مقاله قانون جدید مجازات اسلامی و قانون مجازات اسلامی

دانلود پایان نامه

در قاموس، قرآن درباره کلمه بینه چنین مىگوید: بینه مونث بین، دلیل روشن و واضح است و در روایات ما نیز به معناى حجت و دلیل روشن و واضح استعمال شده است. در همین مورد حضرت آیه اللّه خوئى در تقریراتش چنین مى فرماید: براى بینه، حقیقت شرعیه و یا متشرعى ثابت نشده است بلکه در قرآن و روایات به همان معناى لغوى که به معناى دلیل روشن و واضح است، آمده است.

  • بینه در کلام خدا و رسول و اصحاب پیغمبر به معنى هر چیزى است که حق را روشن مىکند. بنابراین، مفهوم آن اعم از مفهومى است که فقها از این کلمه دارند، چرا که فقها بینه را به شهادت دو نفر عادل یا شهادت یک نفر به انضمام یمین اختصاص دادهاند. تفصیل و حق مطلب آن است که: قاضى براى به دست آوردن مجهول قضایى گاهى به علم خود استناد کرده و گاه نمى کند، اگر به علم خود استناد کند پس براى هردلیل و مدرکى که موجب علم شود مى تواند اعتبار قائل شود و اما اگر علم خود رامدرک قضاوت قرار ندهد. حال یا براى آن که به علم نرسیده یا به هر سبب دیگرى پس در این مورد ادله اثبات قانونى او را موظف مى کند که بر طبق آن به مجهول قضایى رسیده و به استناد آن ادله قضاوت نماید. اما مشروط به آن که قاضى علم به خلاف نداشته باشد.
    در ماده 174 قانون جدید مجازات اسلامی در تعریف شهادت بیان شده است، شهادت عبارت از اخبار شخصی غیر از طرفین دعوی به وقوع یا عدم وقوع جرم توسط متهم یا هر امر دیگری نزد مقام قضایی است.
    ج: مفهوم حجیت اقرار
    یکی از قواعدی که در تمام ادیان و ملل برای اثبات جرم جاری است اقرار است و آن را به عنوان ادله اثبات جرم پذیرفته اند. اقرار در لغت عبارت است از با گفتار خود ثابت کردن کاری، یا امری، اعتراف کردن، سخنی را آشکار و واضح بیان کردن و در اصطلاح به طور کلّی اخبار و بیان حقّی است به نفع دیگری و به ضرر خود در حقوق کیفری که غالبا به معنای قبول ارتکاب بزه، توسط متهم به کار میرود .
    در ماده 164 قانون جدید مجازات اسلامی، اقرار عبارت از اخبار شخص به ارتکاب جرم از جانب خود است. اقرار، اخبار است؛ یعنی مقرّ خبر می‌دهد از وجود امری که سابقاً، وجود داشته است. بنابراین اقرار، انشاء نیست که موجد حقی باشد. حجیت اقرار در آیه ی شریفه ی«اقرارتم ثم اخذتم علی ذلکم اصری» و حدیث نبوی (اقرا العقلا علی انفسهم جائز) بیان شده و این حدیث عینا در ماده ی 1275 قانون مدنی بدین لفظ آمده است: (هر کس اقرار به حقی برای غیر کند ملزم به اقرار خود خواهد بود) بنابراین بین فقها و اندیشمندان در حجیت آن اختلافی وجود ندارد اما اختلافی که هست در معنی و مفهوم آن است.
    برخی از فقها اقرار را به معنی اخبار به حق معرفی نموده اند کما اینکه این مساله در ماده ی 1259 قانون مدنی بدین شرح بیان شده: (اقرار عبارت از اخبار به حقی است برای غیر و به ضرر خود) اما برخی دیگر اقرار را عبارت از اعتراف دانسته اند.
    د: مفهوم حجیت قسامه و قسم
    قسامه در لغت به معنی قسمت کننده، بخش کننده و سوگنده بسیار خورنده می‌باشد و در اصطلاح عبارتست از ادای سوگند توسط 50 نفر در قتل عمدی و 25 نفر در قتل شبه عمد و خطای محض ساکنین محلی که مجنی علیه قتل در آنجا یافت شده مبنی بر اینکه خود مرتکب جنایت نگردیده و اطلاعی هم از قاتل ندارد .
    طبق ماده 313 قانون جدید مجازات اسلامی قسامه عبارت است از سوگندهایی است که در صورت فقدان ادله دیگر غیر از سوگند منکر و وجود لوث، شاکی برای اثبات جنایات عمدی یا غیر عمدی یا خصوصیات آن و متهم برای دفع اتهام از خود اقامه میکند.
