پایان نامه ارشد درباره قابلیت دسترسی و ویژگیهای خاص


Widget not in any sidebars

ـ عوامل ضد میکروبی (باکتریایی و قارچی)
اجزا جیره و جیره های کامل که بسیار مغذی هستند، در طول زمان نگهداری در شرایط نامناسب (رطوبت، حرارت و نور) در برابر رشد باکتریها و قارچ ها حساسند. بزرگترین مشکل در این ارتباط قارچ ها هستند که در رطوبت بالای 14-13 درصد در غذا به سرعت رشد می کنند و اگر رطوبت محیط به 70 تا 90 درصد و حرارت محیط به 25 درجه سانتیگراد نزدیک شود قارچهایی مثل (آسپیرژیلوس، فوزاریوم و پنی سیلیوم، ریزوپوس و موکور) که فاسد کننده غذا هستند، به سرعت رشد می کنند و سبب بروز آسیبهای گسترده به غذا می گردند. این قارچها نه تنها ارزش غذایی غذا را می کاهند بلکه بو، طعم و مزه غذا را نیز تغییر می دهند و تولید سمومی میکنند که بسیار برای ماهی کشنده می باشند. به همین جهت برای کنترل باکتریها و قارچها به غذا مواد نگهدارنده مثل: اسید سوربیک و نمکهای آن (سوربات سدیم و سوربات پتاسیم)، اسد فورمیک و نمکهای آن (فورمات سدیم و فورمات پتاسیم)، اسید استیک و نمکهای آن (استات سدیم و استات پتاسیم)، اسید لاکتیک، اسید پروپیونیک، اسید فسفریک، اسید سولفوریک، اسید کلریدریک و بنزوات سدیم و … اضافه می کنند.
1ـ3ـ4 انواع جیره
جیره های تولیدی به کار رفته در تغذیه آبزیان پرورشی از انواع ذیل هستند:
1ـ3ـ4ـ1 جیره تر
جیره غذایی تر حاوی 70-45 درصد رطوبت است که از اجزای با رطوبت بالا مانند ضایعات شیلاتی، ماهیان نامطلوب، ضایعات کشتارگاهی و غیره تهیه می گردد. این نوع جیره در انبار مزرعه و به میزان مصرف روزانه تولید و عمدتا به مصرف ماهیان گوشتخوار از جمله باس دریایی، شانک ماهیان، مار ماهیان و آزاد ماهیان می رسند. جیرههای تر به جهت رطوبت بالایی که دارند برای رشد قارچها و باکتریها بسیار مناسب می باشند. در حال حاضر از این نوع جیره ها در صنعت آبزی پروری استفاده می شود و واحدهای بهداشتی نیز از مصرف این نوع غذاها ممانعت مینمایند.
1ـ3ـ4ـ2 جیره مرطوب
جیره غذایی حاوی 45-25 درصد رطوبت است که از اجزای با رطوبت بالا مانند جیره بسیار مرطوب و اجزای خشک تهیه می گردد. جیره نیمه مرطوب حاوی 25-15 درصد رطوبت است و تعداد اجزای بسیار مرطوب آن اندک میباشد. برای اغلب گونه ها جیره های تر، مرطوب و نیمه مرطوب به علت قوام نرم خود از خوش خوراکی بیشتری برخوردارند و مصرف آنها رشد بیشتر و ضریب تبدیل غذایی بهتری را در پی دارد ولی از نقایص اصلی برخوردارند که می توان به موارد ذیل اشاره کرد:
– برای پیشگیری از فساد باید در مواقع حمل و نقل و انبار کردن حتما در دمای پایین نگهداری شوند.
– قابلیت دسترسی به بافت تازه بدن ماهی و ضایعات سایر حیوانات، آن هم به مقدار کافی، همیشه یکسان و یک اندازه نیست.
– در صورت عدم پاستوریزاسیون به مقدار کافی، بویژه در مورد ضایعات شیلاتی، احتمال وارد شدن عوامل بیماریزا وجود دارد.
– انتقال و نگهداری نامناسب نه تنها موجب نابودی ویتامینها و چربیهای حساس می گردد، بلکه مزه و طعم جیره تغییر می یابد و باکتریها و قارچها در آن رشد می یابند. به علت ناپایداری در آب، جیره مصرف شده می تواند بر کیفیت آب تاثیر نامطلوب بگذارد.
1ـ3ـ4ـ3 جیره خشک
جیره غذایی حاوی 13-7 درصد رطوبت می باشد. ساخت، حمل و نقل، انبارداری و پخش آنها در سیستمهای پرورشی نسبتا آسان و راحت است. از جمله سایر مزایای این نوع جیره ها، امکان خرید اجزا به صورت عمده و ذخیرهسازی آنها، انتخاب انواع متنوعی از اجزا با ویژگیهای خاص و امکان اعمال روشهای کنترل کیفیت با حداقل هزینه و اجرای برنامه های تولید غذایی است. از سوی دیگر، جیره خشک را می توان برحسب نیازهای اختصاصی مراحل مختلف رشد، گونههای تحت پرورش، جیره های مخصوصگذار از حالت لاروی و جیرههای اختصاصی برای ماهیان مولد تنظیم و تولید نمود. همچنین امکان تولید جیره های اختصاصی دیگری مانند جیره های درمانی دارای انواع آنتی بیوتیکها و داروهای مورد نیاز برای درمان بیماریها و افزودن هورمونها به جیره های غذایی برای تولید آبزیان از یک جنس یا بهبود رشد یا ایجاد بلوغ در ماهیها و میگوها را فراهم ساخته است. جیره خشک را می توان به صورت پودر، پلت، گرانول، اکسترود و غیره هم با استفاده از اجزای خشک به تنهایی یا به صورت مخلوطی از اجزای خشک و تر تولید نمود که به خوبی فرآوری و خشک شده اند. به طور معمول دو نوع پلت تولید می شود که عبارتند از پلتهای شناور (اکسترود) و پلتهای عمقی. پلتهای شناور برای گونه هایی مصرف می شوند که عمدتا در سطح یا ستون آبی تغذیه می کنند، برای مثال تیلاپیا، قزل آلا، هامور، باس دریایی، آزاد، کپور و غیره.
