مقاله با موضوع دانشگاه فردوسی مشهد و دانشگاه فردوسی

حروف مشترک؛ عدم تفاوت معنی دار در سطح 5 درصد احتمال توسط آزمون دانکن

شکل 4-5- اثرات متقابل سیستم‌های کودی و ارقام نخود بر تعداد غلاف در شاخه فرعی

شکل 4-6- اثرات متقابل سیستم‌های کودی و ارقام نخود بر تعداد غلاف در شاخه اصلی
4-6- تعداد شاخه فرعی
بر اساس جدول تجزیه واریانس 4-1 تیمارهای سیستم کودی و ارقام نخود بر تعداد شاخه فرعی در بوته تاثیر معنی‌داری در سطح آماری 1 درصد داشتند. مطابق شکل 4-7 اعمال تیمار 50 درصد کود نیتروژن + 50 درصد کود نیتروکسین به دلیل افزایش حضور میکروارگانیسم‌ها و جذب مواد غذایی با اعمال نیتروژن، بیشترین تعداد شاخه فرعی در بوته نخود را تولید کرد. رقم آزاد نیز بیشترین تعداد شاخه جانبی نسبت به رقم آرمان تولید کرد که اختلاف معنی‌داری با هم داشتند. بررسی‌ها نشان داده‌اند که کودهای شیمیایی و یا زیستی به تنهایی برای تولید پایدار کشاورزی نمی‌توانند مفید واقع شوند، از این رو تأمین تلفیقی عناصر غذایی با استفاده از کودهای شیمیایی و آلی، کمبود مواد غذایی را جبران کرده، حاصل‌خیزی خاک حفظ شده و تولید پایدار محصول را به همراه دارد (محمد، 1999). بعد از آن تیمار مصرف کود نیتروژنه در رتبه دوم قرار داشت. مصرف کود نیترورن به تنهایی نتوانست به اندازه تلفیق کودها با هم باعث افزایش تعداد شاخه فرعی شود. از طرف دیگر اعمال کود نیتروکسین نیز نتوانست تاثیر زیادی در افزایش تعداد شاخه فرعی داشته باشد و در رتبه سوم قرار گرفت (شکل 4-7). تیمار شاهد بدون مصرف کود نیز به دلیل عدم تغذیه مناسب گیاه و کاهش مواد غذایی جذب شده توسط گیاه، کمترین تعداد شاخه جانبی در بوته را تولید کرد. نتایج گزارشات مینال و همکاران (2001)، نشان می دهد که واکنش حبوبات از جمله باقلا به سطوح مختلف کود نیتروژن متفاوت است و در اغلب تحقیقات افزایش کاربرد کود نیتروژن در مقادیر زیر 100 کیلوگرم در هکتار باعث افزایش عملکرد شده و عدم کاربرد و یا استفاده بیشتر از کودهای نیتروژنه عملکرد نهایی را کاهش می‌دهد. نتایج گزارشات متعدد محققین نشان می‌دهد که عملکرد دانه گیاهان مختلف به طور معنی‌داری تحت تأثیر تیمار تلفیقی از کود بیولوژیک و دامی همراه با کود شیمیایی نیتروژن افزایش یافته است، این نتیجه می‌تواند به دلیل دسترسی بیشتر به مواد غذایی در زمان مورد نیاز در طی مراحل حساس رشد گیاه باشد (مونیر و همکاران، 2007). بر اساس جدول مقایسه میانگین 4-6 نیز تیمار 50 درصد کود نیتروژن + 50 درصد کود نیتروکسین به همراه رقم آزاد دارای بیشترین تعداد شاخه جانبی در بوته نخود بودند که با نتایج مونیر و همکاران (2007)، مطابقت داشت.
جدول 4-6- مقایسه میانگین اثرات ساده صفت تعداد شاخه فرعی در بوته تحت تاثیر سیستم‌های کودی و ارقام نخود
Widget not in any sidebars

تیمار
صفت سیستم‌های کودی ارقام
کود نیتروژن کود نیتروکسین 50 درصد نیتروژن + 50 درصد نیتروکسین شاهد بدون مصرف کود رقم آزاد رقم آرمان
تعداد شاخه فرعی در بوته b51/8 c05/7 a12/10 d40/5 a64/8 b46/6
حروف مشترک؛ عدم تفاوت معنی دار در سطح 5 درصد احتمال توسط آزمون دانکن

