استفاده از تلفن همراه و اعتیاد به مواد مخدر


Widget not in any sidebars

3-1-2-امکانات و شرایط محیط خدمتی
یکی دیگر از عوامل مهم در روحیه سربازان، امکانات محیط خدمتی است. امکانات مناسب سبب می‌شود سربازان با روحیۀ بهتری خدمت کنند و در مقابل، امکانات نامناسب موجب افسردگی و بخش سربازان می‌شود. امکانات خدمتی دایرۀ گسترده‌ای دارد. امکاناتی مانند تغذیه، لباس، امکانات ورزشی، فرهنگی، اعطای مرخصی و غیره، هر کدام نقش مهمی در خوشایند سازی محیط خدمت دارند. به عنوان مثال امکانات ورزشی و فرهنگی، اوقات فراغت سربازان را پر می‌کند و مانع بیکاری و بطالت اوقات آن‌ها می‌شود. در صورتی که چنین امکاناتی نباشد و سرباز در محیط خشن‌ نظامی خدمت کند، احتمال خودزنی او افزایش می یابد. عوامل زیر به ترتیب بر رضایت شغلی سربازان مؤثر است: امکانات خدمتی، نحوۀ توجه به سرباز، نحوه‌ی برخورد با سرباز، ارتباط سرباز با خانواده، ویژگی‌های خدمتی و وضعیت فرهنگی محل خدمت ملاحظه می‌شود که امکانات مناسب و همچنین ویژگی‌های خدمتی (مانند نوع کار، ایمنی محل خدمت در مقابل سرما، گرما و تهاجمات احتمالی و بهره‌مندی از حمایت‌های بیمه‌ای)، تأثیر بسزایی در رضایت سربازان از محیط خدمت دارد. اما اگر شرایط نامناسب باشد، با توجه به روحیۀ جوانی سربازان و دسترسی به سلاح، احتمال خودکشی وجود دارد. متأسفانه بررسی‌ها نشان می‌دهد که اغلب خودکشی‌ها در پست نگهبانی و با اسلحه صورت گرفته است.
محیط خدمتی برای همه سربازان یکسان نیست بعضی از سربازان در مناطق خوش آب و هوا و مناطق شهری و نزدیک منزلشان خدمت می‌کنند. در مقابل برخی دیگر در مناطق دور با مسافت طولانی از محل سکونتشان خدمت می‌کنند. طبیعی است که این وضعیّت‌ها، تأثیرات متفاوتی بر سربازان می گذارد. به طور طبیعی سربازانی که در مناطق خوب خدمت می‌کنند، مشکلات چندانی ندارند و سربازانی که در مناطق بد آب و هوا خدمت می‌کنند، دچار مشکلات فراوانی هستند از آنجا که سربازان، افراد جوانی هستند که برای اولین بار محیط اَمن خانواده را ترک گفته و به محیط خدمت نظامی آمده‌اند درجه ی سازگاری آن‌ها با محیط جدید کاملاً وابسته به امکان دسترسی به، خانواده می باشد تا در صورت ضرورت، بتوانند از حمایت آنان بهره‌مند شوند. همچنین شرایط محیط ‌خدمت باید چنان باشد که تحمل آن برای سربازان امکان‌پذیر باشد، چون فشار بیش از اندازه بر افرادی که ظرفیّت کمی دارند، قطعاً موجب فشار روحی و احتمالاً خودزنی می‌شود . لذا اعزام به موقع و مرتب سربازان به مرخصی نه تنها موجب بهبود روحی آنان شده بلکه باعث افزایش نرخ اُمید به زندگی و بهبود شرایط در آنها می شود بدیهی است توجیهات خدمتی دلیل مناسبی برای ممانعت استفاده از مرخصی سربازان نخواهد بود.
