نقش دانش در خلاقیت چیست ؟

دانش

نقش دانش در خلاقیت چیست ؟

اغلب افراد با این نظر موافقند که دانشمندان برای ارائه کار خلاقانه می باید وقت زیادی را صرف یادگیری جزئیات رشته خود کنند . بعضا” این احساس وجود دارد که در ادبیات و هنر همین میزان دانش و توانایی لازم نیست . بعضی معتقدند که موسیقی دانان ، هنرمندان و نویسندگان بسیار خلاق از چنان نبوغی برخوردارند که کار ایشان بدون هرگونه آمادگی قبلی خود به خود شکوفا می شود .

دو تحقیق جدیدی که در دانشگاه کارنگی ـ ملون انجام گرفته است ، تردیدی جدی      در مورد این دیدگاه به وجود آورده است .

در تحقیق اول ، هیز (۱٩٨٨) زندگی ٧۶ آهنگساز را که اسامی آنها در کتاب زندگانی آهنگسازان بزرگ تألیف شوئنبرگ (۱٩٧٠) آمده بود ، تحلیل کرد . هیز به این نتیجه رسید که بیش از ٩٩ درصد آثار مشهور این آهنگسازان زمانی نوشته شده است که حداقل       ده سال آهنگساز بوده اند . حتی کودکی مانند موتزارت که در سن ۴ سالگی موسیقیدان بود ، تا سن ۱٢ سالگی یعنی پس از گذشت ٨ سال که به کار آهنگسازی و مطالعه موسیقی مشغول بود ، هنوز اثری که خلاقانه به شمار آید نیافریده بود .

هیز در همین مقاله گزارش می دهد که آثار قابل توجه ۱٣۱ تن از نقاشان بزرگ بیشتر زمانی خلق گردید که آنها حداقل مدت ۶ سال هنر خود را تمرین کرده بودند .

در مطالعه دوم ، ویش بو (۱٩٨٨) زندگی ۶۶ شاعر مشهور را تحلیل کرد و به این نتیجه رسید که هیچکدام از آنها زودتر از ۵ سال از شروع دوران شاعری خویش ، شعر قابل    توجه ای نسروده اند .  ۵۵ تن از این شاعران اثر قابل توجه ای را در ۱٠ سال اول زندگی هنری خود عرضه نکرده بودند .[1]

خلاقیت نیز با دانش پیوند مستقیم دارد . به بیان ساده ، نمی توان بدون میزان مطلوبی از دانش ، معمار فیزیکدان ، نویسنده یا موسیقیدان خلاق شد . این دانش ممکن است خود آموخته باشد و یا از طریق آموزش رسمی کسب شده باشد .

  روش­های یاددهی- یادگیری در برنامه­درسی اجراشده

 

 

 

 

 

 

رایانه ،  ماشین دلهره آور !

در برخی کشورهای جهان به ویژه ممالک در حال توسعه ، هنوز مدارس درهای خود را برای ورود رایانه به کلاس های درس نگشوده اند . این درها بر اثر چیرگی برخی دیدگاه های بدبینانه نسبت به رایانه بسته مانده اند . بدترین آنها نگرش و تصوری است که برای بیشتر معلمان و آموزشگران ، واژه « رایانه » تداعی کننده ابزاری وحشتناک و دلهره آور است . معلمان ، مدیران ، مشاوران تحصیلی و . . . در تصورات خود از دستگاه رایانه تصویری از یک ماشین بی رحم و ظالم ساخته اند . زیرا این اعتقاد در آنها به وجود آمده است که رایانه ، ماشینی است که درصورت ورود به مدرسه به سرعت نقش آموزشی و تربیتی آنان را کم رنگ و زایل می کند . و به تدریج جایگزین آنان در فعالیت های آموزشی خواهد شد . این آموزشگران معتقدند چنانچه رایانه به محیط کلاس و مدرسه راه یابد ، چون جانشین آنان می شود  اقتدار فنی ، آموزشی و شخصیتی آنها را تضعیف خواهد کرد . بنابراین ثبات و امنیت شغلی خود را نیز در خطر می بینند . نهایت اینکه با این طرز تلقی ، تا حد کارکنانی که فقط مسؤول انضباط کلاس و مدرسه و نیز سرپرستی و مواظبت از کودکان هستند ، تنزل خواهند کرد .

 

 

 

در نگاه نخست وجود چنین ترس و وحشتی از رایانه بسیار دور از انتظار نیست . زیرا علاوه بر هر دلیلی که تصور شود در فرآیند نوپذیری این ماشین سرنوشتی مشابه سایر       نوآوری های آموزشی خواهد داشت. کسانیکه با مسائل آموزش و پرورش ارتباطی هرچند

اندک دارند ، بر این امر واقف هستند که هنوز هم گروهی ا زمعلمان در مقابل بهره گیری از فناوری آموزشی مقاومت نشان می دهند . این گروه از معلمان حتی برای این مقاومت منفی خود استدلال های کاذب ، توجیه کننده و حتی گاه گول زننده ای دارند . این درحالی است که متأسفانه به جای آنکه آمادگی ذهنی ، دانش ، مهارت و علائق خود را برای بهره گیری از نوآوری های آموزشی افزایش دهند ، بر سرسختی خود پافشاری می کنند و بدبین و  بی اعتنا می مانند .

