیرات اندکی را بر محیط‌زیست و منابع طبیعی وارد نموده و در حفظ و بقای گونه‌ها و زیستگاه‌های طبیعی سهیم می‌باشد(فنل،63:1385).
ولارس و پیرس، اکوتوریسم را سفر به مناطق طبیعی تقریباً دست‌نخورده که به منظور کسب لذت و مطالعه انجام می‌شود، می‌دانند(1996:844,Wallarce & Pierce).
لزوم توجه جدی به مقوله‌ی اکوتوریسم، به عنوان یک پدیده در زندگی ماشینی قرن بیست و یکم بسیار احساس می‌شود و اهمیت آن روز به روز در دنیا افزایش می‌یابد، زیرا با روند رو به تزاید تکنولوژی و ماشینی شدن زندگی در جوامع و گسترش اختراعات و اکتشافات جدید ،شهرها با مشکلات عدیده‌ای مواجه شده‌اند(2002:72,Butler).
2-2-پیشینه پژوهش
وحیدی‌مهر(1392) در پایان‌نامه خود تحت عنوان “مطالعه پراکنش جاذبه‌های طبیعی فارس در جهت ایجاد بازارهای نوین گردشگری با استفاده از GIS ” جاذبه‌های شهرستان بوانات را طبقه‌بندی نمود و بر اساس آن‌ها نقشه گردشگری این شهرستان را تهیه کرد. بدین منظور با استفاده از GIS یافته‌های تحقیق در مدل تاپسیس نشان داد که فعالیت‌های طبیعت‌گردی این منطقه به ترتیب در زمینه گردشگری روستایی، عشایر، طبیعت‌نگری، ستاره‌نگری ، غارنوردی، حیات‌وحش، دامنه‌نوردی و کوهنوردی طبقه‌بندی شده‌اند. به عبارت دیگر در فعالیت‌های بازاریابی اولویت‌های بالاتر از سهم بیشتری برخوردارند. نتایج این پایان‌نامه با نتایج پایان‌نامه حاضر در مورد شهرستان هریس یکسان است که در هر دو مورد فعالیت‌های گردشگری با استفاده از مدل تاپسیس اولویت‌بندی شده‌‌اند که گردشگری روستایی اولویت اول را به خود اختصاص داده است.
قیاسی(1392) در پایان‌نامه خود با عنوان”ارزیابی توان‌های محیطی شهرستان بینالود با تأکید بر اکوتوریسم ژئوتوریسم” با استفاده از سامانه GIS نقشه‌های شیب، جهت، ارتفاع، خاک، پوشش گیاهی، اقلیم و ژئومورفولوژی شهرستان را تهیه نموده و با استفاده از مدل AHP به امتیازدهی به هر یک از معیارهای طبیعی و گردشگری پرداخته است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که با توجه به معیارهای طبیعی، اقلیم با 29 درصد اولویت اول را به خود اختصاص داده است. همچنین از میان معیارهای گردشگری هم طبیعت‌گردی با 37 درصد اولویت اول را به خود اختصاص داده است. در پژوهش پیش‌رو نیز با استفاده از GIS نقشه‌های شیب، جهت، ارتفاع، اقلیم و غیره شهرستان هریس تهیه شده و با استفاده از مدل تاپسیس، فعالیت‌های گردشگری اولویت‌بندی شده‌اند که گردشگری روستایی که طبیعت گردی نیز جزئی از آن می‌باشد، اولویت اول را به خود اختصاص داده است که نتایج این پژوهش تقریباً ههمسو با تحقیق در مورد شهرستان بینالود می‌باشد.
تقی‌زاده (1391) در مقاله‌ای قطب‌های گردشگری استان کرمانشاه را بر اساس پتانسیل مناطق نمونه‌ی گردشگری با استفاده از روش تصمیم‌گیری چند معیاره‌ی تاپسیس اولویّت‌بندی کرده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که مناطق نمونه‌ی گردشگری تحت پوشش قطب کرمانشاه با میزان 9448/0 نسبت به دیگر مناطق در سطح بسیار خوب، مناطق نمونه‌ی قطب اورامانات با امتیاز 42981/0 در رتبه‌ی دوم و در سطح متوسط و سایر مناطق در سطوح بعدی قرار دارند. وجه تمایز نتیجه پژوهش حاضر با تحقیق صورت گرفته در این است که در پایان‌نامه حاضر به اولویت‌بندی فعالیت‌های گردشگری پرداخته شده است ولی در تحقیق صورت گرفته قطب‌های گردشگری استان کرمانشاه اولویت‌بندی شده‌اند اما هر دو مورد با استفاده از مدل تاپسیس انجام گرفته است.
علیرضا عبدالملکی(1378) در پژوهشی که به« بررسی عوامل و جاذبه‌های گردشگری شهر همدان و نقش آن در تحولات این شهر، با هدف شناخت و بررسی جاذبه‌های شهر همدان» انجام داده است به این نتیجه رسیده است که به دلایلی از جمله عدم شناسایی و معرفی جاذبه‌ها و رکود بخش گردشگری، گردشگری نتوانسته است تاثیر چندانی بر توسعه شهر همدان داشته باشد.
سلطانی و شاهنوشی(1391) در مقاله‌ای تحت عنوان “اولویّت‌بندی جاذبه‌های گردشگری عمده‌ی شهر مشهد از منظر گردشگران داخلی” از روش آنتروپی برای اولویّت‌بندی جاذبه‌های گردشگری بهره گرفته شد و نتایج به دست آمده نشان داد که در مجموع، بارگاه امام رضا(ع)، اولویّت اول جاذبه‌ی گردشگری در میان گردشگران مورد مطالعه است و جاذبه‌های دیگر در رتبه‌های بعدی قرار دارند.
