مشاهده و فعالیت

گاهی در نمونههای دیوریتی جهت یافتگی ضعیفی در تیغههای پلاژیوکلاز مشاهده میشود که با توجه به عدم شکستگی و دگرشکلی در بلورهای پلاژیوکلاز میتوان نتیجه گرفت که این جهت یافتگی بر اثر فعالیت تکتونیکی به وجود نیامده است و احتمالا اولیه و ماگمایی میباشد (شکل2-16پ).

شکل2-16- تصاویر میکروسکپی از دیوریتها در نور (XPL)، الف: حضور دو نسل از پلاژیوکلازها در میکرودیوریت که درشت بلورها سالم و بلورهای ریزتر زمینه دگرسان شده و تشکیل بافت پورفیری(شمال تکیه بالا)، ب:اپیدوتی و سریسیتی شدن کنارههای بلور پلاژیوکلاز در میکرودیوریت (شمال شیروانه)، پ: در کوارتزدیوریت، هورنبلند و بیوتیت و بلورهای ریز پلاژیوکلاز با جهت یافتگی ضعیف در درشت بلور پلاژیوکلاز قرار گرفتهاند و تشکیل بافت پوئیکیلیتیک(جنوب مجیدآباد)، ت: تبدیل پلاژیوکلاز به اپیدوت و کلینوزوئیزیت در دیوریت (جنوب مجیدآباد)، ث: در پلاژیوکلاز، بلورهای سوزنی آپاتیت به صورت میانبار قرارگرفته است در گابرودیوریت (جنوب مجیدآباد)، ج: بافت اینترگرانولار در دیوریتها و حضور بیوتیت در آنها(جنوب مجیدآباد)، نشانهها، Bi: بیوتیت، Epi: اپیدوت، Pl: پلاژیوکلاز، Hbl: هورنبلند، Mag : مگنتیت،Ap :آپاتیت Czo: کلینوزوئیزیت.
قرارگیری بلورهای آپاتیت و هورنبلند به صورت میانبار در پلاژیوکلازها تشکیل بافت پوئیکیلیتیک را میدهند همچنین بلورهای ریزتر پلاژیوکلاز در بلورهای درشتتر پلاژیوکلاز قرار گرفتهاند (شکل2-16پوث). بلورهای پلاژیوکلاز در کنار هم فضاهای چند وجهی ایجاد کردهاند که توسط هورنبلند و اوژیت این فضاها پر شده و تشکیل بافت اینترگرانولار را میدهند (شکل2-16ج).
Widget not in any sidebars

هورنبلند فراوانترین کانی فرومنیزین در دیوریتهاست که بلورهای آن شکلدار تا نیمه شکلدار، با اندازه 2/0 تا 3 میلی متر، ماکلدار و ساده میباشد. گاهی بلورهای پلاژیوکلاز به صورت میانبار در هورنبلند قرار گرفتهاند و تشکیل بافتپوئیکیلیتیک را میدهد (شکل2-17ب). هورنبلند به شکل اولیه و ثانویه در دیوریتها دیده میشود که در بیشتر نمونههای پیروکسندار به صورت ثانویه در حاشیه بلورهای اوژیت شکل گرفته است و در حال گسترش به سمت نواحی مرکزی هستند، به طوری که فقط قسمت مرکزی بلورهای اوژیت باقی مانده است.
تبدیل شدگی هورنبلند به اکتینولیت و کلریت (شکل 2-17 الف) در اثر فرایندهای دگرسانی در مقاطع قابل مشاهده است. تمرکز اکسیدهای آهن و تیتانیم در اطراف و درون بلورهای هورنبلند بیشتر از نواحی دیگر مقاطع است.

شکل 2-17- تصاویر میکروسکپی از دیوریتها در نور (PPL)، الف: هورنبلند و تبدیل شدگی آن به کلریت(شمال تکیهبالا)، ب: هورنبلند درشت بلور و قرارگیری پلاژیوکلاز در درون آن، تشکیل بافت پوئی کیلیتیک و تبدیل شدگی هورنبلند به کلریت (جنوب مجیدآباد). نشانه ها، Pl: پلاژیوکلاز، Hbl: هورنبلند،Chl : کلریت.
اوژیت از کانیهای فرومنیزین دیوریتها است که به صورت شکلدار تا نیمهشکلدار، با اندازه 1/0تا 4/1 میلیمتر، با مقدار بیشینه 15درصد در گابرودیوریتها و تبدیل شدگی به هورنبلند و کلریت و تمرکز اکسیدهای آهن وتیتانیم در آن قابل مشاهده است.
بیوتیت دیگر کانی فرومنیزین دیوریتها به صورت بیشکل با اندازه 2/0 تا 1 میلی متر، به صورت اولیه و ثانویه در مقاطع قابل مشاهده است، بیوتیت ثانویه از دگرسانی هورنبلند (شکل 2-18 الف) و کلینوپیروکسن (شکل2-18ب) تشکیل شده است، بیوتیت ثانویه با رنگ قهوهای روشن آنها در نور طبیعی از بیوتیتهای اولیه با رنگ قهوهای تیره قابل تمایز میباشند.

شکل (2-18) تصاویر میکروسکپی نور (PPL)، الف: حضور بیوتیت اولیه و ثانویه در کوارتز مونزودیوریت که بیوتیتهای اولیه حاصل از انجماد ماگما است و بیوتیتهای ثانویه، حاصل دگرسانی هورنبلند می باشد، رنگ بیوتیت های اولیه در نور طبیعی قهوهای تیره و بیوتیتهای ثانویه قهوهای روشن و معمولا همراه با بقایای هورنبلند است در نور (PPL) (شمال تکیهبالا)، ب: در کوارتز دیوریت، بیوتیتهای ثانویه حاصل از دگرسانی هورنبلند و اوژیت که بقایای هورنبلند و اوژیت باقی مانده است در نور (PPL)(جنوب مجیدآباد)، پ: کوارتز با خاموشی موجی در دیوریت در نور (XPL) (شمال تکیهبالا)، ت: کانی کوارتز در کوارتزدیوریت در نور (XPL)(جنوب محیدآباد)، نشانهها Pl: پلاژیوکلاز، Hbl: هورنبلند ، Qz: کوارتز، Bi: بیوتیت، Aug: اوژیت، Mag: مگنتیت.
کوارتز و ارتوکلاز از کانیهای روشن دیوریتها میباشند. بلورهای کوارتز به صورت شکلدار تا نیمه شکلدار، دارای خاموشی موجی، فضای خالی بین بلورها را پر میکند (شکل 2-18 پ)، با بیشینه 17 درصد در کوارتزدیوریتها (شکل2-18ت). ارتوکلاز با بلورهای نیمه شکلدار، حداکثر تا 20 درصد مقاطع را تشکیل میدهد که حداکثر فراوانی آن مربوط به مونزودیوریت میباشد.
از کانیهای فرعی دیوریتها میتوان آپاتیت، الیوین، زیرکن و اسفن را نام برد.
کانیهای ثانویه دیوریتها شامل کانیهای رسی، اپیدوت، کلینوزوئیزیت، بیوتیت، اکتینولیت وکلریت میباشد.

فصل سوم
ژئوشیمی
3-1- مقدمه