مقاله دریای خزر و شیمیایی


Widget not in any sidebars
348
93
4-3- هیدروژئولوژی محدوده بابل – بابلسر
4-3-1- ساختمان و خصوصیات آبخوان آبرفتی
آبخوان آبرفتی محدوده بابل – بابلسر در حد فاصل بین دریای خزر و ارتفاعات جنوبی مشرف بر آن واقع شده است. در بیشتر گستره، رسوبات دریایی با ضخامت زیاد (رسوبات کاسپین قدیم و جدید با ضخامت بیش از 1500 متر) شامل مارنهای الوان، ماسه سنگ با افقهایی از شن و ماسه همراه با سیلت و رس، حاوی فسیل دوکفهایها و شکمپایان حاوی آب شور دریایی نهشته شده و بر روی آن رسوبات آبرفتی رودخانهای متناسب با رژیم و انرژی جریانات سطحی خروجی از ارتفاعات، با ضخامت و گسترش متفاوت قرار گرفته است.
رسوبات آبرفتی محدوده متأثر از زمینشناسی حوزه آبریز، به ویژه واحدهای زمینشناسی حاشیه دشت و فرایند فرسایش و رسوبگذاری رودخانه بابلرود میباشد. بهطور کلی از جنوب به شمال دشت در اثر کاهش شیب بستر رودخانهها در محل ورود به دشت و کاهش انرژی جنبشی رودخانهها، رسوبات دانه درشتتر در ابتدای مسیر تهنشین شده و با حرکت به طرف نواحی مرکزی و شمال دشت، رسوبات بهتدریج دانهریزتر و با تخلخل مؤثر کمتر ایجاد شدهاند. ضخامت رسوبات آبرفتی در محدوده یکسان نبوده و در محل مخروطافکنهها و مسیر رودخانهها به حداکثر مقدار خود میرسد و در حد فاصل رودخانهها و بخشهای پایان دشتی ضخامت آبرفت بسیار کم میباشد (شکل4-10).
در مناطق ساحلی وقتیکه رسوبات دریایی تحت تأثیر جبهه قوی آب شیرین قرار میگیرند بهتدریج شسته شده و با خارج شدن آب شور دریا از لابهلای ذرات، آب شیرین جایگزین آن شده و آبخوان آبرفتی منطقه شکل میگیرد. وجود توالی دانهبندی افقهای ریز دانه و درشت دانه در آبرفتهای محدوده، باعث شکلگیری آبخوان آبرفتی آزاد در بخش اعظم محدوده گردیده است (تماب 1375، 191). تغییرات ضخامت اشباع آبخوان از کمتر از 10 متر در نواحی شمالی محدوده تا بیش از 150 متر در قسمتهای مرکزی و مخروطافکنهای میباشد (شکل4-11).
شکل (4-10): نقشه همضخامت آبرفت آبخوان محدوده بابل – بابلسر
شکل (4-11): نقشه همضخامت اشباع آبخوان محدوده بابل – بابلسر
4-3-2- بررسیهای ژئوفیزیکی
مطالعات ژئوفیزیک محدوده بابل – بابلسر در طی سالهای 1348 و 1357 توسط کمپانی ژنرال ژئوفیزیک و شرکت مهندسین مشاور آبکاو انجام پذیرفته است. تراکم سونداژها در این محدوده حدود 5/3 سونداژ در هر 25 کیلومترمربع میباشد که با طول حداکثر فرستنده جریان 2000=AB متر بعمل آمده است (شکل4-12).
4-3-3- تغییرات مقاومت ویژه الکتریکی
با توجه به نقشه مقاومت الکتریکی ویژه ظاهری (شکل4-13)، محدوده مطالعاتی را از لحاظ بررسی آبدهی و کیفیت شیمیایی منابع آبزیرزمینی به نواحی زیر تقسیم کرد (تماب 1375، 187):
– نواحی که مقاومت ویژه آنها کمتر از یک اهممتر(Ωm) میباشد دارای رسوبات دانهریز و املاح زیاد هستند و تا عمق حدود 150 متری فاقد آب شیرین زیرزمینی میباشند.
– نواحی محصور بین منحنیهای یک و پنج اهممتر اغلب دانهریز و خصوصاً در اعماق بیش از 100 متر حاوی آب شور میباشند، ولی در جهت ازدیاد رقم مقاومت از یک به پنج اهممتر در اعماق کمتر از 50 متر احتمال وجود سفرههای آب لبشور تا نسبتاً شور میرود و از لحاظ اهمیت استفاده در رده نسبتاً بد تقسیمبندی میشوند.
– نواحی محصور بین منحنیهای پنج تا ده اهممتر ضخامت سفره شیرین آبزیرزمینی، قابل توجه و در جهت ازدیاد مقاومت از پنج به ده اهممتر، تقریباً از 50 تا حدود 100 متر افزایش مییابد. از لحاظ اهمیت استفاده در رده متوسط قرار میگیرند.
– نواحی محصور بین منحنیهای ده تا بیست اهممتر، شامل رسوبات دانه متوسط و حاوی منابع آب شیرین میباشند، بعبارتی این نواحی را مرز گسترش مخروطافکنههای دشت میتوان قلمداد کرد. ضخامت این نواحی تا حدود 150 متر برآورد میگردد و از لحاظ بهرهبرداری از منابع آبزیرزمینی نیز در حد خوب است.
– نواحی با مقاومت مخصوص بیشتر از 20 اهممتر، مخروطافکنهها و قسمت کوهپایهی دشت را شامل شده، دارای رسوبات دانه درشت و در مخروطافکنهها دارای ضخامتی بیش از 200 اهممتر میباشند و بهترین نواحی از لحاظ بهرهبرداری آبزیرزمینی هستند.
با توجه به شکل (4-13) مشاهده میشود که بخش شمالی محدوده بابل – بابلسر جزء نواحی با مقاومت ویژه کمتر از یک اهممتر است که مؤید رسوبات دانهریز و املاح زیاد میباشد. قسمتهای اعظم
شکل (4-12): نقشه موقعیت مقاطع ژئوالکتریک محدوده بابل – بابلسر
شکل (4-13): نقشه هم مقاومت ویژه ظاهری محدوده بابل – بابلسر
مرکزی دشت دارای مقاومت مخصوص بالای 20 اهممتر بوده و در بخش جنوبی دشت بیشتر میشود که مخروطافکنهها و قسمت کوهپایهی دشت را شامل و مؤید منابع آبی خوب تا عالی از لحاظ بهرهبرداری آب زیرزمینی میباشد.
4-3-4- تغییرات مقاومت عرضی آبخوان
با توجه به نقشه مقاومت عرضی محدوده بابل – بابلسر (شکل4-14) خصوصیات دشت به صورت زیر میباشد (تماب 1375، 191):

Share this post

Post navigation

You might be interested in...