بررسی بازارهای خرده فروشی بنزین در کانادا

سهمیه بندی شبکه ها در کانادا از دهه ۱۹۸۰ شروع شد. این سهمیه بندی به خاطر ظرفیت زیادتر از اندازه در بخش خرده فروشی صنعت بود. براساس تحقیق انجام شده به وسیله شرکت مشاوره اقتصادی گاردنر پینفولد و MJ اروین و همکاران در سپتامبر ۲۰۰۵، این سهمیه بندی سود زیادی از جهت افزایش فروش داشته.

اقتصادی

خرده فروشی بنزین در کانادا از یه خدمت در کنار تعمیر اتومبیل به یه پمپ بنزین با ارائه خدماتی مثل رستورانا تغییر پیدا کرده. عرضه جنسا و غذاها به جای خدمات تعمیر اتومبیل از اهمیت حیاتی واسه رقابت و اعتبار یه پمپ بنزین برخورداره. یکی از دلایل کلی تبدیل خدمات این بوده که حاشیه سود فروش یه لیتر بنزین واسه جبران هزینه های عملیاتی و بازده منطقی یه پمپ بنزینا بسیار کمه. این تحقیق به این یافته های رسیده : اتومبیلا مسافتای طولانی تری رو بین پمپ بنزینا طی می کنن ، این اتومبیلا نیاز به تعمیرات کمتری دارن، گارانتیای طولانی تری دارن،کارایی سوخت بالاتری دارن و شدیدا به فروشنده اتومبیل متکی هستن. هم اینکه به وجود اومدن فروشگاه های تخصصی اتومبیل و هایپر مارکتا هم در این روند نقش زیادی داشته.

بنزین

ساختار بازارهای بنزین کانادا

عرضه بنزین در کانادا بیشتر از راه ۱۶ پالایشگاه که تحت ۱۰ سازمان پالایشگاهی عمل میکنن، هستن. سرشماری شرکت MJ اروین و همکاران عوامل زیر رو در بنزین کانادا بر می شمارد:

  • پالایشگاها و فروشندگان ترکیب شده

فروشندگانی که ساختار عملکردی اونا شامل یک یا چند پالایشگاه هم هستش در کانادا ۱۰ سازمان پالایشگاهی – فروشنده با عنوان ۱۶ پالایشگاه به عرضه بنزین مشغول هستن.

  • فروشندگان غیر پالایشگاهی

فروشندگانی که بنزین خود رو از پالایشگاهای دیگه(جهت فروش) خریداری می کنن این گروه شامل موارد زیر هستن:

  • پخش کنندگان منطقه ای: یه فروشنده جداگونه که تعدادی پمپ بنزین در اختیار داشته و تحت یه برند مشهور (معمولا برند پالایشگاهی) و براساس قرار داد فعالیت می کنن.
  • فروشندگان کلی: فروشنده ای که ماهیتا کالای اولیش بنزین بوده وزنجیره ای از پمپ بنزینا رو تحت برند خود مدیریت می کنه
  • واسطه کلی فروشی که بنزین رو از پالایشگاها خرید و به فروشندگان خرده فروشی مستقلی که دارای برند شناخته شده ای نیستن، می فروشه.

کنترل قیمتا در سطح خرده فروشی براساس قرارداده های دو جانبه مالکیت تعیین می شه . پالایشگاها قیمت رو در دو نوع پمپ بنزین کنترل می کنن: پمپ بنزینایی که تحت مالکیت و اداره پالایشگاه هستن و پمپ بنزینای تحت مالکیت پالایشگاه که به اجاره داده شدن. ۲۹ درصد پمپ بنزینا تحتِ کنترل قیمتی یکی از ۱۰ سازمان پالایشگاهی هستن. ۷۱ درصد باقیمونده قیمت خود رو کنترل می کنن که شامل فروشندگان سنتی و غیر سنتی هستن.

پمپ بنزینای جداگونه که بیشترین تاثیر رو بر روند بازار فروش دارن،فروشندگان کلی هستن. حدود ۱۴۳۳ پمپ بنزین در کانادا در اختیار فروشندگان کلی قرار دارن( کمتر از ۱۰ درصد تعداد کل بازاز) . یه فروشنده کلی فروشنده ای غیر سنتیه که منبع درآمدش از کالاهایی به جز بنزینه. گزارش MJ اروین و همکاران بیان می داره که این فروشندگان کلی عموما قادر به تاثیرگذاری بر قیمت بنزین هستن ، چون اونا حجم بالایی از بنزین رو فروخته و هزینه عملیاتی پایینی بر هر لیتر بنزین متحمل می شن.