3-2- عوامل غیر سازمانی مؤثر بر خودزنی در بین سربازان
3-2- 1- عوامل فرهنگی مؤثر بر خودزنی سربازان
در کنار سایر عوامل از جمله مسائل اقتصادی و اجتماعی یکی دیگر از عوامل در این سطح،عوامل فرهنگی است. دین یکی از عوامل مهم و موثر در فرهنگ جامعه است و تأثیر بسزایی در ارتکاب خودزنی و خودکشی دارد. در بسیاری از اَدیان،کسی که خودزنی و خودکشی می کند، بی دین و بی ایمان است زیرا جام بلورین ظریف و زیبای الهی یعنی زندگی در موهبت و گرانبهاترین ودیعه الهی را که باید ارج نهاد و از آن برای رسیدن به کمال، خلاقیّت، زیبایی و پویندگی در راه خدا و حقیقت سود برد را می شکند و به مقام الهی و نعمت بی پایان او بی حرمتی می نمایند. عدم توجه به آموزش های فرهنگی لازم به سربازان، آنها را تا حد زیادی از مبانی ارزشی و دینی و همچنین توجه به ارزش و اهمیّت خدمت سربازی، دور کرده و گرایش به ارتکاب انواع جرائم از جمله خودزنی را افزایش می دهد است. این مسأله سبب شده است که بسیاری از سربازان به خدمت سربازی به عنوان دوران اجباری یا دوره زمانی که سبب اتلاف عمر آنها می شود، نگاه کنند.در این باره در اظهار نظرها،آسیب‌های فرهنگی بسیاری مطرح شده است. عمده آسیب های مربوط به مسائل فرهنگی عبارتند از: مسأله قومیت واحد و احتمال شورش های قومی، عدم احساس تعلق و تعهد به محیط سربازی، ضعف آموزش های فرهنگی در بدو و حین خدمت ، عدم وجود مراکز مشاوره در برخی از مراکز نظامی، از بین رفتن ارزش خدمت مقدّس سربازی، عدم تناسب بین وظیفه و استعدادها و توانایی‌های سربازان، عدم آشنایی سربازان با قوانین و مقررات و حقوق خود، نگرش نسبت به سربازی به عنوان دورۀ اجباری، قوم گرایی(تنش بین مذاهب و اقوام مختلف)، استفاده از تلفن همراه و …، مشکلات تحصیل سربازان و عدم امکان ادامه تحصیل، اعتیاد برخی از سربازان به مواد مخدر. در بسیاری از مواقع محیط های نظامی تبدیل به محلی برای تجمع اقلیّت های قومی یا مذهبی شده است و این مسـأله امکان تبدیل آنها به گروه های منسجم برای برانگیختن شورش و آشوب را فراهم می سازد. علاوه بر این مسأله عدم تعلق سربازی بیشتر می تواند ناشی از مشکلات زمینه ای سربازان، تصوّر از سربازی به عنوان یک خدمت اجباری و عدم برنامه های لازم برای فرهنگ سازی در رابطه با ارزش خدمت سربازی می باشد. ازدیگر سو بسیاری از مراکز خدمتی سربازان، فاقد مراکز مشاوره است؛ این مسأله به عنوان یکی از آسیب های فرهنگی مهم مطرح می شود؛ چرا که مراکز مشاوره می توانند به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای حل مشکلات روحی و روانی سربازان و همچنین دریافتن مسائل و مشکلاتی که سربازان با آن مواجه هستند، عمل کنند. از جمله ازدیاد پدیده ی خودزنی در میان سربازان به جهت ضعف عامل فرهنگی است. از دیگر آسیب های فرهنگی که مطرح می شود، مسأله ی از بین رفتن تقدّس خدمت سربازی است که عمدتاً ناشی از ضعف فرهنگ سازی عمومی در سطح جامعه می تواند باشد. این مسأله سبب شیوع این نگرش در بین جوانان شده است که سربازی دوره ای اجباری است که برای آینده ی آنها هیچ سودی ندارد و الزاماً باید آن را بگذرانند.