مقاله درمورد فرآیندهای اصلی و گیاهان دارویی


Widget not in any sidebars

ترکیبات آروماتیک طبیعی بویژه اترهای روغنی در صنعت طعم دهنده ها و خوشبو کننده ها به عنوان ترکیبات پایه از اهمیت بسزایی برخوردار هستند (ایال شیمونی و همکاران 2000) .
ترپنها به طور وسیعی به عنوان ترکیباتی با خواص اسانسی در صنایع بهداشتی و آرایشی و غذایی کابرد دارند، پینن ها ترکیبات مونوترپنی که بیوسنتز آنها در دنیای گیاهان با متابولیت های میانی گرانیل پیرو فسفات کاملاً شناخته شده است (کوشک آبادی و همکاران، 1379)
پنین ها ترکیبات تشکیل دهنده بسیاری از روغن های گیاهی مانند روغن باریجه می باشد، صمغ و به عبارت دیگر روغن این گیاه منبعی سرشار از بتاپنین است (پرویز باباخانلو و همکاران، 1377)
1-4-5-2- هیدرو کربنها با اسکلت غیر ترپنی:
استرهای تیول، پیرازین و هیدروکربن های غیر تربنی ترکیبانی هستند که با مقادیر کم و ساختمان های کاملاً متفاوت مسئول بوی مخصوص و قوی باریجه هستند، مواد صمغی باریجه حاوی گالاکتوز، آرابینوز، گالاکتیک اسید، 4-متیل گلوکورینک اسید و آمبلی فرون می باشد.
1-4-5-3سزکوئی ترین ها
1-4-5-4آزولن ها:
1-5اسانس ها :
سومین گروه از مواد مؤثره موجود در گیاهان را اسانس ها تشکیل می دهند، اسانسها از نظر ترکیب شیمیایی همگن نیستند بلکه به صورت ترکیباتی مختلف مشاهده می شوند. ولی، به طور کلی از گروه شیمیایی موسوم به ترپن ها هستند و یا منشأ ترپنی دارند. این ترکیبات معمولاً از بو و مزه تندی برخوردارند و وزن مخصوص آنها غالباً از آب کمتر است (بندرت برخی از آنها وزن مخصوص بیشتر از آب دارند)(امید بیگی و همکاران، 1379)
این مواد به روغنهای فرار نیز معروف می باشند، اسانسها در سلول ها و کرک ها ترشحی منفرد و یا مجتمع، غده های ترشحی، مجاری ترشحی در قسمتهای سطحی و درونی اندامهای مختلف: برگها، گلها، میوه ها، جوانه ها و شاخه های گیاهان وجود دارند. سلولها و بافت های ترشحی مذکور ممکن است تنها در یک اندام گیاه وجود داشته باشد (مثلاً تنها در گل یا میوه) یا ممکن است در اندامهای مختلف گیاهان پراکنده باشند. در این صورت اسانس های حاصله از نظر کمیت و کییفیت و همچنین اجزاء و عناصر تشکیل دهنده از اندامی به اندام دیگر تفاوت دارند، اسانسها معمولاً در داخل سلول های گیاهی به شکر قطرات کروی و گلبول مانند جای گرفته اند.( ویس و همکاران، 1980).
وجود اسانس تنها در حدود 2000 گونه از 250000 گونه گیاهی گلداری که تا کنون شناخته شده گزارش گردیده است.مهمترین گیاهان دارویی حاوی اسانس متعلق به خانواده های: نعناع، سداب، مورد، گشنیز، کاسنی، کاج، سرو و تعداد کمی از گیاهان دیگر می باشند.دلیل اساسی ساخت و تشکیل اسانسها در گیاهان هنوز به خوبی مشخص نگردیده است ولی اسانسها به طور کلی بازماندهای ناشی از فرآیندهای اصلی متابولیسم گیاهان به ویژه در اوضاع تنشی محسوب می شوند.(امید بیگی و همکاران، 1379)
1-5-1خواص فیزیکی اسانس ها
موادی فرارند، در الکل و دیگر حلال های آلی حل می شوند، وقتی تازه باشند عمدتاً موادی بی رنگ به نظر می رسند و در این حال هیچگونه شباهتی به مواد روغنی ندارند.اسانس ها معمولاً متعلق به ترپن ها ، سزکوئی کربنها ، الکل ها، استرها ، آلدئیدها ، فنلها اترها و یا پراکسیدها می باشند. این مواد غالباً مانع رشد باکتریها می گردند و خاصیت ضد تورم ضد دل درد، آرام بخش، ضد نفخ، اشتها آور و گاهی اوقات خاصیت خلط آوری دارند.
ممکن است اسانسها با موادی نظیر رزینها و صمغ ها همراه گردند که در این صورت ترکیبات شیمیایی حاصل بسیار پیچیده می باشند. این ترکیبات معمولاٌ در دمای پایین به صورت جامدند و در دمای بالا ذوب و مایع می شوند. ترکیبات مذکور همچون خود اسانس ها غالباً توسط سلول های مجاری ترشحی خاصی ساخته شده و در این مجاری انبار می گردند. استخراج این مواد عموماً به کمک تقطیر با بخار آب انجام می گیرد، معمولاً در آب حل نمی شوند (با به سختی حل می شوند)(ویس و همکاران، 1980)
1-5-2استخراج اسانس ها :
به طور کلی سه روش برای استخراج مواد مذکور وجود دارد که عبارتند از:
1-5-2-1 استخراج اسانس از راه تقطیر با آب یا بخار:
تقطیر (به صورت قطره در آوردن) عبارتست از تبدیل بخارات آب به قطرات آب که این تغییر و تحول تحت تأثیر جریان هوایی سرد صورت می پذیرد.(امید بیگی، 1379)
تقطیر ممکن است به یکی از دو روش زیر انجام پذیرد:
تقطیر ساده: با این روش می توان اقدام به جدا کردن مواد متشکله مایعاتی نمود که آن مواد از نقاط جوش متفاوتی برخوردار باشند، در این اقدام با افزایش درجه حرارت مواد متشکله یک به یک، به حسب نقطه جوش خود، به تدریج بخار و از هم جدا می شوند.
تقطیر با آب : از این روش برای جداسازی مواد غیر محلول در آب (مثل اسانسها) استفاده می شود در واقع آب و اسانس با هم تقطیر می شوند، با استفاده از این روش به سهولت می توان اقدام به استخراج اسانسها از گیاهان مورد نظر نمود (امید بیگی، 1379)