 

 

-۳-۵- بررسی بازارهای خرده فروشی بنزین در اندونزی

صنعت پایین دستی نفت و گاز اندونزی یه صنعت به طور کامل پیشرفت پیدا کرده. پیشرفت این بخش شدیدا ناراحت از سیاست در مورد نفت و گاز از ساختار انحصاری به طرف رقابتیه. این تغییر به روشنی در قانون سال ۲۰۰۱ در مورد نفت و گاز ( که جانشین قانون سال ۱۹۷۱ شد) دیده می شه،که در اون نقش بخش خصوصی تعریف شده. شکل این تغییر به صورت طبقه بندی بین کارکرد دولت( به عنوان سیاست گذار) ، تنظیم کننده ، عامل فروش،تفکیک زنجیره  تجاری به ند فعالیت و آزاد سازی بخش پایین دستی نفت و گازه.

در مورد تفکیک فعالیتای تجاری، در قانون گفته شده که نهادهای تجاری که فعالیت بالا دستی دارن از فعالیت در پایین دستی منع شدن  و بر عکس . با این وجود قانون خاصی واسه تفکیک فعالیتای پایین دستی از هم وجود نداره. قانون فعالیتای پایین دستی رو شامل این موارد می دونه:

در عمل دولت طبق قانون چهار نوع مجوز صادر می کنه. این مجوزها واسه فراورش، حمل و نقل،ذخیره سازی و فروشه. هر بنگاه تا جایی که مخالف قانون نباشه می تونه چندین مجوز هم داشته باشه پس حد و مرز مشخصی واسه شناسایی ترکیب عمودی در صنایع پایین دستی وجود نداره. مثلا میشه شرکت فرآوری پرتامینا رو به عنوان یه شرکت دولتی مثال زد. تعدادکارخانجات این شرکت در اندونزی ۶ عدد با ظرفیت MBOPD103(1030 بشکه در روز) هستش . در حالی که تعدا مجوزهای ذخیره این شرکت ۲۳ ، مجوزهای حمل و نقل ۴۴، فروش عمومی ۱۴ و فروش محدودش ۳۶ عدد هستن. در میان بقیه شرکتا فقط پرتامیناه که به خاطر وجود دولتی بودن و اینکه قبل از اجرای قانون سال ۲۰۰۱ به عنوان یه شرکت واحد عمل می کرد، دارای چندین ترکیب عمودی از فراورش تا فروشه. این در حالیه که این شرکت مالکیت زیر ساختای نفت و گاز اندونزی رو هم در اختیار داره.

 

رو میشه نام برد که اجناس عرضه شده اش در داخل از راه واردات تامین می کنه. از این رو حمل و نقل و ذخیره سازی فرآورده هاش هم در اختیار خودشه.این شرکت هیچ پمپ بنزینی رو در اختیار نداره؛ چون محصولاتش فقط به مصارف صنعتی می رسه

 

 

از دیگر نمونه ها میشه شل و پتروناش رو نام برد. هر دو این شرکتا فرآورده های نفتی رو از پرتامینا و کارخانجات خودشون عرضه می کنن.این دو شرکت واسه حمل و نقل و ذخیره سازی از راه اجاره ای استفاده می کنن. در حالی که محصولاتشون رو از راه پمپ بنزینای خودشون به دست مصرف کننده می رسونن.

انجام معاملات تجاری بین فراورش، حمل و نقل ، ذخیره سازی و فروش ، براساس شرایط هر فعالیت صورت میگیره. پخش کننده جداگونه می تونه براساس توافق از مکالمات بخش دیگه استفاده کنه. تا کنون هیچ اختلافی در بین فعالان بخشای جور واجور پیش نیامده. مشکلاتی که در مورد بی عدالتی قیمت و خدمات به وجود میاد. به وسیله دو طرف درگیر حل می شه. از جنبه قانونی دستور خاصی در مورد تجارت بین خطوط توزیعی جنسا وجود نداره. اما در صورت وجود رفتارای ضد رقابتی در خط پخش، این رفتارها رو میشه به[۱]KPPU گزارش کرد و تخلفات رو از اونجا پیگیری کرد.