پلتهای عمقی برای تغذیه کنندگان از کف مانند میگوها به مصرف می رسند. با استفاده از پلتها می توان بر میزان مصرف غذا و تا حدی سلامتی آبزیان نظارت نمود، اما حرارتدهی بیش از اندازه مورد نیاز در طول روند اکستروژن مربوط به ساخت پلتهای شناور ممکن است از ارزش غذایی آن بکاهد. برای دستیابی به گرانولهای مورد نیاز جهت تغذیه مراحل مختلف رشد ماهیها و میگوها می توان پلتها را خرد کرد و با استفاده از غربال درجه بندی نمود.
1ـ3ـ5 فرمولاسیون
1ـ3ـ5ـ1 تاریخچه
جیره نویسی و تولید غذای دستی برای ماهیان که از صدها سال پیش آغاز شده، تاکنون پیشرفت بسیاری داشته است. پیش از آغاز قرن بیستم، تولید ماهی عمدتا به صورت گسترده و وابسته به تولیدات طبیعی که اغلب حاصل کوددهی استخرها بوده است انجام می گرفت، مطالعات اولیه روی تغذیه ماهیانی مثل: کپور، قزل آلا، ماهی آزاد و دیگر ماهیان پرورشی نشان دادند که جیرههایی بر پایه ترکیبات غذایی جانوری و گیاهی رشد را کاهش می دهد و بدون استفاده از ریز مغذی ها، ویتامینها، اسیدهای آمینه، محرکهای رشد و ایمنی، عوامل نگهدارنده و بازدارنده رشد باکتریها و قارچها در غذا به سلامتی ماهی آسیب می رساند [17]. در مراحل ابتدایی تهیه جیره، زیست شناسان جیره طبیعی ماهیانی مثل کپور معمولی و قزل آلا را مورد بررسی قرار دادند (که تا حدی به نسبت مکان و فصل تغییر میکرد)، و با بررسی غذای طبیعی شکارشده، آن ها این یافته ها را به عنوان یک راهنمایی برای رسیدن به نمای مناسب تغذیه ای از جیرههای غذایی ساختگی به کار بردند. ترکیب تقریبی به نحو چشمگیری مشابه با جیرههایی بود که امروزه به ماهی قزل آلا و ماهی آزاد جوان داده می شود؛ به عبارت دیگر بر مبنای وزن خشک، 49 درصد پروتئین خام، 15 تا 16 درصد چربی، 8 درصد فیبر خام و 10 درصد خاکستر گزارش شد [18].
نخستین مطالعات جدی روی نیاز های غذایی ماهیان در دهه 1950 شکل گرفت. از آن زمان اطلاعات بیشتری درباره پرورش ماهی، کیفیت آب، کیفیت پلت جیره های آبزیان (پایداری در آب) به دست آمده، و بررسیها همچنان ادامه دارد. هر چند که برخی از سنجش های اولیه برای نیاز های تغذیهای نیاز به تجدید نظر دارند [19].
1ـ3ـ5ـ2 تدوین جیره غذایی
تدوین یک جیره غذایی فرایندی پیچیده است، که باید به خوبی انجام شود. در این فرایند با روشهای گوناگون، ترکیبات غذایی مختلفی را انتخاب و مخلوط می کنند، تا مخلوطی با قابلیت پلت شدن، اکسترود شدن، خوش طعم، مغذی و ارزان به وجود آورند و همچنین ذخیره سازی، مدت زمان ماندگاری، حمل و نقل، عرضه به بازار و کاربرد آن آسان باشد. اجزاء سازنده جیره بر اساس قیمت، قابلیت دسترسی، ترکیب شیمیایی، و ارزش تغذیه ای اغلب بر مبنای قیمت واحد پروتئین انتخاب می شوند. نوع جیره ای که تدوین می شود تعیین خواهد کرد که از بین ارزش تغذیه ای یا هزینه جیره، کدام یک مهم ترند. غذاهای مرحله لاروی یا آغازین برای سلامت دراز مدت ماهیان بسیار مهم هستند. پس برای غذا های مرحله لاروی و یا آغازین، انتخاب یک جیره با تکیه بیشتر بر ارزش غذایی تا هزینه غذا، مجاز است. در مقابل، حدود 90 درصد از هزینه کلی خوراک در یک چرخه تولید را برای غذاهای دوران پایانی محاسبه می کنند که در این مرحله نیازهای اصلی ماهی و به ویژه نگهدارندهها و برخی افزودنیهای لازم برای جلوگیری از رشد باکتریها و قارچها درجیره دیده نمی شود و از این طریق مشکل ایجاد میکنند [18].
1ـ3ـ5ـ3 فرمولاسیون جیره

Share this post

Post navigation

You might be interested in...