اهمیت و ضرورت برقراری رابطه از دیدگاه روانشناختی

اهمیت و ضرورت برقراری رابطه:

روابط صمیمی با دیگران شاید درگیر کننده ترین تجارب زندگی باشند. عاشق شدن، داشتن دوستانی خوب، رابطۀ خوب با والدین، فرزندان و همشیران برای همه حائز اهمیتند. اکثر مردم داشتن روابط خوب با دیگران را برای خوشحالی خویش تقریباً از هر چیز دیگری ضروری تر می دانند. تحقیقات تجربی نیز این موضوع را ثابت کرده اند. کمپبل، کانورس و رادجرز[1] (1976) این مسئله را که اهمیت موضوعات مختلف برای مردم چقدر است بررسی کردند. آنها پی بردند که در بیشتر پاسخها، داشتن دوستان خوب و ازدواج و زندگی خانوادگی کامروا بیش از پیشرفتهای مالی و حرفه ای اهمیت داشتند. (پی فرگاس، ترجمه بیگی، 1373)

همچنین شواهد قابل توجهی در دست اند دال بر اینکه نبود اینگونه روابط صمیمی و حمایت گر می تواند پیامدهای جدی در بر داشته باشد. آمارهای شورای بیمه زندگی آمریکا (1978) بطرز حیرت آوری نشان می دهند که افراد تنها یا غیر دلبسته احتمال بیشتری دارد که دچار مشکلات سلامتی از قبیل سکته، سل، سرطان، الکلیسم و تصادفات گردند، و در مقایسه با افراد متأهلی که در شبکه ای از روابط صمیمی زندگی می کنندنرخ مرگ ومیر و خودکشی بالاتری دارند. پایان یافتن یک رابطۀ صمیمی مثلاً بر اثر طلاق یا مرگ یکی از والدین، دوستان یا همسر یکی از استرس آمیزترین تجارب زندگی می باشد. (پی فرگاس، ترجمه بیگی، 1373)

متأسفانه، اکنون شدیدترین نوع تنهایی در خانواده دیده می شود، نهادی که در آن، ارتباط در حال فروپاشی است. یا در قتلگاه به سر می برد. ازدواج، این پیچیده ترین شکل روابط انسانی، بدون ارتباط اثربخش نمی تواند شکوفا شود. زندگی اغلب زوجهایی که امیدوارند ازدواجی بارور داشته باشند به دلیل فقدان مهارت های ارتباطی لازم به یک رابطۀ موازی بدون صمیمیت[2] می انجامد. ابیاتی از تی. اس الیوت شاعر، که اغلب در این زمینه نقل می شوند، آنچه را که ممکن است در یک زندگی معمولی دیده شود توصیف می کند:

  روش درست مطالعه واسه کنکور؛ ۵ راه حل واسه گرفتن رتبه دلخواه "

دو فردی که می دانند یکدیگر را درک نمی کنند،

بچه هایی می پرورند که درکشان نمی کنند،

و هرگز هم درکشان نخواهند کرد.

مجاورت بدون صمیمیت، همیشه مخرب است. هنگامی که ارتباط متوقف می شود انرژی عشق به آزردگی و خشم تبدیل می شود و در نتیجه، منازعه های فراوان، طعنه های خجل کننده، انتقادهای مکرر، عدم علایق جنسی و یا پناه بردن به سکوتی یخ گونه را موجب می شود. زنی پس از توصیف الگوهای ارتباطی مختل خانواده اش گفت: « من در یک سیاهچال روانی زندگی می کنم نه در یک خانه». (بولتون[3]، ترجمه سهرابی،1381)

برای اداره کردن خانواده، ارتباط سالم از اهمیتی بسزا برخوردار است. پدر یا مادر بودن می تواند برای زوجهایی که در مهارتهای ارتباطی از کفایت لازم برخوردارند یکی از پاداش دهنده ترین و مسرت بخش ترین تجربه های زندگی باشد. اما زمانی که والدین بر مهارتهای لازم برای برقراری ارتباط صحیح و هماهنگ مسلط نیستند، تشویش، احساس بیگانگی و تنهایی ناشی از آن، هم برای آنان و هم برای کودکان،به یک اندازه مخرب است.

