مقاله با موضوع تجزیه واریانس و آزاد سازی

ادامه جدول 4-1- تجزیه واریانس (میانگین مربعات) صفات عملکرد و اجزاء آن در نخود
منابع تغییرات درجه آزادی فاصله اولین غلاف از سطح خاک وزن صد دانه عملکرد دانه عملکرد بیولوژیک شاخص برداشت
بلوک 2 ns80/4 ** 78/328 **31/121250 ** 14/23282 ns 42/7
سیستم‌های کودی 3 **28/76 **45/296 **35/18731 **12/25497 ** 43/61
Widget not in any sidebars

ارقام نخود 1 ** 35/81 **62/452 **74/18935 **28/46477 ** 73/45
اثر متقابل 3 **104/79 **27/393 **43/15831 **75/21200 ** 07/74
خطای آزمایشی 14 38/3 68/27 21/5746 37/1268 28/6
CV %
35/12 30/9 15/12 32/14 67/9
ns، *، ** به ترتیب؛ عدم تفاوت معنی داری و معنی داری در سطح 5 و 1 درصد احتمال
4-2- ارتفاع بوته
بر اساس جدول تجزیه واریانس 4-1 سیستم های کودی و ارقام نخود تاثیرات معنی‌دار خود بر ارتفاع بوته را نشان دادند. مطابق شکل 4-1 تیمار 50 درصد کود نیتروژن + 50 درصد کود نیتروکسین بیشترین ارتفاع بوته نخود را داشت. در بین رقم‌ها نیز رقم آزاد ارتفاع بوته بیشتر و معنی‌داری نسبت به رقم آرمان داشت. کاربرد ترکیبی کود نیتروژن به همراه کود نیتروکسین تاثیر بیشتری بر ارتفاع بوته نسبت به کاربرد آنها به تنهایی داشت. همچنین که در شکل 4-1 مشاهده شد کاربرد کود نیتروژن به تنهایی در درجه دوم قرار داشت و پس از آن کود نیتروکسین قرار داشت. اعمال کود نیتروکسین به تنهایی تاثیر چشمگیری بر افزایش ارتفاع بوته نخود نداشته باشد و حتما باید به صورت تلفیقی با کودهای نیتروژن به کار رود که در جدول مقایسه میانگین 4-2 نیز بر همین منوال بود. استفاده از کودهای نیتروکسین به عنوان یک مکمل در کنار کودهای نیتروژن باعث تاثیرات افزایشی در صفات دارد چون کودهای نیتروکسین دارای باکتری‌های سودوموناس، ازوتوباکتر و آزوسپریلوم بوده که قادر به تثبیت نیتروژن اتمسفری و افزایش دسترسی یا جذب عناصر هستند و به وسیله فعالیت هورمونی یا آنتی بیوتیک موجب تحریک رشد گیاه و بهبود وضعیت حاصل‌خیزی خاک برای افزایش تولیدات گیاه که با فعالیت بیولوژیک آنها در ریزوسفر همراه است، می‌شود (محمدیان روشن و همکاران، 1389). در نهایت تیمار شاهد بدون مصرف کود کمترین ارتفاع بوته نخود را داشت. با توجه به عدم مصرف هر گونه کود و تغذیه ناکافی گیاه، کاهش معنی‌دار ارتفاع بوته امری بدیهی بود. در تمامی تیمارها نیز رقم آزاد در سطح بالاتر نسبت به رقم آرمان قرار داشت. در جدول مقایسه میانگین 4-2 صفات ساده ارتفاع نیز رقم آزاد برتری معنی‌داری نسبت به رقم آرمان داشت. پژوهشگرانی از قبیل مولکی و همکاران (2004)، دلیل افزایش صفات گیاهی از قبیل ارتفاع بوته و عملکرد دانه در روش‌های تغذیه تلفیقی را ناشی از مطابقت بیشتر بین نیتروژن قابل استفاده خاک با نیازهای گیاه می‌دانند. افزایش فعالیت میکروبی و آزاد سازی عناصر غذایی موجود در کلوئیدهای خاک، اصلاح خواص فیزیکی خاک و در نتیجه تهویه بهتر آن می‌تواند از دلایل افزایش عملکرد در روش‌های تغذیه تلفیقی و ارگانیک باشد که نتایج به دست آمده از این تحقیق در رابطه با تاثیر کاربرد کودهای تلفیقی بر افزایش ارتفاع بوته با نتایج مولکی و همکاران (2004)، همخوانی دارد.
جدول 4-2- مقایسه میانگین اثرات ساده صفت ارتفاع بوته تحت تاثیر سیستم‌های کودی و ارقام نخود
تیمار
صفت سیستم‌های کودی ارقام
کود نیتروژن کود نیتروکسین 50 درصد نیتروژن + 50 درصد نیتروکسین شاهد بدون مصرف کود رقم آزاد رقم آرمان
ارتفاع بوته (cm) b42/19 c32/17 a45/22 d32/14 a14/23 b41/20
حروف مشترک؛ عدم تفاوت معنی دار در سطح 5 درصد احتمال توسط آزمون دانکن