مشکلات

در اندونزی سه نوع سیستم در مورد پمپ بنزینایی که پایین دستی بنزین رو انجام میدن هست. مالکیت کارخانه – مدیریت فروشنده یا[۲]CODO، مالکیت کارخانه یا[۳]COCO و مالکیت فروشنده – مدیریت فروشنده یا[۴]DODO.

عادی ترین نوع پمپ بنزینا بدین گونه س که پمپ بنزین در مالکیت عامل تجاری یا فروشنده بوده ولی با این وجود شرکت پرتامینا قرارداد داره. ۹۸ درصد پمپ بنزینا به این صورت اداره می شن.

گونه دیگه پمپ بنزینا مربوط به شرکتای مانند شل و پتروناس هستن(CODO)هم مربوط به پرتامیناه. قیمت در پمپ بنزینا ثابت بوده و همون قمیتیه که به وسیله دولت به طور خاص واسه پایین دستی یارانه ای تعیین شده. واسه فروش بنزین غیر یارانه ای، قیمت به وسیله فروشنده و براساس قیمت در بازارهای بین المللی تعیین می شه.

الان فقط سه شرکت واسه پایین دستی بنزین در اندونزی وجود دارن پرتامینا، شل و پتروناس. از یه سو این باعث می شه که رقابت بر سر نوع خدمات، کیفیت و قیمت فروش بیشتر شه ولی از طرف دیگه از اونجایی که ۷۰ درصد بنزین به صورت یارانه ای و فقط به وسیله پرتامینا عرضه می شه این رقابت به طور کامل مورد دلخواه مصرف کنندگان نیس.

 

بررسی ساختار بازار بنزین در تایوان

آزاد سازی بازار بنزین در تایوان به صورت مرحله به مرحله انجام شده. اولین مرحله آزاد سازی فروشای پایین دستی بوده و پس از اون آزاد سازی فعالیتای بالا دستی و در آخر آزاد سازی واردات اجناس و فرآورده های نفتی بعد از تصویب قانون مدیریت بنزین در اکتبر ۲۰۰۱ بازار بنزین داخلی از تاریخ ۲۶ دسامبر ۲۰۰۱ به طور کامل آزاد شده. ساختار عرضه داخلی بنزین بیشتر شامل موارد زیره:

  1. پالایشگاها:

یه بازار انحصار دو جانبه شامل شرکت CPC تایوان و شرکت پتروشیمی فورماسا (FPCC)به ترتیب با سهمای ۷۵% و ۲۵% این دو شرکت الان نفت پالایش شده وارد نمی کنن.

پتروشیمی

  1. پخش کنندگان بنزین:

تعداد ۱۹۶ پخش کننده بنزین براساس آمار در تایوان مشغول به فعالیت هستن ولی از این تعداد تنها یکی اندازه کافی واسه چانه زنی در قرارداده های عرضه با عرضه کنندگان داشته و مالک وسائل حمل و نقل واسه جابجایی فرآورده های خوده.

  1. عاملان پمپ بنزین:

این سطح از بازار الان تا حدودی متمرکزه. از کل ۲۶۵۶ عامل داخلی، تعداد ۶۵۳ عدد بخشی از شبکه پمپ بنزنیای CPC و ۱۵۰ عدد مربوط به FPCC هستن . ۱۰ زنجیره بزرگتر پمپ بنزینا حدود ۵۷% و پمپ بنزینای جداگونه ۴۳% کل پمپ بنزینا رو تشکیل میدن. این بخش نشون دهنده روندی به طرف کامل شدن نشون میده.

تلاش دولت واسه نظارت بر صنعت فرآورده های نفتی در ۶ قسمت خلاصه می شه:

  • کنترل امنیت انبارهای فرآورده
  • یه سیستم اطلاع رسانی کارا در مورد قیمت فرآورده ها
  • کمک و یارانه ها بر فرآورده ها
  • آمار فرآورده ها
  • کنترل کیفیت فرآورده ها
  • خطوط لوله انتقال فرآورده ها

بررسی ساختار بازار بنزین در کویت

پس از اینکه دولت کویت در سال ۲۰۰۰ تصمیم به خصوصی سازی خرده فروشی بنزین گرفت،تلاشای زیادی در این جهت صورت قبول کرد. در۱۶ ژوئن ۲۰۰۴ مجوز ایجاد اولین شرکت خصوصی به نام «الاولا» به وسیله شرکت ملی نفت کویت(KNPC

 

[۵]) رو صادر کرد.