علاوه بر اینها در بسیاری از موارد وظایفی که به سربازها محول می شود، با شأن و شخصیّت آنها یا با استعدادها ، توانایی ها و تحصیلات آنها همخوانی ندارند و این سبب دلسردی سرباز و احساس عدم تعلق وی به محیط خدمت و گرایش به ارتکاب انواع جرائم جهت معافیّت از خدمت از جمله خودزنی می شود. این مسأله در نتیجه ی عدم آشنایی سربازان با قوانین و مقرّرات و حقوق خود نیز تشدید می شود. سربازانی که مسئولیتی را متوجه خود نمی دانند برای فرار از این مسئولیت دست به ارتکاب جرائمی از جمله خودزنی می زنند. مسائل فرهنگی انواع ، ابعاد و اشکال متفاوتی دارند. اما آنچه که در همه ی آنها اهمیّت دارد ضرورت فرهنگ سازی صحیح و آموزش برای پیشگیری از وقوع آسیب های مختلف است.مسائل فرهنگی سبب می شود که سربازان احساس تعلق خاطر و تعهد به محیط خدمتی خود نداشته باشند؛ شاید بتوان گفت این احساس، زمینه ی اصلی بسیاری از جرائم و تخلفاتی است که از سوی آنان رخ می دهد. فردی که خود را متعلق به محیط خود نمی داند نسبت به آن نیز احساس مسئولیّت نخواهد کرد. از این رو ضرورت آموزش های مستمر و مداوم برای آشنایی سربازان با آموزه ها و بایسته های فرهنگی و مذهبی، ضرورت خدمت وظیفه ی عمومی ، آشنایی با قوانین و مقرّرات مربوط به سربازان و مواردی از این قبیل، لازم است تا از این طریق بتوان تا حدی از آسیب های فرهنگی پیشگیری نمود.
3-2-2- عوامل اجتماعی مؤثر بر خودزنی سربازان
همان طور که بیان شد این عوامل به دو دسته ی طبیعی و انسانی تقسیم می شود. طبق نظر دورکیم و دیگر اندیشمندان منشأ جریان های خودزنی و خودکشی نه از فرد بلکه از جامعه است. خانواده به عنوان کوچکترین واحد اجتماعی نقش بسیار قابل توجه در این زمینه دارد. این مسائل به ویژه در مورد سربازانی که دارای سنین پایین تری هستند می تواند ایجاد مشکل کند چرا که بسیاری از آنان تجربه ی جدایی از خانواده و زندگی مستقل را نداشته و به لحاظ عاطفی نیازمند حمایت والدین و خانواده ی خود هستند. درست است که خدمت سربازی این زمینه را فراهم می سازد که جوانان مستقل از خانواده ی خود باشند اما از دیگر سو این جدایی برای برخی از سربازان غیرقابل تحمل و ایجاد کننده ی مشکلات روانی ، رفتاری و اجتماعی بسیاری می گردد.
همانطور که ذکر شد، وابستگی عاطفی بسیاری از سربازان به خانواده های خود زمینه ساز بسیاری از جرائم در آنها می شود و لذا اتخاذ سیاست هایی در رابطه با شناسایی افراد وابسته به خانواده و اندیشیدن تدابیری در رابطه با آنها ضرورت دارد.
در نتیجه خانواده به عنوان یک نهاد اجتماعی در برابر اعضای خود وظیفه و کارکرد حمایت از آن ها و اجتماعی کردن اعضای خانواده را بر عهده دارد.
درخصوص عوامل طبیعی: لومبرزو معتقد است گرما فرد را به خودزنی تحریک می کند و اختلاف و تضادّ بین رفتن از سرما به گرما ربطی به این مسأله ندارد، ممکن است گرمای بیش از حد و ناتوانی در حل آن وقتی نوع پوشش خاصی اجباری شود تمایلات خودزنی و خودکشی برمی انگیزد. لذا با توسل به خودزنی به دنبال کسب معافیّت و بدست آوردن استراحت پزشکی در تلاش برای رهایی از این وضعیّت هستند. لذا باتوجه به این مسائل اصلح این است که با تغییرات آب و هوایی در مناطق مستعد این تغییرات، تخفیف هایی برای کارکنان نظامی در جهت کاهش فشار ناشی از این موارد در نظر بگیرند.