شکل 4-1- اثرات متقابل سیستم‌های کودی و ارقام نخود بر ارتفاع بوته
4-3- تعداد دانه در شاخه‌های اصلی و فرعی نخود
بر اساس جدول تجزیه واریانس 4-1 تعداد دانه در شاخه‌های اصلی و فرعی نخود در سطح آماری 1 درصد تحت تاثیر سیستم‌های کودی و ارقام نخود قرار گرفت. بر اساس شکل 4-2 تعداد دانه در شاخه فرعی در تیمار 50 درصد کود نیتروژن + 50 درصد کود نیتروکسین بیشترین مقدار بود که این روند در شکل 4-3 در رابطه با تعداد دانه در شاخه اصلی نیز همین روند داشت. یکی از دلایلی که می‌توان بیان کرد اینکه به نظر می‌رسد در تیمار50 درصد کود نیتروژن + 50 درصد کود نیتروکسین کاربرد تلفیقی هر دو کود نیتروژن و بیولوژیک تاثیرات افزایشی بیشتری داشته است به طوری که چنانچه یک کود دارای اثرات کاهشی بر این صفت داشته حضور کود دیگر این اثر کاهشی را برطرف کرده است و از طرف دیگر با توجه به مضرات زیاد کودهای شیمیایی، کود نیتروژن کمتری در خاک نیز مصرف شده است. در جدول‌ مقایسه میانگین 4-3 نیز تیمار50 درصد کود نیتروژن + 50 درصد کود نیتروکسین بیشترین تعداد دانه در شاخه فرعی و اصلی در بیشترین مقدار خود بود. در همین رابطه باسو و همکاران (2008)، رشد و تولید عملکرد مطلوب گیاهان زراعی را نیازمند حاصل‌خیزی و در دسترس بودن عناصر غذایی در خاک می‌دانند و بر این باور هستند که کودهای زیستی به طور فشرده به عنوان نهاده‌های بوم سازگار به کار برده می‌شوند که سبب کاهش استفاده از کودهای شیمیایی، بهبود وضعیت حاصل‌خیزی خاک برای افزایش تولیدات گیاه که با فعالیت بیولوژیک آنها در ریزوسفر همراه است می‌شوند. مطابق شکل‌های 4-2 و 4-3 استفاده از کود نیتروژن در رتبه دوم قرار داشت و تعداد دانه در شاخه فرعی و شاخه اصلی بیشتر و معنی‌داری نسبت به کود نیتروکسین داشت و مصرف کود نیتروکسین در رتبه سوم قرار گرفت. در نهایت نیز تیمار شاهد بدون مصرف کود دارای کمترین تعداد دانه در شاخه فرعی و شاخه اصلی بود. در بین ارقام مورد استفاده نیز رقم آزاد دارای تعداد دانه بیشتری در شاخه های اصلی و فرعی نسبت به رقم آرمان بود (جدول‌ مقایسه میانگین 4-3). بر اساس نتایج تحقیقات گارگ و چندل (2011)، در گیاه نخود اعمال کودهای زیستی به همراه کودهای نیتروژنه باعث افزایش جذب فسفر، تعداد گره‌ها، وزن خشک ریشه، افزایش شاخه‌های اصلی و فرعی در این گیاه و به دنبال آن افزایش وزن خشک اندام هوایی و افزایش فعالیت آنزیم نیتروژناز می‌شود که با نتایج به دست آمده از این تحقیق در رابطه با افزایش شاخه‌های اصلی و فرعی به واسطه اعمال ترکیبی کودهای بیولوژیک و نیتروژنه مطابق داشت.

جدول 4-3- مقایسه میانگین اثرات ساده صفت تعداد دانه در شاخه فرعی و اصلی تحت تاثیر سیستم‌های کودی و ارقام نخود
تیمار
صفت سیستم‌های کودی ارقام