بر این پایه ، این شرکت مالکیت و اداره ۴۰ ایستگاه سوخت رسانی رو در فاز اول قرارداد و با سرمایه ای برابر ۷/۲۷ میلیون دینار کویت از اون خود کرد. در ۱۱ آوریل ۲۰۰۵ هم KNPCتصمیم به ارسال مجوز واسه ایجاد دومین شرکت خصوصی گرفت که طی قرارداد امضا شده ، مالکیت و اداره ۴۰ ایستگاه سوخت رسانی دیگه هم این به شرکت واگذار گردید.تا آخر همین سال مجوز واگذاری مالکیت ۴۰ ایستگاه باقیمونده هم به بخش خصوصی ضادر شد. انتقال مالکیت این ایستگاه ها به شکلی بوده که این معامله با ۱۵ درصد تخفیف واسه شرکت خصوصی انجام شده و در آخر KNPCمالک ۲۴ درصد سرمایه هر کدوم از این شرکت هاس. هدف از این خصوصی سازی ایجاد رقابت در عرضه بنزین و سرویس دهی بهتر به مشتریان بود. بر این پایه این شرکتای خصوصی بنزین رو از دولت خریده و به قیمت پیشنهادی خود – که قیمتی رقابتیه- به دست مصرف کنندگان پایانی می رسونن. پس دولت در تعیین قیمت خرده فروشی بنزین دخالت زیادی نداشته واین قیمت به شکلی رقابتی به وسیله شرکتای خصوصی تعیین می شه. البته دولت نقش نظارتی خود رو بر عرضه بنزین بازم حفظ کرده.

۱-۳-۸- بررسی ساختار بازار بنزین در مالزی

 

فروش بنزین در مناطق شهری مالزی در اول به وسیله شرکتای فروشنده اتومبیل و یا تعمیر کاران خودرو انجام می شد. با این وجود در مناطق دهاتی بنزین در فروشگاه های دهاتی انجام می شد.

درزمان این دوره تقریبا عرضه بنزین به وسیله دو شرکت Shell و Esso انجام می شد. با افزایش واردات اتومبیل از انگلستان و نیاز بیشتر به سوخت در بخش حمل و نقل، کم کم تعداد ایستگاه های خدمات رسانی( پمپ بنزینایی که در اونا خدماتی مثل تعویض روغن ، فروشگاه ها، نماز خونه واسه مسلمانان و … هم عرضه می شد)و چگونگی عرضه ( به صورت پمپای الکتریکی) بهتر شد. به دنبال این از اونجا که هزینه ساختن این ایستگاه ها و سرویس دهی جدید بالا بود همه این ایستگاه ها تحت برند شرکتای بزرگ نفتی و با کمک مالی اونا احداث می شد. مالکیت این ایستگاه ها یا در اختیار طرف معامله ای بود که اداره اونجا رو انجام می داد و یا در اختیار خود شرکتای نفتی. امروزه هم در کنار فروش بنزین و روغن موتور ، ایستگاه های خدماتی، خدماتی مثل مکانیکی،کارواش، فروشگاه های کوچیک ، سرویسای بهداشتی ، تلفن خونه و … رو هم ارائه میدن.

پس از انقلاب ایران در سال ۱۹۷۹ ، مالزی با اولین بحران کمبود سوخت خود مواجه شد. از این رو شرکت ملی نفت مالزی ، پتروناس[۶]،که در مالکیت دولت بود، وارد بخش خرده فروشی سوخت شد. در۱۹۸۲ این شرکت در کنار شرکتای موجود مستقیما وارد میدون خرده فروشی سوخت شد. در سال ۱۹۸۳، دولت ساختار واگذاری رو تصویب کرد که طی اون کنترل قیمت خرده فروشی سوحت به طور کامل در اختیار دولت قرار می گرفت.

