مقاله درمورد شرایط محیطی و مواد معدنی


Widget not in any sidebars
نوع اشکی آن بر اثر نیش حشرات و یا پیدایش خراش به طور طبیعی از قاعده ساقه به خارج ترشح می شود. نوع دیگر که بیشتر در بازار تجارت موجود است و در معرض استفاده قرار می گیرد معروف به باریجه توده ای است که با ایجاد شکاف و تیغ زدن در گیاه بدست می آید.
برای برداشت و به دست آوردن شیره گیاه در فصل بهره برداری (اواخر خرداد تا اوایل مرداد) ابتدا خاک پای بوته را در قاعده ساقه و اطراف ریشه به عمق 15- 10سانتیمتر کنار زده و آن ناحیه را به خوبی تمیز نموده سپس در ناحیه ریشه با تیغه های مخصوصی عمل تکه برداری انجام می شود که بلافاصله شیره سفید رنگ از محل تیغ زده شده خارج و به تدریج در مجاورت هوا سفت و قهوه ای می گردد برای اینکه شیرابه حاصل با خاک تماس پیدا نکند تخته سنگ کوچکی در زیر محل برش قرار داده می شود (دکتر زرگری و همکاران، 1367).
در صورت شاداب بودن گیاه عمل تکه برداری و برش به دفعات تا زمانی که شیره استخراج شود ادامه می یابد میزان تولید باریجه از بوته به قوی یا ضعیف بودن گیاه و دفعات تیغ زنی بستگی دارد. ولی به طور متوسط از هر بوته 50 تا 150 گرم و گاهاً 250 گرم شیره برداشت می شود.

شکل1-3 نحوه بهره برداری از گیاه باریجه
بر اساس دستورالعمل بهره برداری مرتع و به لحاظ اینکه این گیاه به تجدید و قدرت و شادابی مجدد نیاز دارد بهره برداری از آن در تناوب قرار می گیرد و قطعه بهره برداری شده برای مدت 2-3 سال متوالی باید تحت استراحت قرار گیرد (دکتر زرگری و همکاران 1367).
تکثیر باریجه از طریق بذر صورت می گیرد و پس از ریزش طبیعی بذر در تیر و مرداد ماه و پشت سرگذاردن دوره خواب در پاییز و زمستان، در بهار سال آینده چنانچه بذر در شرایط بهینه رشد قرار گیرد مشروع به جوانه زدن و سبز شدن می کند.این گیاه در سال های اولیه رشد از ناحیه تنه خشک شده و یا توسط دام چرا می گردد ولی رشه گیاه همچنان در خاک باقی مانده و در سال بعد مجدداً از ناحیه یقه مجدداً برگ ها ظاهر شده و رویش خود را ادامه می دهد (حلاقی مرئی ،1365)
باریجه یک گیاه منوکاربیک است یعنی در سالهای اولیه رشد برگهای روزت تولید می کند و پس از چند سال که از 4 سال گاهاً 12 سال هم ذکر گردیده است که بسته به شرایط محیطی از جمله رطوبت مناسب و میزان بارندگی سالیانه و به ویژه بارش برف و تنش سرما، باریجه به مرحله گلدهی می رسد و در سال آخر زندگی گیاه، ساقه گلدهنده ظاهر شده که بعداً گل و میوه روی آن تشکیل می شود، در این سال ریشه پوسیده و گیاه از بین می رود (حلاقی مرئی، 1365)
لذا باید توجه داشت که جهت زادآوری باید حداکثر دقت در زمان برداشت صورت گیرد. یعنی زمانیکه گیاه در سال آخر حیات خود باشد از تیغ زدن گیاه به جهت تولید بذر بیشتر جلوگیری به عمل آید.جهت اهلی کردن گیاه باریجه کار تحقیقاتی در سال 72 در مزرعه تحقیقاتی شرکت باریج اسانس انجام شد، بدین ترتیب که با ایجاد بستر مناسب کشت (مشابه شرایط رویشگاه طبیعی) پس از استراتیفیه کردن و تأمین نیاز سرمایی بذر جهت گذران دوره خواب نسبت به کشت بذور اقدام شد.

شکل 1-4مراحل مختلف گیاه باریجه در شرایط مزرعه
گیاهان حاصل به نسبت، رشد طبیعی خود را دنبال نموده تا اینکه ساقه گل دهنده آن در سال 77 ظاهر شد اما از نظر ظاهری به ارتفاع و طول دوره ماندگاری ساقه با شرایط رویشگاه طبیعی متفاوت بود. نام شرکت باریج اسانس نیز از گیاه باریجه اقتباس شده است.
1-4-3- مصارف داروئی:
در گذشته از صمغ باریجه برای ضدعفونی آب قنوات و چشمه ها، درمان زخمها، ترمیم کننده زخمهای سطح بدن، تاول های پوستی و معدی، دندان درد، قولنج، دفع کرمهای معده و روده، ضد تشنج، تسهیل کننده هضم، ضد گرفتگی عضلانی، بادشکن، خلط آور و داروی سینه استفاده می شده است (شاهرخی و همکاران،1375)
1-4-4- مصارف صنعتی:
استفاده از صمغ باریجه در صنعت عطر و ادکلن و ساخت نوعی چسب بی رنگ جهت چسباندن الماس استفاده می شود و از اقلام مهم و صادراتی می باشد (دکتر زرگری، 1367)
1-4-5- مواد متشکله:
الئوگم زرین باریجه دارای 5-3 درصد اسانس، 70-50 درصد رزین، 40-20 درصد مواد صمغی، 10-1 درصد رطوبت و مواد معدنی می باشد.
اسانس باریجه از 6 گروه ترکیبات مختلف تشکیل شده است.
1-4-5-1- هیدروکربنهای ترپنی:
حدود 75-63 درصد اسانس را تشکیل می دهند و حاوی Bپینن، پینن، دلتا – 3- کارن، و هیدروکربنهای دیگر مانند میرسن، پاراسمین، لیمونن، کرپیونولن می باشد.