  معرفی عواطف و نقش ان بر زندگی انسان

مقاومت در برابر استفاده از رایانه در فرآیند آموزش و یادگیری ، در واقع امری غیرمنصفانه است . کافی است هر معلم و آموزشگری آگاهی خود را به کار گیرد  ، در اینصورت به سودمندی های این رسانه آموزشی و نقش مؤثر آن در آموزش و یادگیری پی خواهد برد .

 

 

 

 

 

 

 

محدودیت های رایانه

نکته ای که باید مورد نظر معلمان و سایر دست اندرکاران تعلیم و تربیت قرارگیرد ، آن است که به گواه تجارب و روش های آموزشی کشورهای پیشرفته ، امروزه مسلم شده است که رایانه هرگز قادر نخواهد بود جایگزین کاربر خود شود .

دیگر سخن اینکه ، این ماشین نه تنها قابلیت آن را ندارد که جای « کاربر »  خود یعنی معلم را بگیرد ، بلکه فقط می تواند دانش ، خلاقیت و توانمندی های او را افزایش دهد و برای ادای وظایف و مسؤولیت های خطیر آموزش و تدریس یاور او باشد .

کنگره ملی تکنولوژی انگلستان عنوان می کند که نباید رایانه را سیستمی پنداشت که   می تواند معلم و مواد چاپی و کتاب های برنامه ریزی شده را شامل گردد . رایانه ماشین فوق العاده ای است که هرچه بیشتر آن را بشناسید ، بیشتر شما را مجذوب خود می کند اما به هر حال ماشینی ساخته دست بشر است .

 

 

 

 

 

 

آموزش برنامه ای

اندیشه آموزش برنامه ای را نخستین بار بی . اف . اسکینر در مقاله ای با عنوان « علم یادگیری و هنر آموزش » در سال ۱٩۵۴ ارائه داد . او در این مقاله معایب روش های مرسوم آموزش و یادگیری مدارس را مورد بررسی قرار داد و آموزش برنامه ای را به عنوان وسیله رفع این معایب پیشنهاد کرد .

  راهبردهای مهم و اساسی مدیران برای مقابله با تعارض

به نظر اسکینر روش های مرسوم آموزشی به ویژه روش سخنرانی و آموزش به وسیله کتاب های درسی معمولی ، روش های ناقصی هستند زیرا یادگیرنده را به فعالیت وا نمی دارند و از اصول مهم یادگیری استفاده نمی کنند .

آموزش برنامه ای روشی است که این معایب را ندارد و در آن اصول مهم یادگیری به شرح زیر مورد استفاده قرار می گیرد .

۱. ارائه مطالب در گام ها یا مراحل کوچک

٢. پاسخدهی آشکار یا شرکت فعال یادگیرنده

٣. تقویت فوری از راه دریافت بازخورد

۴. سرعت شخصی یادگیرنده در جریان یادگیری

 

 

 

 

انواع برنامه های آموزش برنامه ای

 

برنامه های این نوع آموزش بسیار متنوع هستند . با این حال معروف ترین آنها یکی برنامه خطی[2] و دیگری برنامه شاخه ای[3] است و بقیه مشتقات این دو می باشند .

برنامه خطی به طور عمده بر اصول یادگیری کنشگر یا فعال اسکینر مبتنی است . در برنامه شاخه ای برخلاف برنامه خطی قاب های آموزشی در یک خط مستقیم              قرار نمی گیرند بلکه به طور انشعابی و شاخه شاخه به هم وصل می شوند . برنامه شاخه ای توسط نورمن کراودر پدید آمد . به اعتقاد او برنامه شاخه ای بیش از برنامه خطی   تفاوت های فردی یادگیرندگان را درنظر می گیرد زیرا در برنامه خطی ، افراد قوی و ضعیف مجبور به مطالعه همه قاب ها هستند درحالیکه در برنامه شاخه ای خوانندگان قوی می توانند بدون مراجعه به قاب های جانبی ، فقط قاب های اصلی را بخوانند و خوانندگان ضعیف به نسبت اشتباهاتی که در ارائه پاسخ به سؤال ها مرتکب می شوند ، مطالب بیشتری را مطالعه کنند

۱. روانشناسی تربیتی ، اصول و کابرد آن ، گلاور و برونینگ ، ۱٣٧٨

  1. Linear
  2. Branching