مقاله تعهد سازمانی و رضایت شغلی و رفتار شهروندی سازمانی


Widget not in any sidebars

ویژگی های شغلی
ویژگی های سازمانی
رفتار رهبری
پژوهش های اولیه که ویژگی های فردی را مورد توجه قرار داده اند، بر دو محور متمرکز هستند، نخست اینکه، این عامل به عنوان زیربنای رضایت کارکنان، تعهد و ادراک از عدالت تلقی می شود، و دوم اینکه محققان، ارتباط معنادار آن را با رفتار شهروندی سازمانی نشان داده اند.
در خصوص متغیرهای شغلی، عمده تحقیقات در مورد تئوری جانشینهای رهبری بوده، که نتایج بیانگر ارتباط معنادار و مستمر ویژگی های شغلی با مؤلفه های رفتار شهروندی سازمانی است، به طوری که بازخورد شغلی و رضایتمندی درونی با رفتار شهروندی سازمانی ارتباط مثبت و تکراری بودن شغل با آن ارتباط منفی دارد.
ویژگی های سازمانی از نظر ارتباط با رفتار شهروندی سازمانی دارای نوعی به هم ریختگی است، رسمیت، انعطاف و حمایت ستادی ارتباط مستمری با رفتار شهروندی سازمانی ندارند، با این حال، مؤلفه همبستگی گروهی با تمام مؤلفه های رفتار شهروندی سازمانی ارتباط معنادار دارد.
در خصوص رفتار های رهبری می توان گفت که رهبری از طرق زیر بر فرهنگ سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی تأثیر گذار است: الگو و نمونه بودن، نحوه تخصیص منابع سازمان، معیارهایی که به وسیله آن به استخدام، ترفیع، و یا اخراج کارکنان اقدام می کنند، و آنچه به آن توجه داشته و آنچه به آن اهمیت می دهند .نتیجه تحقیقات نشان می دهد مدیران باید از رهبری خدمتگزار ، اقدامات نظام های ارائه دهنده خدمت، مدیریت منابع انسانی البته بجزء خدمت دهی رو در رو برای تأثیرگذاری مستقیم بر رفتار شهروندی سازمانی و بهبود رضایت شغل کارکنان و رفتار شهروندی استفاده کنند.
امروزه رجحان اقتصاد خدمت محور بر اقتصاد تولیدی محور و ضرورت ارائه خدمات برتر و با کیفیت برتر سبب شده است که سازمان ها سرمایه انسانی را به عنوان عامل کلیدی در کسب مزیت رقابتی در نظر گیرند. زمانی کارکنان یک سازمان می توانند تعامل خوب با مشتریان داشته باشند که از شغل و جایگاه سازمانی خود راضی و خشنود باشند. کارمندانی که احساس رضایت می کنند معمولاً متمایل به رفتار شهروندی سازمانی هستند (اسلامی و همکاران ، 1390).
2-3) بررسی پژوهش های انجام شده پیرامون موضوع
2-3-1) مقدمه :
هدف از این بخش بررسی اجمالی پژوهش ها و مطالعاتی است که در زمینه رفتار شهروندی سازمانی و رهبری خدمتگزار انجام گرفته است، مطالعه این تحقیقات ، خواننده را با زمینه تحقیق و کارهای صورت گرفته قبلی آشنا نموده و علاوه بر آن از نظر محتوا بر غنای مطلب می افزاید، هرچند که بیشتر کارهای انجام شده، به طور مستقیم، با موضوع تحقیق حاضر ارتباط ندارد و اکثر پیشینه های یاد شده، به بررسی یکی از دو متغیر پرداخته اما از نظر محتوایی و هم از نظر موضوعی، زمینه و زاویه دید مناسبی برای اجرای بهتر تحقیق فراهم آورده است .
2-3-2) : پژوهش های انجام شده در خارج از کشور :
– در تحقیقی از نوع همبستگی تحت عنوان «رابطه بین رهبری خدمتگزار، رفتار شهروندی سازمانی، تناسب شخصی سازمان و هویت سازمانی» توسط میشل واندی در کشور آمریکا انجام شد به بررسی تأثیر رهبری خدمتگزار بر رفتار شهروندی سازمانی توسط دو متغیر تعدیل کننده تناسب شخص – سازمان (O-P fit) و هویت سازمانی پرداخته شده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که رهبری خدمتگزار با احتساب متغیر تعدیل کننده تناسب شخصی – سازمان دارای رابطه مستقیم و مثبت با رفتار شهروندی سازمانی است. در این تحقیق از ابعاد لیدن و همکاران برای سنجش تأثیر رهبری خدمتگزار بر رفتار شهروندی سازمانی استفاده شده است.
