مقاله رایگان درباره تجزیه واریانس و عوامل محیطی


Widget not in any sidebars

بُر باعث افزایش محتوای کلروفیل و شدت فتوسنتز در برگها، افزایش تجمع ماده خشک درگیاه، بهبود انتقال مواد فتوسنتزی از اندامهای رویشی به اندامهای زایشی میشود .بنابراین می تواند باعث افزایش معنیداری در عملکرد گردد (ناسف و همکاران، 2006). یافتههای این تحقیق با نتایج بهدست آمده توسط خیاوی و همکاران (1386)، بای بوردی و همکاران(2007) و گالاوی و همکاران (2007) مطابقت داشت. نتایج مقایسه میانگین تیمارها (جدول4-13) نشان داد که بیشترین عملکرد دانه از تاریخ کاشت 27 آبان و کاربرد 10 کیلوگرم در هکتار بُر در خاک (D2B1) با میانگین 7/4579 کیلوگرم در هکتار و کمترین عملکرد دانه در تاریخ 9 دی و شاهد (D4B0) با میانگین 2/768 کیلوگرم در هکتار بهدست آمد.
شکل4-17 تأثیر تاریخ کاشت بر عملکرد دانه
شکل4-18تأثیر مصرف بُر بر عملکرد دانه
4-3-5 عملکرد بیولوژیک
نتایج تجزیه واریانس عملکرد بیولوژیک نشان داد که این صفت تحت تأثیر تاریخ کاشت و مصرف بُر به ترتیب در سطح احتمال خطای یک و پنج درصد قرار گرفت (جدول4-10). بیشترین عملکرد بیولوژیک با میانگین 4/24581 کیلوگرم در هکتار از تاریخ کاشت 27 آبان و کمترین مقدار آن از تاریخ کاشت 9 دی با میانگین 8/9681 کیلوگرم در هکتار حاصل شد (شکل4-19). در مورد بُر بیشترین میانگین از مصرف خاک کاربرد بُر به میزان 16226 کیلوگرم در هکتار بدست آمد که با تیمارهای محلولپاشی تفاوت معنیداری نداشت و کمترین در تیمارشاهدحاصل گردید (شکل 4-20).
شکل4-19 تأثیر تاریخ کاشت بر عملکرد بیولوژیک
شکل4-20 تأثیر مصرف بُر بر عملکرد بیولوژیک
در گیاه کلزا طویل شدن ساقه و محور گل آذین همزمان رخ میدهد و با توجه به اینکه در کشتهای تأخیری گیاه مرحله رویشی را به خوبی طی نکرده و با پتانسیل برگ ضعیف وارد فاز زایشی میشود لذا کاهش مقدار آسیمیلات تولیدی علاوه بر ممانعت از طویل شدن ساقه و محور گل آذین تشکیل گل و خورجین را نیز محدود میکند و به عبارتی ظرفیت پذیرش مخزن و توان تولیدی منبع، هر دو کاهش مییابند (فقیه، 1379). فنایی و همکاران (1387) نیز نتیجه گرفتند که با تأخیر در کاشت، رزت ضعیفتر باعث کاهش عملکرد بیولوژیک میشود. نتایج حاصل از این تحقیق با نتایج گارسید (2004) در بذرک نیز همخوانی دارد.
بُر نقش کلیدی در انتقال آب و مواد غذایی از ریشه به اندامهای هوایی بازی میکند همچنین کاربرد بُر به طرز بسیار معنیداری باعث افزایش سطح برگ، محتوای کلروفیل و شدت فتوسنتز در برگها و در نتیجه افزایش تجمع ماده خشک در گیاه می شود (ناسف و همکاران، 2006). لیانگ و شن (1994) نشان دادند که در کلزا عملکرد ماده خشک در محلولهایی که حاوی 025/0(کمبود) و 5 (سمیت) میکروگرم در میلیلیتر بُر بودند، کمتر از گیاهانی بود که در محلول حاوی 5/0 میکروگرم در میلیلیتر بُر رشد کرده بودند. ضیائیان و رجایی (2009) نشان دادند که کاربرد روی و بُر به صورت معنیداری باعث افزایش عملکرد بیولوژیک در ذرت گردید. نتایج مقایسه میانگین تیمارها نشان داد که بیشترین عملکرد بیولوژیک از تاریخ کاشت اول و محلولپاشی در مرحله غنچهدهی (D1B3) با میانگین 26310 کیلوگرم در هکتار و کمترین از تاریخ کاشت آخر و شاهد (D4B0) با میانگین 8582 بهدست آمد (جدول4-13).
