مقاله بکارگیری فناوری اطلاعات و برنامه ریزی استراتژیک


Widget not in any sidebars
امنیت عمومی
مدیریت معاملات
Flood Recovery
زیر ساخت های نظامی
بخش های دولت
جدول ‏21 : کاربردهای دولت الکترونیک در مدیریت جامعه و افکار عمومی ( Joseph & Kitan,2008 )
وظیفه دولت ها در قبال شهروندان ، فراهم آوردن گستره ای از خدمات کارا و مفید و با هزینه کم در جهت رفع نیازهای آنهاست ( Fahnbulleh,2005 ) . در سال 1990 محققی به نام Freeman اهمیت استفاده از فناوری اطلاعات را در ارائه این خدمات مورد بررسی قرار داد و به دولت ها هشدار داد که از اهمیت این موضوع غافل نشوند. در راستای این هشدار، بخش های مختلف دولت و سیاست گذاران جامعه علاقه خود را نسبت به تغییرات حاصل از بکارگیری فناوری اطلاعات ابراز کرده اند. هرچند که اطلاعات دقیقی از کیفیت و کارایی بکارگیری دولت الکترونیک در بخش های مختلف دولت در دسترس نیست اما همین که هر روزه تعداد بخش هایی که در صدد استفاده از فناوری اطلاعات در فرایند کاری خود هستند افزایش می یابد از روند رو به رشد استفاده از فناوری اطلاعات در دولت ها خبر می دهد ( Estevez & Joseph,2008 ) . همانطور که این روند رو به رشد ادامه پیدا می کند انتظار می رود که تاثیرات مثبتی در نحوه تعامل شهروندان با دولت و سیاست های کارکردی دولت داشته باشد. از آنجایی که استفاده از دولت الکترونیک در حال گسترش است، پس پرداختن به حیطه کاری و تطبیق و تاثیرگذاری آن در هر یک از بخش های چهارگانه دولت مهم بنظر می رسد. رای گیری الکترونیکی هم یکی از مهمترین استفاده های دولت الکترونیک در بخش “شهروندان” می باشد.
در سال 2001 شورایی که برای ارزیابی عملکردی دولت ها تشکیل شده بود طی گزارشی دولت الکترونیک را بعنوان مهمترین عامل در بهبود کارایی دول و گسترش و نفوذ دموکراسی در کشورها معرفی کرده و اذعان داشت که این مزایا بخاطر افزایش کارایی و کاهش زمان انجام فعالیت های دولتی می باشد که باعث می شود مردم خود را نزدیک به دولت احساس کرده و نسبت به دولت خود احساس مسئولیت کنند.
علاوه بر تعریف بالا و ده ها تعریف دیگر که برای دولت الکترونیک ارائه شده است ، گزارش سازمان همکاری های اقتصادی و توسعه ای در سال 2001 ، دولت الکترونیک را استفاده از فناوری اطلاعات و ابزارهای ارتباطی به خصوص اینترنت برای دستیابی به یک دولت بهتر تعریف می کند . Bretscneider (2003) دولت الکترونیک را استفاده دولت از اینترنت برای ارائه خدمات ، جمع آوری اطلاعات و گسترش دموکراسی معرفی می کند.
با در نظر گرفتن همه تعاریفی که برای دولت الکترونیک ارائه شده، می توان آن را در چهار بخش دسته بندی کرد : دولت با شهروندان ،دولت با کارمندان ، دولت با کسب و کار و دولت با دولت . رای گیری الکترونیک در گروه G2C قرار می گیرد. همه ارتباطات و تراکنش های الکترونیکی که بین دولت و یک یا گروهی از شهروندان شکل می گیرند نیز در این گروه جای می گیرند. دولت ها هم نسبت به این نوع تعاملات بسیار علاقه مند هستند چرا که یکی از اصول اساسی برای آنها خدمت رسانی به شهروندان و جلب رضایت آنان است. مطالعه ای که در سال 2001 توسط Hunter & Jupp در سطح دول جهان انجام شد مشخص کرد که دولت ها به این مهم پی برده اند که داشتن یک رویکرد شهروند مداری می تواند باعث موفقیت آنها در دستیابی به این هدف شود.
گروه G2E ارتباطاتی که بین دولت و کارمندانش وجود دارد را شامل می شود. سه مزیت اصلی که استفاده از دولت الکترونیک در این بخش می تواند دربر داشته باشد عبارتند از : بهبود و توسعه در برنامه ریزی استراتژیک،کاهش هزینه ها، بهبود خدمات بین مدیریت و کارمندان ( Ruel Bondaruk,Looise,2004 ) .
فعالیت ها و ارتباطاتی که با استفاده از ابزارهای الکترونیکی بین دولت و واحدهای کسب و کار صورت می گیرند در گروه G2B قرار می گیرد. بعنوان مثال می توان به وضع مالیات و پرداخت آن اشاره کرد که اگر این فرایند بصورت الکترونیکی انجام گیرد، بیان کننده یک خدمت دولت الکترونیک در گروه G2B خواهد بود.
