مقاله برنامه ریزی گردشگری و اشکال عمده گردشگری


Widget not in any sidebars
• گردشگری ماجراجویانه adventure tourism
یکی از انواع فعالیت های گردشگری که به سرعت در حال گسترش است، گردشگری با انگیزه خاص و ماجراجویانه است. این نوع گردشگری، تجزیه فزاینده بازارهای گردشگری را نشان می دهد.
در واقع، گردشگری ماجراجویانه به فعالیت گردشگرانی گفته می شود که از نظر جسمانی و شخصی خودشان را درگیر امور غالباً خطرناک می کنند. این امور شامل شکار حیوانات وحشی، قایق سواری در تندآب، سفرهای طولانی و دشوار در مناطق دور افتاده و…
• گردشگری مبتنی بر منابع طبیعی ecotourism
این نوع از گردشگری در حال حاضر توجه زیادی را به خود جلب کرده است و رشد فزاینده ای دارد. استفاده از منابع طبیعی مانند جنگل، دریا، کوه ها، کویرها و دریاچه ها که غالباً هدف اصلی آن بوم شناسی محیط های طبیعی است. از سوی دیگر، با توجه به ورود مباحث جدیدی نظیر توسعۀ پایدار در جوامع مختلف، اکوتوریسم اهمیت زیادی به دست آورده است.
افزون بر اشکال عمده گردشگری، گونه های مختلف دیگر گردشگری عبارتند از :
• گردشگری مذهبی religion tourism : شامل دیدار از اماکن مذهبی و انجام فرایض مذهبی
• گردشگری قومی ethnic tourism : شامل مسافرت به مناطق دورافتاده به منظور آشنایی با آداب و سنن و…
• گردشگری نوستالژیک : شامل مسافرت به مقاصدی که قبلاً برای اشخاص یادآور خاطرات ویژه ای است مانند سفر به مناطق جنگی
• گردشگری درمانی health tourism : شامل مسافرت برای اهداف درمانی مانند استفاده از چشمه های آبگرم
• گردشگری ورزشی : شامل دیدار از اتفاقات مهم ورزشی مانند المپیک
• گردشگری تجاری و بازرگانی : شامل مسافرت برای اهداف تجاری و بازرگانی مانند شرکت در نمایشگاه های تجاری وصنعتی
• گردشگری روستایی rural tourism : شامل بازدید از مناطق روستایی و ویژگی های منحصر به فرد آنها، مانند ماسوله و کندوان
• گردشگری تاریخی historical tourism : شامل دیدار از مناطق فرهنگی، تاریخی وجاذبه های قدیمی
• گردشگری مبتنی بر دیدار دوستان و بستگان visiting friends and relatives
(حیدری چیانه،1390، ص38)
2- 4 برنامه ریزی گردشگری
برنامه ریزی، واژه ای است که تعاریف بسیار گوناگون برای آن ارائه شده است و یافتن تعریفی واحد برای آن بسیار مشکل است. برنامه، نمایش منظم و یا رعایت سلسله مراتب فعالیت های مرتبط به هم و مرتبط به یک رشته تصمیمات منظم و برحسب دوره های زمانی مختلف است. به عبارت دیگر، برنامه ریزی تصمیمات منظم بر اساس سلسله مراتب عملیات است. (شادکام بداغ،1390،ص18)
در بسیاری از کشورها، گردشگری بدون پیروی از هرگونه سیاست واقعی جهت حمایت و نگهداری از محیط طبیعی توسعه یافته است. علت آن در مواردی عدم توانایی مالی و بیشتر عدم آگاهی کافی از خساراتی است که گردشگری می تواند ایجاد کند. (ولا و بیچریل،1390،ص247)
مقوله ارزیابی از مهم ترین ابعاد برنامه ریزی گردشگری محسوب می شود، چرا که باید میان اهداف برنامه ریزی و فرایند برنامه ریزی، پیوند علمی و منطقی برقرار شود. از آنجا که صنعت گردشگری همواره دارای تأثیرات مثبت و منفی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و زیست محیطی در سطوح مختلف جوامع است، همین تأثیرات نقش ارزیابی در این صنعت را دو چندان می کند. (حیدری چیانه،1390،ص72)
مدیریت و اجرای فعال برنامه ها و توجه فوری به پیامدهای آشکار، اثرات مثبت را حداکثر و اثرات منفی را حداقل خواهد کرد. نظارت و هدایت گرایش های اجتماعی باید یک بخش جاری و ثابت از تلاش‎های مدیریت باشد. تلاش برای نظارت، خود می تواند مشکلات نواحی را شناسایی کرده و به مسؤولان این امکان را بدهد تا عکس العمل های خطرناک جامعه را در زمانی مناسب، قبل از وقوع بحران خنثی کنند؛ اقدامی که متأسفانه جوامع اندکی به طور فعال به آن توجه دارند. (گوهری،1390،ص29)
در این میان، نقش دولت در عرصۀ گردشگری به برنامه ریزی، نظارت و کنترل بازمی گردد. در این وظیفه دولت می کوشد تا آثار گردشگری هر محیط طبیعی را کنترل نموده و به تعبیری ضمن تقویت آثار مثبت، آثار منفی را محدود سازد. به عنوان مثال و در قالب امر برنامه ریزی دولت مکلّف خواهد بود که موضوع گسترش و توسعه گردشگری در یک منطقه را به کمک صاحبان اطلاع و کارشناسان با توجه به چهارچوب ها و اهداف دارای اولویت خود برنامه ریزی کند و ضوابط فعالیت فعالین بخش خصوصی علاقه مند به سرمایه گذاری در زمینه گردشگری در این محل را تعیین نماید.
(رنجبریان وزاهدی،1390صص161و163) مناطقی که در آنها توسعه توریسم بدون استفاده از منافع برنامه ریزی صورت پذیرفته، مشکلاتی را به وجود می آورند که برای ساکنین محلی زیان بار بوده و برای بسیاری از توریست ها نیز نامطبوع است. (رنجبریان و زاهدی،1379،ص13)
بنابراین، برنامه ریزی صحیح و طراحی مناسب، به معنای عینیت بخشیدن به استفاده های ممکن از سرزمین است. (دهداردرگاهی و دیگران، sep2011،ص2)