مقاله ابعاد رفتار شهروندی سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی


Widget not in any sidebars

علاقه روز افزون محققان و صاحبنظران به مبحث رفتار شهروندی سازمانی، موجب شد در کمتر از سه دهه ای که از ابداع این واژه می گذرد، مفاهیم متعددی در ارتباط با این رفتارها، وارد حوزه رفتار سازمانی شود. از جمله این مفاهیم می توان به عناوین زیر اشاره کرد: رفتارهای سازمانی حمایتی (مددکارانه) (Motowidlo, 1986; George & Bettenhausen, 1990; O’Reilly Chatman, 1986)، رفتارهای فرانقشی (Van & Dyne, Cummings & Parks, 1995) ،
خودانگیزی سازمانی (رفتار خودجوش) (George & Brief, 1992 ; George & Jones, 1997)، عملکرد زمینه ای (وابسته به قراین) (Borman & Motowidlo, 1993, White & Dorsey, 1995; Motowidlo & Van Scotter, 1994) و رفتار سازمانی مدنی (Graham, 1991) (پودساکف و همکاران ، 2000).
2-1-4) ابعاد رفتار شهروندی سازمانی :
به طوری که پیشتر عنوان شد، مطالعات متعدد صورت گرفته در حوزه رفتار شهروندی سازمانی، به ارائه تعاریف متعدد و به تبع آن ابعاد و مؤلفه های مختلف از این متغیر رفتار سازمانی، منجر شده است، این مفاهیم از نظر زیربنا و ساختار، متفاوت به نظر می رسند، بنابراین علیرغم توجه روزافزون به مبحث رفتار شهروندی سازمانی، هنوز اجماع کاملی در خصوص مؤلفه های این متغیر وجود ندارد، بررسی مبانی نظری نشان می دهد بیش از سی فرم مختلف بالقوه از این رفتارها قابل شناسایی است:
در راستای پژوهش های صورت گرفته توسط اسمیت که رفتار شهروندی سازمانی را تحت عنوان اطاعت عمومی در قالب شش مؤلف تبیین نمود، بریف و موتوویدلو، مفاهیم «رفتارهای حمایت اجتماعی » را شناسایی کردند :
توجه و تمایل به رفاه و آسایش فرد، گروه و سازمان
رفتارهایی که مستقیماً از طرف اعضای سازمان انجام می شوند.
مورمن و بلکلی رفتار شهروندی سازمانی را در قالب چهار بعد مورد اندازه گیری قرار دادند :
خدمتگزاری متقابل شخصی
اتکا فردی
کاردانی و مهارت شخصی
وفاداری سازمانی (Morman & Blakely, 1995, P.131)
لیویا مارکوزی دو بعد برای رفتار شهروندی سازمانی قائل است :
1 – یاری و کمک مثبت
اجتناب از رفتارهایی که به دیگران آسیب می رساند (مقیمی، 1384).
پودساکف و همکارانش، هفت بعد مشترک از این رفتار ارائه نموده اند :
رفتار امدادی
جوانمردی
وفاداری سازمانی
تعهد سازمانی
ابتکار فردی
فضیلت مدنی