سید علی موسوی(1388) در پایان‌نامه خود تحت عنوان”بررسی نقش جاذبه‌ها و توانمندی گردشگری سپیدان در جذب گردشگران” به این نتایج دست یافته است که توجه به موانع و مشکلات گردشگری سپیدان که نیاز به برنامه‌ریزی و مدیریت صحیح با نگاه زیست‌محیطی و توریستی دارد، می‌تواند در شناسایی جاذبه‌های شهرستان مؤثر باشد.
پایان‌نامه با عنوان بررسی جاذبه‌های گردشگری منطقه اورامانات و نقش آن در تحولات منطقه، ادریس باباخانزاده(1389)، دراین پژوهش، ضمن بررسی ویژگی‌های جغرافیایی منطقه(طبیعی و انسانی) به بررسی جاذبه‌ها و قابلیت‌ها ، شناسایی قطب‌های گردشگری منطقه به تفکیک چهار شهرستان و همچنین بررسی وضعیت زیرساخت‌های گردشگری منطقه از جمله شبکه‌های ارتباطی، امکانات اقامتی، پذیرایی، آژانس‌ها و غیره پرداخته است و به این نتیجه دست یافته است که بین جاذبه‌ها و وضعیت امکانات موجود در محل و تعداد گردشگران ارتباط معنی‌داری وجود دارد.
مهدویان(1389) در پایان‌نامه خود با موضوع ارزیابی ظرفیت‌های گردشگری مناطق روستایی(مناطق نمونه گردشگری شهرستان نیر، استان اردبیل)، درصدد شناسایی ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های مناطق روستایی و اولویّت‌بندی این مناطق با تأکید بر نگرش مردم و مدیران محلی روستا می‌باشد. نتایج حاصل از تحقیق نشان داد که این منطقه دارای پتانسیل‌های گردشگری می‌باشد و به ترتیب روستاهای یامچی علیا، قره‌شیران، سقزچی، کورعباسلو، برجلو و گوگرچین اولویت اول تا ششم را کسب کرده‌اند.
نسترن و همکاران(1390) در مقاله‌ای به تحلیل و سطح‌بندی پتانسیل‌های گردشگری در استان کهگیلویه و بویراحمد با استفاده از مدل چند متغیرهTOPSIS پرداخته‌اند. هدف اصلی این پژوهش شناسائی و تحلیل جاذبه‌ها و شناخت قابلیت‌های گردشگری استان کهگیلویه و بویر احمد در شاخه‌های گوناگون این صنعت می‌باشد. نتایج حاصله در این پژوهش بیانگر آن است که در اکثر موارد، استان از لحاظ شاخص‌های توسعه‌یافتگی با توجه به توان‌های آنان در وضعیت خوبی قرار نگرفته است .
قالیباف و شعبانی‌فرد(1390) در مقاله‌ای با موضوع “ارزیابی و اولویّت‌بندی جاذبه‌های گردشگری برای توسعه گردشگری شهری بر اساس مدل‌های تصمیم‌گیری چند متغیره (مطالعه موردی: شهر سنندج)” جاذبه‌های گردشگری شهر سنندج را در بخش‌های مختلف فرهنگی – تاریخی، انسان‌ساخت و طبیعی برای اولویّت‌بندی و توسعه گردشگری مطلوب شهر سنندج، بررسی کرده‌اند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که جاذبه‌های فرهنگی و تاریخی شهر سنندج نسبت به جاذبه‌های دیگر دارای اولویت بیشتری برای توسعه و برنامه‌ریزی است.
فصل سوم
توان‌های محیطی و
جاذبه‌های گردشگری شهرستان
3-1-توان‌های محیطی
به مجموعه توانایی‌ها و استعدادها و قابلیت‌های محیطی گفته می‌شود که در محیط طبیعی،اجتماعی و اقتصادی وجود دارند. این توان‌ها شامل شکل زمین، جهت و جریان آب‌ها، جنس خاک و رویش گیاهی در محیط طبیعی و ویژگی‌های جمعیتی از نظر خصوصیات کیفی جمعیت و فعالیت و نحوه و چگونگی توزیع فضایی آن از بعد اجتماعی و ایفای نقش معیشتی گروه‌های اجتماعی در بستر محیط و چگونگی سازمان‌یابی فضایی این نقش معیشتی، محیط اقتصادی را به وجود می‌آورد(رهنمایی،21:1389).
توان‌های محیطی در واقع به مجموعه پتانسیل‌های بالقوه و بالفعل گفته می‌شود که در یک فضای جغرافیایی خاصی می‌تواند مورد بهره‌برداری قرار گرفته، در راه توسعه و عمران آن منطقه به کار گرفته شود. اصولا در بررسی توان‌های محیطی یک فضا برای برنامه‌ریزی عمرانی و آمایشی، عوامل طبیعی و انسانی مدنظر قرار می‌گیرد. هر محیط بسته به شرایط خاصی که دارد، دارای توان‌های محیطی خاص می‌باشد. توان محیط در واقع استعدادی است که محیط در بطن خود دارا است که به شرط برنامه‌ریزی و بهره‌برداری، می‌تواند موجبات ساماندهی آن محیط را فراهم سازد(قیاسی،45:1392).