خوانندگان ستون نصایح خانم آن لندرز، در مجلۀ سیراکوس هرالد، وقتی متوجه شدند هفتاد درصد افرادی که به زمینه یابی او پاسخ داده اند از داشتن فرزند متأسفند دچار شوک روحی شدند. اگر چه نمونۀ انتخابی او نمونۀ واقعی جامعه نبود و گر چه لندرز اقرار کرد که خوانندگان دارای احساسات منفی، در مقایسه با افراد دارای احساسات مثبت، در پاسخ دادن به پرسشنامۀ او احساس جبر روانی بیشتری را تجربه می کنند (ودر نتیجه بیشتر احتمال داردکه به آن پاسخ دهند)، اما شواهد قابل توجهی در حمایت از نتایج کلی زمینه یابی او وجود دارد. (بولتون، ترجمه سهرابی،1381)

  تاب­آوری خانوادگی در حوزه سلامت روان

برقراری ارتباط سازنده گام مؤثری جهت شکوفایی استعدادها و قابلیتهای کودک است، هرچه روابط مادر و فرزند یا ارتباط کودک با سایر اعضای خانواده صمیمانه تر باشد و آنها از شیوه های مؤثر در برقراری ارتباط بهره جویند کفایتها و قابلیتهای کودک بیشتر شده و برای زندگی آتی مهیاتر می شود. (ابراهیمی قوام، 1374)

تحقیقاتی نشان داده است که سطح بالایی از ارتباط و مکالمۀ والد با نوجوان با سطح پایینی از ارتباط جنسی مخاطره آمیز (راجرز،1999) و مصرف مواد مخدر (صدیق سروستانی، 1382) در ارتباط است. همچنین، مطالعۀ آشبای ویلز و همکاران (2003) بر روی نوجوانان آمریکایی با میانگین سنی سیزده سال در بررسی تأثیر عوامل خانوادگی بر استفاده از مواد و رفتارهای جنسی نشان داد که ارتباط والدین و نوجوانان با رفتار مصرف مواد و فعالیت جنسی رابطه ای معکوس دارد و کیفیت ارتباط با والدین با خویشتن داری و ثبات کفایت مرتبط است. (خسروی، 1386)

با یک رابطه خوب می توان از مشکلات و انحرافات رفتاری نظیر اعتیاد (ر.ک نیک فرید و عبدالخالقی، 1386) مشکلات جنسی (دی فریتاس، ترجمه سارا رئیسی طوسی، 1383) اختلالات روانی نظیر اختلال سلوک-بزهکاری، افسردگی، اختلال تغذیه، اختلال هویت جنسی، عزت نفس پایین ، انواع اختلالات اضطرابی (برای اطلاعات بیشتر درباره این اختلالات ر.ک: جانگسما و همکاران، ترجمه دکتر علی صاحبی و همکاران، 1385) و هزاران بلای در کمین دیگر، پیشگیری نمود. (پژوهنده، 1388 )

داشتن رابطه ی انسانی و درست، با کودک و نوجوان، حیاتی ترین مرحله ی کار و اثربخش ترین عامل موفقیت در تعلیم و تربیت او محسوب می شود .رابطه ی انسانی موفق، رابطه ای است که تغییرات مطلوب را در فرد ایجاد می کند و بین دونفر تفاهم لازم را بوجود می آورد . نخست شما با کودک رابطه برقرار می کنید و سپس تعلیم و تربیت او آغاز می شود. (به پژوه،1375)

  رعایت فرهنگ رانندگی با ۱۹ اصلی که قبل از پشت فرمون نشستن باید بدونیم

ایجاد رابطه، مهم ترین قدم در فرایند تغییر رفتار است. این یکی از اصول اولیه در فرایند درمان روان شناختی و مشاوره است. بسیاری از رویکردهای روان درمانی و مشاوره، رابطه را مهم ترین جزء درمان یا مشاوره می دانند و بر این باورند که دانش و تخصص در درجۀ دوم اهمیت قرار دارد. این اصل برای سایر افراد که نه درمانگر و نه مشاورند نیز صادق است. به طور کلی، ما به کسانی اجازه اظهار نظر درباره رفتار خودمان می دهیم که با آن ها آشنایی کم یا زیادی داشته باشیم و هر چه میزان نزدیکی عاطفی ما با آن ها بیشتر باشد، میزان تاثیرگذاری آن ها بر ما نیز بیشتر خواهد بود. (پژوهنده، 1388)

ارتباط مایۀ حیات هر رابطه است. هنگامی که ارتباطی بی پرده، واضح و با احساس روی می دهد، رابطه تقویت می گردد اما زمانی که به صورت تدافعی، پرخاشگرانه و نامؤثر برقرار می شود رابطه را تضعیف می کند. وقتی جریان ارتباط به شکل وسیعی مسدود می شود، رابطه به سرعت رو به اضمحلال می رود و سرانجام می میرد. در جایی که مهارتهای ارتباطی وجود ندارد، عشق- میان همسران، عشاق، دوستان، والدین و فرزندان- به مقدار زیادی کاهش می یابد. برای برقراری روابط رضایت بخش، باید روشهایی کشف شوند که به ما کمک کنند تا حداقل بر روی بخشی از شکاف های بین فردی ما و دیگران پل زده شود. (بولتون، ترجمه سهرابی،1381)

[1] – Campbell, Converse And Rodgers

[2] – Intimacy

[3] – Bolton