شکل های جور واجور ترکیب عمودی موجود در بازار خرده فروشی بنزین

  1. پمپ بنزینایی که به وسیله خود عرضه کنندگان مدیریت می شن:

شرکت CPC دارای یه موقعیت انحصاری در تولید بالا دستی و بخشای پخش پایین دستی داره.CPCدر حال حاضر مالک ۶۵۳ پمپ بنزین در تایوانه که این تعداد ۶/۲۴% کل بازار داخلی این کشوره. با این وجود هزینه های تولید و پخش این شکرت به شکلی قاطی شده استه که تفکیک اونا به روشنی ممکن نیس. تولید کننده کلی دیگه،FPCC ، پمپ بنزینا رو به صورت شرکتای تابعه با ۱۰۰% مالکیت اداره می کنه. این شرکت مسئول جفت و جور و تولید بنزین و شرکتای  تابعه اش مسئول پخش اون از راه پمپ بنزینا هستن. اینجوری قیمتای فروش و هزینه به طور کامل جدا از هم هستن. الان CPC و FPCC شبکه پمپ بنزین هاشون رو از راه خرید، اجاره و یا ساخت پمپ بنزینای جدید گسترش میدن. این گسترش به اونا اجازه میده که به تغییرات بازار با انعطاف بیشتری جواب بدن.

  1. پمپ بنزینای زنجیره ای

قرارداده های عرضه بین مدیران پمپ بنزینای زنجیره ای و تولید کنندگانی که فقط مسئول عرضه فرآورده ها هستن، بسته می شن. این مدل تجاری باعث می شه که مصرف کنندگان در مورد برند اطلاعات بیشتری به دست بیارن و هم اینکه گسترش برند هم ساده تر صورت پذیرد. به خاطر رسیدن به تخفیفای بیشتر و افزایش قدرت چانه زنی پمپ بنزینای زنجیره ای، تموم چانه زنیا و مذاکرات مربوطه از راه مدیران ارشد صورت میگیره.

  1. پمپ بنزینای جداگونه

این فروشندگان جداگونه خود مستقیما وارد گفتگو و عقد قرارداد با عرضه کنندگان می شن. پمپ بنزینای جداگونه ۴۰% از کل بازار داخلی رو تشکیل میدن . اونا در مذاکرات با عرضه کنندگان بالا دستی دارای قدرت چانه زنی چندانی نبوده و همیشه از طرف صاحبان پمپ بنزینای متمرکز تحت فشار هستن. یعنی یا باید از اونا پیروی کنن و یا محکوم به فنا هستن.

 

 

  1. پمپای بنزین استیجاری

وجود ترکیب عمودی همیشه در حال تغییره در پمپ بنزینای که مستقیما به وسیله دو شرکت داخلی کلی ادار می شن، کاراییای هزینه ای مربوط به ساخت پمپ بنزینا بیشتر با هزینه های اجاره مقایسه می شه. در سالای گذشته روش پمپ بنزینای استیجاری مورد توجه و گزینه برتر تولید کنندگان بالا دستی بوده. مثلا ،CPC حتی در قرارداده های خود عبارتی با عنوان “حق اولویت واسه اجاره” با عاملان فروش پایین دستی داره.

این بدون مفهومه که پمپ بنزینایی که الان فقط محدود به قرارداده های عرضه با CPC هستن. واسه اجاره دادن و یا فروش و واگذاری پمپ بنزین به شخص سوم نیازمند تاییدCPC هستن . عرضه کنندگان فرآورده ها هم اینکه بیشتر در فعالیت پمپ بنزینای زنجیره ای مشارکت  می کنن. اونا این کار رو معمولا از راه خرید سهام یا از راه شرکتای تابعه تابعه که ۱۰۰% در مالکیت اونا هستن، انجام میدن تا از راه کل زنجیره پمپ بنزینا رو به طور کامل در بیارن.

مسأله قیمت گذاری در کانال پخش

قیمت گذاری کلی فروش و خرده فروشی : هر چند عرضه کنندگان به خرده فروشان پایین دستی اجازه میدن که آزادانه قیمتای خرده فروشی رو تعیین کنندف با این وجود عمل عادی بدین گونه س که معمولا خرده فروشان قیمت خود رو به شکلی ثابت تعیین می کنن که از شکاف قیمتی موقتی تا وقتی که یه عرضه کننده بالا دستی در قیمت کلی فروشی خود تغییر بوجود میاره، سود ببرن.براساس هر تغییر قیمت کلی فروشی و خرده فروشیا بدون معطلی وقتی و به صورت تقریبا آنی براساس اون روز می شه. از پایه خرده فروشان هزینه زیاد شدن قیمت رو مستقیما به مصرف کننده منتقل می کنن. اتحاد قیمت کلی فروشی و خرده فروشی در بین پمپ بنزینایی که تحت مالکیت و اختیار عرضه کنندگان هستن،یا در اختیار فروشندگان زنجیره ای قرار دارن و یا به صورت جداگونه عمل میکنن،عمل رایجیه. اینجور سیستمی فشار رو بر مصرف کننده پایانی تحمیل می کنه.

