مقاله با موضوع کشاورزی پایدار و تجزیه واریانس


Widget not in any sidebars

4-8- وزن صد دانه
مطابق جدول تجزیه واریانس 4-1 وزن صد دانه نخود نیز در سطح آماری 1 درصد تحت تاثیر سیستم‌های کودی و ارقام نخود قرار گرفت. بر اساس شکل 4-9 در تیمار 50 درصد کود نیتروژن + 50 درصد کود نیتروکسین و رقم آزاد بیشترین وزن صد دانه نخود به دست آمد که با رقم آزاد در تیمار مصرف کود نیتروژن به تنهایی اختلاف معنی‌داری نداشت. در همین رابطه باید به گزارش خلیلیان اکرامی (2006)، اشاره داشت که استفاده از کودهای بیولوژیک به واسطه آزادسازی باکتری‌های تثبیت کننده‌ی نیتروژن مانند ازتوباکتر و آزوسپریلیوم را سبب اختلاف معنی‌دار در عملکرد دانه دانسته است و همچنین همبستگی مثبت و معنی‌دار عملکرد دانه با تعداد دانه درغلاف، وزن صد دانه تر و عملکرد بیولوژیک می‌تواند افزایش عملکرد دانه را توجیه نماید. از طرف دیگر وزن صد دانه رقم آرمان نیز در تیمارهای تیمار 50 درصد کود نیتروژن + 50 درصد کود نیتروکسین، کود نیتروژن و کود نیتروکسین به تنهایی اختلاف آماری معنی‌داری نداشت (شکل 4-9). به نظر می‌رسد در تیمار شاهد بدون مصرف کود، به دلیل عدم مصرف کودهای نیتروژنه و نیتروکسین، مواد غذایی در حد لازم به سمت اندام‌های ذخیره یعنی دانه انتقال نیافت. همچنین بر اساس جدول مقایسه میانگین 4-8 وزن صد دانه نخود در تیمار 50 درصد کود نیتروژن + 50 درصد کود نیتروکسین و رقم آزاد در بیشترین مقدار خود بود. در رابطه با تاثیر مصرف کودهای بیولوژیک موسوی جنگلی و همکاران (2006)، اعلام نمودند که افزایش فسفر قابل جذب به وسیله‌ی باکتری‌های حل کننده فسفات که به واسطه مصرف کودهای بیولوژیک آزاد شدند تا حد معینی می‌تواند موجب افزایش وزن هزار دانه ذرت شود. همچنین در آزمایشی تلقیح مزرعه نخود با آزوسپریلیوم، افزایش فوق العاده‌ای را در وزن صد دانه و عملکرد دانه داشت (یاهالوم و همکاران، 1984). در دسترس بودن نیتروژن از طریق مصرف کود یا تلقیح، به طور مستقیم یا غیرمستقیم بر رشد گیاه تأثیر دارد. نیتروژن با شرکت در ترکیبات پروتئینی و آمینی (مانند 1و 3-دی آمین پروپان) علاوه بر نقش حفاظتی بر برخی آنزیم‌ها و پایداری pH سلول در جابجایی عناصر دیگر از راه آوند چوبی نقش دارد. در نتیجه، این واکنش‌ها منجر به افزایش تعداد غلاف در بوته و وزن صد دانه می‌گردد (مارشنر، 1995). در رابطه با افزایش وزن صد دانه نخود به واسطه اعمال کودهای بیولوژیک در کنار کودهای نیتروژنه، نتایج به دست آمده از این تحقیق با نتایج موسوی جنگلی و همکاران (2006)، همخوانی داشت.
جدول 4-8- مقایسه میانگین اثرات ساده صفت وزن صد دانه تحت تاثیر سیستم‌های کودی و ارقام نخود
تیمار
صفت سیستم‌های کودی ارقام
کود نیتروژن کود نیتروکسین 50 درصد نیتروژن + 50 درصد نیتروکسین شاهد بدون مصرف کود رقم آزاد رقم آرمان
وزن صد دانه (g) b44/27 c63/25 a18/29 d42/21 a49/28 b70/26
حروف مشترک؛ عدم تفاوت معنی دار در سطح 5 درصد احتمال توسط آزمون دانکن

شکل 4-9- اثرات متقابل سیستم‌های کودی و ارقام نخود بر وزن صد دانه
4-9- عملکرد دانه
بر اساس جدول تجزیه واریانس 4-1 عملکرد دانه نخود در سطح آماری 1 درصد تحت تاثیر تیمارهای سیستم کودی و ارقام نخود قرار گرفتند. در شکل 4-10 مشاهده شد که تیمار 50 درصد کود نیتروژن + 50 درصد کود نیتروکسین به همراه رقم آزاد دارای بیشترین عملکرد دانه نخود بود. نکته مهم و قابل توجه در این است که با مصرف توأم کودهای نیتروژن و نیتروکسین علاوه بر آزاد سازی عناصری از قبیل فسفر در خاک و تغذیه بهتر گیاه به نظر می‌رسد که مصرف کودهای شیمیایی نیز تا حد زیادی کاهش یابد که با گذشت زمان مشکلاتی از قبیل شور شدن خاک، ورود نیترات به آب‌های زیرزمینی و غیره کاهش خواهد یافت. رقم آزاد در این تیمار دارای عملکرد کمتر و معنی‌داری نسبت به رقم آزاد بود. مصرف کود نیتروژن به تنهایی در رتبه دوم قرار گرفت و پس از آن تیمار مصرف نیتروکسین به تنهایی قرار گرفت. در نهایت تیمار عدم مصرف کود در رتبه آخر قرار گرفت. با توجه به عدم مصرف هر گونه کودهای نیتروژنه و نیتروکسین کاهش عملکرد دانه در این صفت قابل پیش‌بینی بود. همچنین بر اساس جدول مقایسه میانگین اثرات ساده 4-9 تیمار تیمار 50 درصد کود نیتروژن + 50 درصد کود نیتروکسین به همراه رقم آزاد دارای بیشترین عملکرد دانه نخود بود. در رابطه با تاثیر تلفیقی کودهای نیتروژن و نیتروکسین طبق نتایج بخشائی و همکاران (1389)، تیمارهای نیتروژن همراه با کود بیولوژیک نیتروکسین بیشترین عملکرد دانه در هکتار را از خود نشان دادند. کاربرد کودهای بیولوژیک نیتروکسین و دامی باعث بهبود ساختمان خاک و پروسه‌های فیزیولوژیکی گیاه شده، همچنین ظرفیت نگهداری آب در خاک را بالا می‌برد و از این طریق باعث افزایش عملکرد دانه می‌شود (لطفی و همکاران،1389). به نظر می‌رسد افزایش عملکرد دانه در تیمارهای کود بیولوژیک نیتروکسین همراه با کود شیمیایی می‌تواند به دلیل تاثیر توأم باکتری‌های محرک رشد و کود شیمیایی در فراهمی عناصر غذایی باشد. نتایج به دست آمده از این تحقیق در رابطه با تاثیر کودهای تلفیقی نیتروژن و نیتروکسین بر افزایش عملکرد دانه با نتایج بخشایی و همکاران (1389)، همخوانی دارد.
جدول 4-9- مقایسه میانگین اثرات ساده صفت عملکرد دانه تحت تاثیر سیستم‌های کودی و ارقام نخود
تیمار
صفت سیستم‌های کودی ارقام
کود نیتروژن کود نیتروکسین 50 درصد نیتروژن + 50 درصد نیتروکسین شاهد بدون مصرف کود رقم آزاد رقم آرمان
عملکرد دانه (kg/ha) b52/1021 c28/886 a53/1418 d46/620 a62/1352 b23/968
حروف مشترک؛ عدم تفاوت معنی دار در سطح 5 درصد احتمال توسط آزمون دانکن

شکل 4-10- اثرات متقابل سیستم‌های کودی و ارقام نخود بر عملکرد دانه
4-10- عملکرد بیولوژیک
عملکرد بیولوژیک نخود نیز در سطح آماری 1 درصد تحت تاثیر تیمارهای کودی و ارقام نخود قرار گرفت (جدول 4-1). بر اساس شکل 4-11 عملکرد بیولوژیک در تیمار 50 درصد کود نیتروژن + 50 درصد کود نیتروکسین در بیشترین مقدار خود بود. با توجه به افزایش رشد گیاهی و شاخ و برگ به واسطه تغذیه مناسب با کودهای نیتروژن و نیتروکسین افزایش بیوماس گیاهی امری بدیهی بود. به نظر می‌رسد با توجه به تأثیر مستقیمی که کودهای نیتروژن بر عملکرد حبوبات دارد، رشد حبوبات تحت تلقیح باکتری های محرک رشد و افزایش فراهمی این عناصر سبب افزایش عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیکی و وزن هزاردانه در آنها می‌شود. همچنین رقم آزاد عملکرد بیولوژیک بیشتری نسبت به رقم آرمان داشت. تیمار مصرف کود نیتروژن در رتبه دوم قرار داشت و پس از آن تیمار مصرف کود نیتروکسین در رتبه سوم قرار گرفت که نتیجه آن نشان از کاهش عملکرد بیولوژیک به واسطه مصرف هر یک از تیمارهای کودی به تنهایی بود. در تیمار عدم مصرف کود نیز عملکرد بیولوژیک در کمترین مقدار خود بود. عدم مصرف کود و کاهش رشد گیاهی اصلی‌ترین دلیل کاهش وزن گیاه و در نهایت عملکرد بیولوژیک بود. بر اساس جدول مقایسه میانگین 4-10 نیز رقم آزاد دارای عملکرد بیولوژیک بیشتری نسبت به رقم آرمان بود. همچنین تیمار 50 درصد کود نیتروژن + 50 درصد کود نیتروکسین نیز دارای عملکرد بیشتری نسبت به سایر تیمارهای دیگر داشت. کاربرد کودهای نیتروژنه و کودهای بیولوژیک به تنهایی نتوانست به اندازه کاربرد تلفیقی آنها باعث افزایش عملکرد بیولوژیک در نخود شود. طبق گزارشات بادی و دوبرینر (1988)، تلقیح باکتری‌های محرک رشد می‌تواند، سبب افزایش ماده خشک، عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک در غلات گردد. در همین راستا کاربرد کودهای زیستی و به ویژه باکتری‌های محرک رشد گیاه به عنوان مهمترین راهبرد در مدیریت تلفیقی تغذیه گیاهی برای سیستم کشاورزی پایدار با نهاده کافی به صورت تلفیق مصرف کودهای شیمیایی با کاربرد باکتری‌های مذکور پیشنهاد شده است.
جدول 4-10- مقایسه میانگین اثرات ساده صفت عملکرد بیولوژیک تحت تاثیر سیستم‌های کودی و ارقام نخود
تیمار
صفت سیستم‌های کودی ارقام
کود نیتروژن کود نیتروکسین 50 درصد نیتروژن + 50 درصد نیتروکسین شاهد بدون مصرف کود رقم آزاد رقم آرمان