    قسامه به معنای «سوگند خورندگان و تعداد سوگند» است اصولا در خصوص اینکه قسامه یکی از ادله‌ی اثبات قتل است شکی نیست. اما در میزان حجیت و کیفیت آن اختلاف نظر وجود دارد.
    فقها اعتبار و حجیت قسامه را منوط به وجود لوث می‌دانند.
    طبق ماده 315 قانون جدید مجازات اسلامی فقدان قرائن و امارات موجب ظن و صرف حضور فرد در محل وقوع جنایت، از مصادیق لوث محسوب نمیشود و او با ادای یک سوگند، تبرئه میگردد.
    پیداست که لوث «عبارت از وجود قرائن و اماراتی است که موجب ظن قاضی به ارتکاب جنایت یا نحوه ارتکاب از جانب متهم میشود» در مورد لوث قتل عمد با قسم پنجاه نفر مرد ثابت می‌شود.
    ه: جمع بندی و نتیجه گیری
    از جمیع مطالبی که در قسمت فوق به آنها اشاره شد میتوان اینطور نتیجه گرفت که در مبحث علم قاضی، علم در مفهوم فلسفی خود حالت قطع و جزم و یقین را گویند که موجب قناعت وجدان و سکون نفس در ذو‌العلم شود. از آن جا که چنین حالتی در قضایای مطروحه در پرونده‌های نزد دادرسان، برای قاضی به ندرت قابل تحقق و حصول است، قانون‌گذار در برخی موارد ظن غالب را نیز در حکم علم قرار داده واحتمال مخالف را نادیده گرفته و اوضاع و احوالی را تحت عنوان «اماره قانونی» دلیل اثبات دعوی شمرده است، اماره قضایی هم که اوضاع و احوال دعوی است که در صورتی مناط اعتبار خواهد بود که وجدان دادرس را قانع سازد و باعث علم و اطمینان او گردد.
    در حقوق جزای فعلی ایران که غالباً بر اساس موازین حقوق اسلام تدوین یافته است. هرچند که در قانون مجازات اسلامی علم قاضی به صورت عام می‌تواند برای اثبات کلیه جرائم (حق‌الله – حق‌الناس) و به طور خاص به عنوان یکی از ادله اثبات دعوی در برخی از جرائم مانند لواط و مساحقه مورد استناد قرار گیرد.
    در مورد بینه میتوان گفت بینّه به مفهوم «عام» به معنی هر چیزی است که مجهولی را ثابت نماید و آن را روشن و عیان سازد و بر این اساس بینّه شامل هر نوع دلیلی که برای قاضی علم و قطع را فراهم آورد می‌گردد. (عبارت معروف البیّنه علی المدعی) ناظر بر همین معنی است. به عنوان مثال آثار ضربات چاقو و جراحات وارده بر بدن که منتهی به فوت شده است نوعی بینّه است.
    بینّه مفهوم «خاص» آن همان شهادت شهود با نصاب معینه شرعی در محضر دادگاه است. در فقه اسلامی شهادت شهود دارای اهمیت خاصی است و تمامی دعاوی با شهادت قابل اثبات است و در این خصوص هیچ محدودیتی وجود ندارد.
    در مورد اقرار میتوان گفت که، اقرار به عنوان یکی از دلایل اثبات دعوی در تمامی ادیان برای اثباات جرایم پذیرفته شده است و به عنوان ملکه دلایل پذیرفته اند، تعریف جامعی از اقرار در قوانین بیان شده است.
    در ماده 164 قانون جدید مجازات اسلامی اقرار عبارت است از اخبار شخص به ارتکاب جرم از جانب خود است.
    و اما قسامه در جراحات نیز قابل تحقق است و با ثبوت لوث قابلیت اجرا پیدا می‌کند و بسته به میزان جراحات تعداد سوگندها متفاوت می‌باشد. برای تحقق قسامه وجود لوث ضروری است و برای تحقق لوث وجود قراین و اماراتی که سبب ظن برای قاضی گردد ضروری است و برای احتیاط و اهتمام بیشتر لازم است به امارات مخصوصه نیز توجه شود.
    فصل دوم: راهبرد حقوق جزای ایران نسبت به نظامهای حاکم بر ادله اثبات دعوی در امور کیفری
    در حقوق کنونی ایران، هم از دیدگاه قانونی و هم در رویه قضایی، ابهامهایی در خصوص طریقیت یا موضوعیت برخی دلایل نظیر اقرار و شهادت وجود دارد، ولی در مجموع صرف نظر از جرایم مستلزم حد که تابع نظام دلایل قانونی هستند، بیشتر سیستم اقناع وجدان قاضی حکمفرماست.
    این نوشته در مقالات و پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.