پمپ بنزینای زنجیره ای بیشتر وارد یه رقابت منطقه ای می شن و این به دلیل چگونگی قرارداداشون و تخفیف هایه که از عرضه کنندگان دریافت می دارن. یه برنامه عضو گیری و ثبت نامی روش عادی دیگه ایه که واسه به دست آوردن و جذب مشتریان وفادار استفاده کرده می شه.

پمپ بنزینای زنجیره ای معمولا در فعالیتای چندگانه وارد می شن که خدماتی مثل خدمات تعمیراتی، کافی شاپای فرانشیز،و یا اسباب بازی فروشیا و چیزای دیگه ای به جز اینا رو شامل می شه. با وجود رقابت بی رحمانه در بازار بنزین ، بعضی از پمپ بنزینای جداگونه بعضی وقتا مجبور به خروج از بازار می شن.

در سالای گذشته عرضه کنندگان در تامین زنجیره بنزین یا ایجاد کانالای توزیعی جوری که قبلا سلطه جو بودن، نمی باشن این ممکنه به دلیل رکود قیمتای داخلی و یا انگیزهایی واسه صادرات بوده باشه.هم اینکه عرضه کنندگان طرحای تخفیفی که واسه به دست آوردن قرارداده های عرضه جدید با تازه واردین ارائه می کردن رو از سال ۲۰۰۷کاهش دادن . به دلیل این کاهش اشتیاق واسه به دست آوردن کانالای توزیعی،عرضه کنندگان تمایل دارن که به جای پمپ بنزینای جداگونه،به طرف پمپ بنزینای زنجیره ای حرکت کنن تا به اتحاد بیشتر در بازار برسن.

 

جدول (پ۳)- محاسبه هزینه درآمد احداث جایگاه در کلان شهر طی دوره ده ساله

کلان شهر
سالهزینه ثابتهزینه متغییردرآمدخالص
۱۳۸۳۷۶٫۰۰۰٫۰۰۰٫۰۰۳۸۳۷۶٫۰۰-
۲۰٫۰۰۱۶۳٫۴۴۲۱۰۲٫۴۰۴۷۱٫۹۶
۳۰٫۰۰۱۹۰۷٫۶۱۲۵۲۲٫۸۸۶۱۵٫۲۷
۴۰٫۰۰۲۲۳۱٫۹۱۳۰۲۷٫۴۶۷۹۵٫۵۵
۵۰٫۰۰۲۶۱۱٫۳۳۳۶۳۲٫۹۵۱۰۲۱٫۶۱
۶۰٫۰۰۳۰۵۵٫۲۶۴۳۵۹٫۵۴۱۳۰۴٫۲۸
۷۰٫۰۰۳۵۷۴٫۶۵۵۲۳۱٫۴۴۱۶۵۶٫۷۹
۸۰٫۰۰۴۱۸۲٫۳۵۶۲۷۷٫۷۳۲۰۹۵٫۳۹
۹۰٫۰۰۴۸۹۳٫۳۵۷۵۳۳٫۲۸۲۶۳۹٫۹۳
۱۰۰٫۰۰۵۷۲۵٫۲۱۹۰۳۹٫۹۴۳۳۱۴٫۷۲
۱۱۰٫۰۰۶۶۹۸٫۵۰۲۰۸۴۷٫۹۲۴۱۴۹٫۴۲

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول (پ۴)- محاسبه هزینه درآمد احداث جایگاه در غیرکلان شهر طی دوره ده ساله