3-2-3- عوامل اقتصادی موثر بر خودزنی سربازان
عوامل اقتصادی سربازان سبب شده است تا این قشر با آسیب های بسیاری مواجه شوند. مسائل اقتصادی از قبیل فقر، برای همه افراد جامعه می تواند زمینه ساز ارتکاب بسیاری از جرائم از جمله خودزنی شود. در اظهار نظرها در رابطه با مسائل اقتصادی سربازان، چند آسیب عمده را مطرح کرده اند که عبارتند از: پایین بودن حقوق سربازی، مشکلات شغلی سربازان. یکی از مشکلات عمده ی سربازان این است که تمام وقت خود را مشغول خدمت سربازی هستند اما از دیگر سو حقوق کافی برای گذراندن زندگی خود را دریافت نمی کنند. این مسأله بیش از همه در رابطه با سربازان متأهل مطرح میشود. علاوه بر این کمبود وقت آزاد برای سربازان امکان فعالیّت در مشاغل مختلف را برای آنها فراهم نمی سازد. از این رو، اگر وجه اقتصادی کار و کسب درآمد حاصل از کار را در نظر بگیریم سربازان خود را افرادی بیکار و فاقد درآمد تلقی می کنند؛ چرا که این سو زمان کافی برای اشتغال را در اختیار ندارند که از طریق آن کسب درآمد کنند.
از این گذشته مدّت طولانی دوران سربازی و تحمل این مدّت طولانی بدون منبع مالی و کسب درآمد برای سربازان غیر قابل تحمل می شود. بسیاری از سربازان در سنین جوانی هستند و نیازهای خاص خود را دارند و از دیگر سو برخی از آنها به لحاظ مالی باید به خانواده ی خود کمک کنند یا اینکه متأهل بودن، نیاز آنان به کسب درآمد را دوچندان کرده است. این مسأله نشان می دهد که آنان مثل اعضای عادی جامعه نیازها و اهداف خاص خود را دارند. اما از دیگر سو ابزار دستیابی به این اهداف و نداشتن وقت آزاد و کافی برای فعالیّت در شغل دوّم، دست به ارتکاب جرم خودزنی می زنند تا بلکه یا از این راه بتوانند معافیّت از خدمت را بدست آورند یا استفاده از استراحت پزشکی برای مدت های طولانی، تا از این ترفند بتوانند به هدف خود دست یابند. سربازان مهم ترین ابزار دستیابی به خواسته ها و اهداف خود یعنی درآمد را دارا نمی باشند. در این حالت است که برخورداری از هدف اما عدم دستیابی به ابزار رسیدن به اهداف سبب عدم تعادل در وضعیّت اجتماعی آنان می گردد و در این حالت دو پیامد برای آنها متصور است: یکی از پیامدهای مسائل اقتصادی برای سربازان می تواند رانده شدن آنها به انزوا و بروز مشکلات و اختلالاتی همچون افسردگی و ارتکاب جرائم مختلف و پیامد دیگر دست زدن آنها به راهها و ابزارهای غیر مشروع برای کسب درآمد باشد. از این روست که امکان وقوع آسیب هایی همچون خودزنی، اعتیاد به مواد مخدر یا روانگردان ها در میان سربازان افسرده و منزوی بالا می رود. از دیگر سو برخی دیگر از سربازان که دست به کسب درآمدهای نامشروع به عنوان ابزار دستیابی به اهداف مشروع خود می زنند مرتکب جرائمی همچون فروش مواد مخدر و روانگردان ها و نیز مواد دخانی همچون سیگار می شوند و یا در برخی موارد دست به سرقت می زنند. علاوه بر این مسائل و مشکلات اقتصادی می تواند زمینه ساز رفتارهای ناهنجاری همچون خودکشی و خودزنی در میان سربازان شود. تمام این موارد نقش زیرساختی اقتصاد برای افراد یک جامعه را نشان می دهد. مشکلات اقتصادی می تواند زمینه ساز بسیاری از آسیب های دیگر در سطح فردی، اجتماعی،فرهنگی، سیاسی و … شود. سرباز به عنوان یکی از افراد آسیب پذیر جامعه و با توجه به جایگاه کلیدی وی در امنیّت کشور باید بیش از پیش مورد حمایت قرار گیرد تا از ناهنجاری ها و جرائم وی پیشگیری شود.