4-3-6 شاخص برداشت
شاخص برداشت عبارت از انتقال مواد از منبع به مخزن است و نشان دهنده چگونگی کارایی توزیع مواد فتوسنتزی در بین اندامهای مختلف گیاه است (دانشیان، 2008). اثر تاریخ کاشت و کاربرد بُر بر شاخص برداشت در سطح احتمال خطای یک درصد معنیدار بود (جدول4-10). بالاترین شاخص برداشت از تاریخ کاشت 12 آذر با 13/20 درصد و کمترین شاخص برداشت از تاریخ کاشت 9 دی با 92/14 درصد بهدست آمد که با تاریخ کاشت اول اختلاف معنیداری نداشت (شکل4-21). مصرف خاک کاربرد بُر با 96/20 درصد بیشترین شاخص برداشت را داشت و تیمار محلولپاشی در مرحله غنچهدهی با 40/14 کمترین شاخص برداشت را دارا بود (شکل 4-22). مقایسه میانگین تیمارها حاکی از آن است که بیشترین و کمترین شاخص برداشت بهترتیب از تاریخ کاشت دوم و مصرف 10 کیلوگرم در هکتار بُر در خاک (D2B1) و تاریخ کاشت آخر و شاهد (D4B0) بهدست آمد (جدول4-13).
شکل 4-21 تأثیر تاریخ کاشت بر شاخص برداشت
شکل 4-22 تأثیر مصرف بُر بر شاخص برداشت
طبق گزارش دهدشتی و همکاران (1386)، دیپن بورگ (2000) و فتحی و همکاران (2003) تأخیر در کاشت کلزا شاخص برداشت را کاهش داد. شاخص برداشت از دو مولفه عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک تشکیل شده است تأخیر در کاشت با کوتاه نمودن مراحل نموی کلزا و زیست توده آن منجر به کاهش عملکرد بیولوژیک شد. کاهش عملکرد کاه و کلش مربوط به کاهش ماده خشک ساقه، اندازه برگها و سطح فتوسنتز کننده بود. کاهش عملکرد دانه مربوط به کاهش دوره گلدهی و پر شدن دانه و اندازه دانه بوده که از طریق سقط گلها و عقیمی خورجینها در اثر دما بالای اواخر ماههای اسفند و فروردین صورت گرفت.
سارکر و همکاران (2002) مشاهده کردند که بالاترین عملکرد بیولوژیکی و شاخص برداشت در تیمارهایی که کود بُر را به مقدار 1 کیلوگرم در هکتار دریافت کرده بودند، دیده شد. ناتال و همکاران (1987) نیز افزایش شاخص برداشت را با مصرف بُر به روش سطحی و مخلوط با خاک گزارش کردند.
4-3-7 درصد روغن دانه
تأثیر تاریخ کاشت بر درصد روغن دانه در سطح احتمال خطای پنج درصد معنیدار بود (جدول4-14). بیشترین درصد روغن با میانگین 38/42 درصد از تاریخ کاشت 27 آبان و کمترین مقدار آن از تاریخ کاشت 9 دی با میانگین 83/37 درصد حاصل شد (شکل4-23).
شکل 4-23تأثیر تاریخ کاشت بر درصد روغن
درصد روغن دانه صفتی ژنتیکی است که تا حدودی تحت تأثیر عوامل محیطی از جمله دما قرار میگیرد به نحوی که افزایش دما ناشی از تأخیر کاشت موجب کاهش درصد روغن میگردد (کیمبر و مک گرگور، 1998). آبادیان و همکاران (1387) به این نتیجه رسیدند تأخیر در کاشت درصد روغن را از 5/40 به 1/32 درصد کاهش داد که معادل 60/20 درصد بود. رابرتسون و همکاران (2004) گزارش نمودند تأخیر در کاشت موجب شد مراحل حساس گلدهی و پر شدن دانه با خشکی و گرمای آخر فصل مواجه شده و سبب کاهش درصد روغن گردید.
جدول4-13مقایسه میانگین عملکرد و اجزاء عملکرد تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی
تیمار
میانگینها
خورجین
در بوته