غیرکلان شهر
سالهزینه ثابتهزینه متغییردرآمدخالص
۱۱۱۳۷۶٫۰۰۰٫۰۰۰٫۰۰۱۱۳۷۶٫۰۰-
۲۰٫۰۰۱۵۹۱٫۲۱۰۵۱٫۲۰۵۳۹٫۸۲-
۳۰٫۰۰۱۸۶۱٫۴۹۱۲۶۱٫۴۴۶۰۰٫۰۵-
۴۰٫۰۰۲۱۷۷٫۹۵۱۵۱۳٫۷۳۶۶۴٫۲۲-
۵۰٫۰۰۲۵۴۸٫۲۰۱۸۱۶٫۴۷۷۳۱٫۷۲-
۶۰٫۰۰۲۹۸۱٫۳۹۲۱۷۹٫۷۷۸۰۱٫۶۲-
۷۰٫۰۰۳۴۸۸٫۲۳۲۶۱۵٫۷۲۸۷۲٫۵۱-
۸۰٫۰۰۴۰۸۱٫۲۳۳۱۳۸٫۸۷۹۴۲٫۳۶-
۹۰٫۰۰۴۷۵۵٫۰۴۳۷۶۶٫۶۴۱۰۰۸٫۴۰-
۱۰۰٫۰۰۵۵۸۶٫۷۹۴۵۱۹٫۹۷۱۰۶۶٫۸۲-
۱۱۰٫۰۰۶۵۶۳٫۵۵۵۴۲۳٫۹۶۱۱۱۲٫۵۹-

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مروری بر درخواست سوخت در کشور و مقایسه با بقیه کشورها

۱-۱-بررسی درخواست فرآورده های نفتی و عوامل موثر بر اون:

۱-۱-۱-مصرف فرآورده های نفتی در ایران

مصرف فرآورده های نفتی در ایران تقریبا از زمان پیدایش نفت در ایران شروع شده. اهمیت نفت و فرآورده های نفتی و تاثیر اون بر متغییرهای اقتصادی ( به خصوص ) رشد اقتصادی ، مطالعه روند و کمیت مصرف فرآورده های کلی نفتی رو لازم میکنه. اینجا اول به بررسی تغییرات کلی مصرف فرآورده های بیشتر نفتی پرداخته و بعد به طور جدا از هم چند فرآورده مهم در حمل و نقل و نقل زمینی رو مورد جستجو قرار می دیم:

 

 

 

 

 

جدول(۱)- مصرف فرآورده های بیشتر نفتی طی سالای ۸۷- ۱۳۸۰(۱)

سال/توضیحگاز مایعبنزیننفت سفیدنفت گازنفت کورهجمع
مصرففرآوردههاینفتی(میلیونلیتر)۱۳۸۰

۱۳۸۱

۱۳۸۲

۱۳۸۳

۱۳۸۴

۱۳۸۵

۱۳۸۶

۱۳۸۷

دی۴۱۶۵

۴۳۵۵

۴۳۰۵

۴۱۹۹

۵۰۳۲

۵۱۰۷

۴۶۴۸

۴۱۱۸

دی۱۶۷۳۷

۱۸۴۴۰

۲۰۵۳۸

۲۲۱۵۹

۲۴۳۹۶

۲۶۸۶۷

۲۳۵۲۵

۲۴۴۸۳

دی۸۹۳۷

۸۶۸۳

۷۸۸۹

۷۷۵۳

۷۵۳۱

۷۲۳۴

۷۴۸۷

۷۱۲۶

دی۲۵۰۸۴

۲۵۸۸۰

۲۶۲۳۴

۲۷۳۴۸

۲۸۶۶۹

۳۱۴۲۹

۳۲۶۸۹

۳۳۸۵۲

دی۱۵۲۵۴

۱۴۷۷۱

۱۳۶۰۱

۱۳۷۴۰

۱۴۴۸۶

۱۵۶۶۱

۱۷۳۵۱

۱۸۶۴۹

دی۷۰۲۱۴

۷۲۱۲۸

۷۲۵۶۷

۷۵۲۰۰

۸۰۱۱۵

۸۶۳۰۷

۸۵۷۰۰

۸۸۲۲۷

متوسط رشد هرساله۰٫۱۶-۵٫۵۸۳٫۲۴-۴٫۳۸۲٫۹۱۳٫۳۲
سهمفرآوردههاینفتی(درصد)۱۳۸۰

۱۳۸۱

۱۳۸۲

۱۳۸۳

۱۳۸۴

۱۳۸۵

۱۳۸۶

۱۳۸۷

دی۵٫۹۳

۶٫۰۴

۵٫۹۳

۵٫۵۸

۶٫۲۸

۵٫۹۲

۵٫۴۲

 