3-2-4- عوامل روانشناختی موثر بر خودزنی سربازان
آنچه که شخص در برخورد با نسل نوجوان معاصر مشاهده می‌کند، این است که اکثریّت نوجوانان ایده‌آلی و آرمانی فکر می‌کنند، اما آن‌ها همچنین گرایشی نیز به سمت واقع‌گرایی دارند، لذا آرمان‌ها و مقاصد آن‌ها شدیداً رئالیستی و واقع‌بینانه است و تنها به هنگام کنش‌های حاد و بحرانی است که اعتراضات عاطفی آن‌ها ظاهر می‌شود. خودکشی در جوانان برخلاف آنچه شایع است، چندان هم کمیاب و نادر نیست. طبق تحقیقات «کونل» تعداد خودکشی در سنین 10 و 14 زیاد می‌شود، تا اینکه در دوره ی نوجوانی، به حداکثر خود می‌رسد. دختران بیش از پسران اقدام به خودکشی می‌کنند و بعضی از جوانان دچار یک قسم افسردگی می‌گردند که نه افراد خانواده و نه پزشکان متوجه آن نمی‌شوند. علت روانی و اجتماعی دیگر جوانان، ممکن است از هم پاشیدن خانواده، طلاق، غیبت مستمر پدر، بیماری مادر و یا ناتوانی در حفظ نمرات خوب و فشار پدر و مادر برای به دست آوردن نمرات عالی باشد. بعضی از جوانان ممکن است به سبب این احساس که دیگر پدر و مادر به آن‌ها علاقه‌ای ندارند و یا اینکه مشکلات زندگی آن ‌قدر بزرگ هستند که نمی‌شود آن‌ها را حل و فصل کرد و برای فرار از این مشکلات بهترین راه، مرگ و نابودی است و یا به سبب جلب توجه دیگران و یا برای انتقام گرفتن از اطرافیان و عزادار کردن آنان و یا برای فرار از احساس گناه، اقدام به خودکشی کنند. این است که خانواده‌ها و مربیان و پزشکان باید متوجه این نکات باشند و پس از درک خواسته ‌ها و آرزوها و توانایی‌های جوانانی که اقدام به خودکشی کرده‌اند، آن‌ها را مداوا و معالجه کنند .
از جمله عللی را که در خودزنی سربازان موثر است به شرح ذیل می باشد :
1-ناملایمات و سر خوردگی از محل خدمت و همکاران.
2-کنجکاوی برخی از پرسنل در برخورد با ادوات نظامی و سلاح و مهمات.
3-اقدام به خودزنی جهت معافیّت و مرخصی.
4- وجود ناهنجاری های روحی و روانی در پرسنل و تبدیل گشتن آن به بحران در شرایط خاص (گرفتاری خانوادگی ).
5- وجود هیجانات ، نیاز به توجه و نا آگاهی های ناشی از شرایط سربازان یا شکست در زندگی.
6- برخورداری از غرور جوانی یا کمبودهای روانی و اقدام به خودزنی جهت مطرح نمودن خود و اثبات شهامت یا جلب محبت.
7-عذاب وجدان ناشی از مورد سوء استفاده ی جنسی قرار گرفتن فرد توسط دیگران.