گروه G2G نیز شامل ارتباطات الکترونیکی بین سازمانهای مختلف دولتی می شود که می تواند بصورت افقی ( زمانی که اطلاعات بین واحد های مختلف یک سازمان ردوبدل می شود ) و یا عمودی ( زمانی که یک سازمان با سازمان مشابه در بخش دیگر از دولت ارتباط برقرار می کند ) انجام شود.
آشنایی با مفهوم دولت الکترونیک را با ارائه چارچوب 5 مرحله ای که توسط ( Siau and Long,2005 ) برای توسعه دولت الکترونیک معرفی شده است به پایان می رسانیم. این فرایند پنج مرحله ای از تلفیقی از مدل های مختلف دولت الکترونیک که تاکنون معرفی شده اند استفاده کرده و یک چارچوب استاندارد و کلی را ارائه می کند. مرحله اول این فرایند ایجاد یک وب سایت غیرتعاملی که فقط شامل اطلاعات توصیفی و عمومی است می باشد. مرحله دوم تعامل است که راهی برای ارتباط دوطرفه و تبادل اطلاعات بین کاربران و وب سایت ایجاد می کند. گام سوم به مرحله عملکردی معروف است که سطحی پیشرفته از تعامل بین وب سایت دولتی و گروه های شهروندان و کسب و کارها را بیان می کند.
گام چهارم مرحله انتقال است . در این مرحله باید تمام فعالیت هایی که در درون یک سازمان دولتی صورت می گیرد اعم از نامه نگاری ها ، ارتباطات بخشها و … بر روی وب منتقل شود. گام پنجم که آخرین و پیشرفته ترین مرحله از این چارچوب می باشد گسترش دموکراسی است. این مرحله امکان مشارکت شهروندان در فرایندهای دولتی را از طریق وب مهیا می کند. بنابراین رای گیری الکترونیکی در این مرحله از فرایند توسعه دولت الکترونیک دخیل است و شکل می گیرد.
نظریه های عمومی در مسیر تطبیق و پذیرش فناوری
منظور از پذیرش فناوری، تمایل کاربران برای استفاده از آن است. همانطور که قبلا هم ذکر شد، تکنولوژی باعث ایجاد تغییر می شود، حال اگر شهروندان و کاربران در برابر این تغییرات مقاومتی از خود نشان ندهند و استفاده از آن را به استفاده از روش های سنتی ترجیح دهند می گوییم که آن فناوری مورد پذیرش قرار گرفته است ( Hendrik et al , 1984 ) .
تئوری هایی که در این رابطه مرور خواهیم کرد عبارتند از : گسترش نوآوری ها ، الگوهای پذیرش فناوری و نظریه اعتماد . در ادامه هرکدام از این رویکردها و تئوری ها را با جزئیات بیشتری بررسی خواهیم کرد و نحوه کاربرد آنها را مطالعه می کنیم.
گسترش نوآوری
یکی از تئوری های مفهوم تطبیق و پذیرش فناوری، تئوری گسترش نوآوری است. این تئوری به بررسی چگونگی ، چرایی و نرخ گسترش ایده ها و فناوری های جدید در جامعه می پردازد. هرچند مفهوم گسترش نوآوری در قرن نوزدهم مطرح شده بود اما این مفهوم با مطالعاتی که توسط راجرز روی پانصد مورد مختلف انجام گرفت به یک نظریه قوی تبدیل شد.
راجرز (1995) تئوری گسترش نوآوری را اینگونه تعریف می کند: “شناسایی چگونگی گسترش و عمومیت پیدا کردن یک پدیده جدید در طول زمان در یک جامعه “. او بیان می کند که ” یک نوآوری درواقع یک ایده یا عملی است که برای افراد تازگی داشته و قبلا با آن برخورد نکرده بودند ” ( Rogers,1995 ,p11 ) . او در مطالعات خود چهار فاکتور کلیدی که در فرآیند گسترش نوآوری تاثیر گذار هستند را مشخص کرده است؛ این فاکتورها عبارتند از : ماهیت نوآوری ، نحوه انتقال اطلاعات درباره نوآوری از فردی به فرد دیگر، مدت زمانی که برای گسترش یک نوآوری نیاز است و در آخر جامعه ای که فناوری جدید در آن معرفی می شود. تحقیقاتی که در زمینه گسترش یک نوآوری انجام می گیرند تاثیر این چهار فاکتور بر یکدیگر و بر سایر فاکتورها را مورد بررسی قرار می دهند چرا که نسبت های متفاوت این فاکتورها باعث کاهش یا افزایش سرعت پذیرش در یک جامعه می شود ( Rogers,1995 ) .