۴٫۶۷

 

دی۲۳٫۸۴

۲۵٫۵۷

۲۸٫۳

۲۹٫۴۷

۳۰۴۵

۳۱٫۱۳

۲۷٫۴۵

۲۷٫۷۵

دی۱۲٫۷۸

۱۲٫۰۴

۱۰٫۸۷

۱۰٫۳۱

۹٫۴

۸٫۳۸

۸٫۷۴

۸٫۰۸

 

دی۳۵٫۷۳

۳۵٫۸۸

۳۶٫۱۵

۳۶٫۳۷

۳۵٫۷۸

۳۶٫۴۲

۳۸٫۱۴

۳۸٫۳۷

دی۲۱٫۷۲

۲۰٫۴۸

۱۸٫۷۴

۱۸٫۲۷

۱۸٫۰۸

۱۸٫۱۵

۲۰٫۲۵

۲۱٫۱۴

دی۱۰۰٫۰۰

۱۰۰٫۰۰

۱۰۰٫۰۰

۱۰۰٫۰۰

۱۰۰٫۰۰

۱۰۰٫۰۰

۱۰۰٫۰۰

۱۰۰٫۰۰

۱)به استثنای مصارف پالایشگاها

مأخذ:ترازنامه انرژی ۱۳۸۷ وزارت نیرو

با در نظر گرفتن جدول شماره ۱ مصرف فرآورده های کلی نفتی( شامل گاز مایع،بنزین، نفت سفید،نفت گاز و نفت کوره) طی دوره ۱۳۸۷-۱۳۸۰ به صورت میانگین دارای رشدی برابر ۳۲/۳ درصد بوده . رشد تقریبا کم مصرف این فرآورده ها به طور، متوسط می تونه به دلیل جایگزینی فرآورده های نفتی با گاز طبیعی، اعمال سیاستای تغییر الگوی مصرف و هم اینکه صرفه جویی نسبی در سه فرآورده نفت سفید،گاز مایع و نفت کوره بوده.البته همونطور که در جدول شماره ۱ هم مشخصه. اندازه مصرف بنزیت موتور به دلیل افزایش عرضه خوردروها و فناوری مناسب اونا روند زیادی داشته. هم اینکه طی این چند سال بیشترین و کمترین اندازه رشد مصرف فرآورده ها به ترتیب مربوط به بنزین موتور و نفت سفیده. این مسأله نشون اجرای سیاستای انرژی در بخش درخواست بر خلاف بعضی نظرات خیلی به درد نخور نبوده.

بنزین:

مصرف بنزین از سال ۱۳۰۶ هجری خورشیدی همراه با ورود اولین خودروها به ایران شروع شد . از اون زمان تا امروز تحولات زیادی در بازار تولید و مصرف این فرآورده به وجود آمده. شکل شماره ۱ مقادیر مصرف بنزین رو از سال ۱۳۰۶ تا ۱۳۸۴ هجری خورشیدی طبق هزار لیتر در روز ارائه میده. همونجوریکه از شکل ۱ بر میاد، تقریبا از سال ۱۳۵۰ رشد بسیار سریع مصرف بنزین به دلیل ورود خودروای بیشتر به بازا ، شروع شد و تا سال ۱۳۸۴ هم با آهنگ سریعتری بازم ادامه داشته.

در سال ۱۳۸۴ کشور ما با مصرف روزانه ۶۷ میلیون لیتر بنزین موتور در بین کشورای جهان در رتبه دهم قرار داشته.

با بررسی روند مصرف بنزین کشور طی دوره ۱۳۸۷- ۱۳۸۰ همونطور که در جدول شماره ۱ هم مشخص شده ، بنزین با ۵۸/۵ درصد متوسط اندازه رشد هرساله، بالاترین اندازه رشد مصرف رو در میان فرآورده های کلی نفتی داراه.رشد مصرف بنزین موتور طی سالای ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۵ همیشه صعودی و تقریبا بالا بوده. اما در سالای ۸۶ و۸۷ و به دنبال سهمیه بندی بزنین رشد مصرف بنزین با افت تقریبا محسوسی همراه شده.

 

 

۱KomisiPengawasPersaingam Usaha

۲ Company Own Dealer Operated

۳ Company Operated Company Own

۴ Dealer Own Dealer Operated

۱ Kuwait National Petroleum Company

۱-petronas