شکل 4-7- اثرات متقابل سیستم‌های کودی و ارقام نخود بر تعداد شاخه فرعی در بوته
4-7- فاصله اولین غلاف از سطح خاک
بر اساس جدول تجزیه واریانس 4-1 فاصله اولین غلاف از سطح خاک در سطح آماری 1 درصد تحت تاثیر تیمار سیستم‌های کودی و ارقام نخود قرار گرفت. در شکل 4-8 مشاهده شد که در تیمار 50 درصد کود نیتروژن + 50 درصد کود نیتروکسین در رقم آزاد فاصله اواین غلاف از سطح خاک در بیشترین مقدار خود بود که امکان برداشت مکانیزه در این رقم را آسان می‌کند. اما بین تیمارهای کود نیتروژن و کود نیتروکسین به تنهایی و رقم آرمان در تیمار 50 درصد کود نیتروژن + 50 درصد کود نیتروکسین، اختلاف آماری معنی‌داری مشاهده نشد. به نظر می‌رسد که در این صفت فاصله تشکیل اولین غلاف از سطح خاک تحت تاثیر خصوصیات واریته‌ای باشد. در تیمار شاهد بدون مصرف کود فاصله تشکیل غلاف از سطح خاک در کمترین مقدار خود بود که می‌تواند ناشی از عدم رشد کافی و تغذیه مناسب گیاه باشد. در تمامی تیمارها فاصله اولین غلاف از سطح خاک در رقم آرمان به طور معنی‌داری کمتر از رقم آزاد بود (شکل 4-8). طبق نتایج نظامی و همکاران (1389)، در رابطه با ارزیابی صفات فنولوژیک، مورفولوژیک و عملکردی بخشی از مجموعه ژرمپلاسم نخود بانک بذر دانشگاه فردوسی مشهد، گستره‌ی ارتفاع اولین غلاف از سطح خاک نیز در بین ژنوتیپ‌های مورد مطالعه بسیار متغیر بود به طوری‌که اختلاف بین کمترین و بیشترین آن، حدود 25 سانتی‌متر بود. بیشتر ارقام در این آزمایش، به دلیل پخش و پراکنش بوته‌ها روی سطح خاک دارای غلاف‌های هم سطح با خاک بودند. حدود 13 درصد ژنوتیپ‌ها دارای ارتفاع اولین غلاف بیشتر از 15 سانتی‌متر از سطح خاک بودند که این موضوع می‌تواند در دسترسی به ژنوتیپ‌های مناسب برای برداشت مکانیزه مورد استفاده قرار گیرد. همچنین بر اساس جدول مقایسه میانگین 4-7 نیز در تیمار 50 درصد کود نیتروژن + 50 درصد کود نیتروکسین به همراه رقم آزاد، بیشترین فاصله اولین غلاف از سطح خاک تشکیل شد. صفت فاصله اولین غلاف از سطح خاک جزو صفات مهمی است که بیشتر تحت تاثیر خصوصیات هر رقم بوده و هر چه فاصله آن از سطح زمین بیشتر باشد امکان برداشت مکانیزه نخود با ماشین برداشت راحت‌تر و آسان‌تر است (نظامی و همکاران، 1389).
جدول 4-7- مقایسه میانگین اثرات ساده صفت فاصله اولین غلاف از سطح خاک تحت تاثیر سیستم‌های کودی و ارقام نخود
تیمار
صفت سیستم‌های کودی ارقام
کود نیتروژن کود نیتروکسین 50 درصد نیتروژن + 50 درصد نیتروکسین شاهد بدون مصرف کود رقم آزاد رقم آرمان
فاصله اولین غلاف
از سطح خاک (cm) b52/11 b62/11 a52/12 c62/8 a63/12 b56/8
حروف مشترک؛ عدم تفاوت معنی دار در سطح 5 درصد احتمال توسط آزمون دانکن

شکل 4-8- اثرات متقابل سیستم‌های کودی و ارقام نخود بر فاصله اولین غلاف از سطح خاک