– رابعه اسلم در سال 2011، در تحقیقی از نوع علمی ، تحت عنوان «بررسی ارتباط میان رفتار شهروندی سازمانی با رضایت شغلی، تعهد سازمانی و گردش مالی» طی یک مطالعه موردی، به بررسی تأثیر رفتار شهروندی سازمانی، بر نگرش و رفتار اساتید دانشگاه بنجاب پاکستان پرداخت. وی رفتار 150 نفر از اساتید پنج دانشکده از 13 دانشکده دانشگاه بنجاب را که با نمونه گیری مرحله ای انتخاب شده بودند، مورد مطالعه قرار داد. برای بررسی رفتار شهروندی سازمانی نمونه مورد پژوهش، از پرسشنامه پودساکف و همکاران (1990) استفاده شده است. بررسی رفتار اساتید مورد مطالعه حاکی از این بود که، افرادی که رفتار شهروندی سازمانی بیشتری از خود نشان می دهند از رضایت شغلی و تعهد سازمانی بالاتری برخوردار بوده و کمتر با گردش مالی درگیر می شوند.
نتایج بدست آمده از این تحقیق نشان می دهد ما بین رفتار شهروندی سازمانی با رضایت شغلی و تعهد سازمانی، ارتباط مثبت و مستقیم به ترتیب با ضریب همبستگی 43/0 و 68/0 وجود داشته، اما رفتار شهروندی سازمانی با گردش مالی دارای ارتباط ضعیف است.
– آرن کوهن از دانشگاه حیفا، در سال 2000، با توجه به فرضیه پودساکف و مکنزی (1977) مبنی بر تأثیر رفتار شهروندی سازمانی در افزایش نرخ عملکرد عمومی پرسنل و بهبود بهره وری، به بررسی تأثیر رفتار شهروندی سازمانی بر رفتار شهروندی در سطح جامعه مدنی پرداخته است. وی در پژوهش تحت عنوان «آیا شهروند خوب، شهروند سازمانی خوب است ؟ » با پذیرش رابطه بالقوه رفتار شهروندی سازمانی با رفتار مشتری گرا، به ویژه در سازمان های دولتی که به طیف وسیعی از جمعیت ارائه خدمت می شود، رابطه رفتار شهروندی سازمانی با رفتار شهروندی عمومی در میان 200 نفر از کارکنان و سرپرستان یک سازمان بزرگ در حوزه بهداشت عمومی در کشور فلسطین اشغالی را مورد بررسی قرار داده است. ابعاد موردمطالعه آرن برای متغیر رفتار شهروندی عمومی عبارتند از :
– مشارکت در فعالیت های اجتماعی
– مدینت
– وفاداری شهروندی
همچنین وی برای مطالعه رفتار شهروندی سازمانی از دو بعد نوع دوستی و وجدان کاری سود جسته است. محقق به بررسی ارتباط مستقیم رفتار شهروندی و رفتار شهروندی عمومی و نیز ارتباط غیرمستقیم این دو عامل، با توجه به متغیرهای میانجی نظیر مشارکت در تصمیم گیری، تعهد سازمانی و رضایت شغلی پرداخته است. نتایج به دست آمده از این تحقیق نشان می دهد، فرضیه ها و مدل تحقیق بیانگر این است که رفتار شهروندی سازمانی از طریق متغیرهای میانجی، با رفتار شهروندی عمومی، دارای رابطه مثبت است و ارتباط مستقیم میان آنها معنی دار نمی باشد.
– در تحقیقی که توسط رابرت ویزلو در سال 2009 تحت عنوان «رفتار شهروندی سازمانی و خدمت محوری» انجام شد نشان داده شد به طور کلی ارتباط میان خدمت گرایی و رفتار شهروندی سازمانی دارای همبستگی مثبت می باشد.
2-3-3) پژوهش های انجام شده در داخل کشور :