جرم ترک فعل و جرم فعل؛پایان نامه جرم قتل در حقوق ایران

تمایز جرم ترک فعل و جرم فعل

در ابتدا لازم است اين دو نوع جرم را با يكديگر مقايسه نماييم تا ماهيت و وجوه اختلافشان به خوبي روشن شود. به طور كلي، مي‏توان گفت: تمايز اساسي اين دو نوع جرم در سه امر ظاهر مي‏شود:

الف. جرم فعل همان‏گونه كه از عنوانش پيداست، رفتار مجرمانه ايجابي و مثبت است. مجرم با عمل خودش باعث نوعي تغيير و دگرگوني در محدوده خاصي از عالم خارج مي‏گردد. مثلاً، كسي را با آلت قتاله مي‏كشد و يا مال ديگري را مي‏ربايد. ولي جرم ترك فعل، رفتار مجرمانه منفي است؛ يعني مجرم از انجام وظيفه قانوني خويش خودداري مي‏كند.

ب. جرم فعل در مواردي تحقق پيدا مي‏كند كه قانونگذار از انجام عملي نهي كرده باشد؛ از اين‏رو، در صورت مخالفت و ارتكاب، اين جرم به وقوع مي‏پيوندد. ولي جرم ترك فعل در صورتي واقع مي‏شود كه قانونگذار افراد جامعه را به انجام كاري ملزم كرده باشد و امتناع آنان از امتثال آن تكليف، موجب وقوع جرم ترك فعلي مي‏گردد.[1]

ج. مبناي جرم‏انگاري در جرايم ايجابي، عدم اضرار به منافع و مصالح فردي و اجتماعي است؛[2] يعني عقل و منطق حكم مي‏كند كه افراد از دست زدن به اعمالي منع شوند كه به حيات، تماميت جسماني، مال و حيثيت افراد ضرر و آسيب مي‏رساند و نظم و امنيت اجتماعي را در معرض اختلال و نابودي قرار مي‏دهد. تمام قانون‏گذاران و اديان و مذاهب درصدد كشف و شناسايي اين‏گونه اعمال هستند تا آنها را به عنوان رفتار مجرمانه و قابل مجازات براي جامعه معرفي كنند. اما اگر عملي واجد ويژگي اضرار به غير و مصالح جامعه نباشد و در عين حال، قانونگذار آن را مورد نهي قرار دهد و به عنوان جرم به جامعه اعلام نمايد، بر خلاف عدالت و انصاف عمل كرده و بدون دليل آزادي‏هاي مشروع افراد را محدود كرده است.

مكاتب مادي منحصرا ضرر به مصالح مادي افراد و جامعه را به عنوان ملاك و مبناي وضع اين نوع جرايم مدنظر قرار مي‏دهند، ولي اسلام علاوه بر مصالح مادي، مصالح معنوي را نيز ملاك و مبناي وضع اين‏گونه جرايم مورد توجه قرار داده است. مبنا و ملاك جرم‏انگاري در جرايم ترك فعل محض، در اغلب موارد نيكي به ديگران و ايجاد حس تعاون و همكاري در ميان افراد جامعه است؛[3] يعني قانونگذار به منظور تقويت حس تعاون و جلوگيري از قصور و بي‏تفاوتي افراد در قبال درد و رنج ديگران           و مصالح جامعه، افراد را به انجام بعضي از افعال ملزم مي‏نمايد و در صورت امتناع، آن را جرم و قابل مجازات اعلام مي‏كند. حال آنكه مبناي جرم‏انگاري در جرايم فعل ناشي از ترك فعل، علاوه بر هدف تقويت حس تعاون و همكاري، عدم اضرار به حيات و تماميت جسماني افراد است.

[1] – محمّدزكى ابوعامر، قانون الالعقوبات، القسم العام، 1996، ص 143ـ144.

[2] – منصور اباذرى فومشى، شرح قانون مجازات اسلامى، 1379، ص 22.

[3] – محمّد باهرى و ديگران، نگرشى بر حقوق جزا عمومى، 1380، ص 204.

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

ماهیت ترک فعل در جرم قتل در حقوق ایران با نگاهی حقوق آمریکا و فرانسه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *